zondag 27 juni 2010

Het precieze gebruik (2981 - 3000)


Een verheldering van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (2981- 3000).
2981. kunstliefde in luiers: de kunst, de hogere cultuur hebben niets te winnen bij de verlaging van hun normen tot die van de massa. Beide zijn bij bepaling elitair en niets is belachelijker dan een amechtige Spiesbürger, die zijn status probeert op te krikken met artistiek vertoon. In de moderne tijd zijn de kunst en de hogere cultuur schuiloorden van kwaliteit, van een rücksichtslose mentale flexibiliteit, van een geradicaliseerde geestelijke avontuurlijkheid waarvoor de gemiddelde burger terugschrikt. Er is van dat soort mensen geen enkele die bijvoorbeeld vermoedt dat het gevorderde bewustzijn definitief de ogen opent voor het verschrikkelijke. Zie: nr. 2982.
2982. een onartistiek discours: Karel van den Broeck in Knack: “Besparen op cultuur is even dom als besparen op onderwijs of innovatie. Kunst en erfgoed zijn onweerstaanbare aantrekkingspolen, onder meer voor toeristen”.
2983. geld: met geld koop je distinctie (onder meer culturele), maar het kan wel even duren. En bovendien: koopbare prestaties moeten we minachten. Het behoort tot het wezen van de ernstige hedendaagse cultuur (ondanks vele blijken van het tegendeel, die alle aspecten zijn van een verwording, een ongepaste democratisering, de transformatie van het zeldzame tot het massaspektakel) dat die een regio opzoekt waar het geld opeens machteloos is. Daarom neig ik tot de opvatting van de populisten (o.m. Wilders), dat cultuur niet meer gesubsidieerd mag worden. Cultuur wordt dan het reservaat van gehate, vernederde en uit het publieke leven verwijderde sujetten: en dat is precies één van die vele onburgerlijke genietingen die zij vandaag de dag te bieden heeft.
2984. een meesterwerk: ik beschouw De man zonder eigenschappen (een roman van R. Musil) als een van de grootste kunstwerken aller tijden. Zopas maakte het Toneelhuis er een eigenzinnig toneelstuk van. Daarover Guido Lauwaert in Knack: “Als één ding duidelijk is dat wel dat de hogere burgerij, het liberalisme, geboren in de negentiende eeuw, inhumaan is en vernietigend voor de cultuur. Het baarde de broeihaard die leidde tot de oorlog, beginnend in augustus 1914 en eindigend met de val van de Berlijnse Muur.”
2985. de laatste neologismen: een dorstbel (in een café); het vandalisme van het liberalisme; de kleine markies (Rudy Demotte); strategische consolidatie (destijds een voorbeeld van Di Rupospeak voor de privatisering van staatsbedrijven).
2986. een eigenaardig gebrek aan reductie: in de Physical Review Letters tonen wetenschappers aan dat fruitvliegjes niet volgens hun biologie vliegen (hun vleugels slaan sneller dan hun neuronen signalen kunnen uitzenden). Zij vliegen dus gewoon volgens de wetten van de aerodynamica, op de automatische piloot dus.
2987. het verdrag van Lissabon: het beloofde meer macht aan de Commissie. Maar Baroso slaagt er niet in om de kar te keren. De Commissie maakt een machteloze indruk, want Europa wordt nog meer een zaak van de nationale regeringen, terwijl dat met Lissabon niet de bedoeling was.
2988. de G20: de G20 is samengesteld door de grootmachten. Misschien representatiever dan de G7 en de G8, maar toch. We leven niet meer in de negentiende eeuw, toen de grootmachten bijeenkwamen om de wereld te hertekenen. Niemand heeft behoefte aan een nieuw Congres van Wenen.
2989. Obama: hij kan wel blaffen, maar niet doorbijten, want het geld regeert de wereld en daar helpt geen lievemoederen aan. Alle politiek (als het gaat om het temmen van de alomtegenwoordige financiële Leviathan) is helaas alleen maar symboolpolitiek. Men kan al even goed tot de goden bidden of een mensenoffer brengen in de hoop die hogere machten tot bepaalde handelingen te dwingen.
2990. het Vlaamse karakter: Frans Albers in Knack: “Wij die ooit kosmopolieten waren, zijn mettertijd (door al die vreemde bezettingen) bange mensen geworden, beducht voor alles wat vreemd is, voor iedereen die er anders uitziet, een andere taal spreekt, een ander geloof belijdt. En zo Antwerpen, zo Vlaanderen. Wij werden een land van angsthazen en mopperaars, opportunisten en conformisten, een land zonder lef en verbeelding.”
2991. een kolossale kikker: binnenkort staat op de Antwerpse Grote Markt, op de plaats van standbeeld van Silvius Brabo, een gigantische sculptuur van een reusachtige, met bladgoud overdekte boeddhafiguur. Ter ere van een frietetende dikkerd die zijn volk leerde onafhankelijk te worden, terwijl het met armen en benen aan veel imposantere machten dan die van België en de Walen geketend bleef.
2992. geweld: historisch gezien neemt het geweld duidelijk af, maar onze gevoeligheid ervoor neemt aanzienlijk toe.
2993. onze Congo: Colettre Braeckman, journaliste van Le Soir: “Wat zich de afgelopen jaren in Congo voltrok, lijkt erg op de droom van Leopold II: een handelszone waar iedereen zijn gang kan gaan.”
2994. een eerlijke politicus, helemaal dáár voor de mensen: Leterme, dat onwelriekende Westvlaamse product van spindoctors en het levende bewijs van de christelijke horigheid en de onvoorstelbare goedgelovigheid van de Vlaamse massa, hield tot zeer recent vol dat de budgettaire doelstellingen voor de komende twee jaar geen probleem vormden. Sinds de laatste verkiezingscampagne is er een bijkomend gat in de begrotingen van 2010 en 2011 geslagen. Die ‘misrekening’ is goede voor bijna 5 miljard euro.
2995. de Vlaamse cultuur (1): vandaag stemt 45 procent van de Vlamingen voor de zogenaamde V-partijen: de N-VA, het Vlaams Belang en de Lijst Dedecker. Geen wonder dat Vlaanderen, precies zoals de Congo (zie: nr. 2993), steeds meer een vrijzone wordt waar alle handelaren onbekommerd en ongeremd hun neoliberale ‘gangen kunnen gaan’.
2996. bisschoppen (1): op hen rust een vloek. Vroeger was er eentje in Brugge die zelfs van de preekstoel riep dat het een doodzonde was om op de Volksunie te stemmen. Zopas is een andere verhuisd naar de abdij van Westvleteren, waar hij in alle rust verplicht wordt te genieten van de herinneringen aan zijn vele zonden. Weer anderen zijn boos dat ook zij de kracht van de wet (misschien) zullen voelen. En er is geen enkele van hen, zoals het eigenlijk hoort, die het bolletje rood maakt voor de socialisten.
2997. de bisschoppen (2): zij stellen zich niet boven de wet, recht moet geschieden, maar wel zo dat zij mogen bepalen wie wordt vervolgd, waarom, wanneer en onder welke voorwaarden.
2998. de Vlaamse cultuur (2): de Vlaming heeft zo weinig van een ‘heer’ dat hij zelfs deelname aan de politieke macht als onfatsoenlijk beschouwt. Liever roert hij klagend en mokkend in de grieventrommel. In het diepst van zijn gedachten is hij een masochist.
2999. een gelukte formatie (België): het mystieke huwelijk tussen De Wever en Di Rupo. Een poging tot links rechtsisme, een federalistisch étatisme, besparingen door uitgaven hogerop en uitgaven door besparingen onderaan. De kwadratuur van de cirkel, even moeilijk als een bisschop die zijn ‘verantwoordelijkheid neemt’ zónder woordvoerders, even waarschijnlijk als een betrouwbare CVP-er.
3000. regeringsonderhandelingen: Rik Van Cauwelaert in Knack: “Het gaat daarbij doorgaans om palavers tussen politieke clans die eigen profijt en belangen veilig willen stellen, maar hun houding verpakken in grote politieke bespiegelingen over het algemeen belang.”

Een Congogedicht


Onze vorst brengt binnenkort een omstreden bezoek aan onze voormalige kolonie. Op dat moment is dat land vijftig jaar onafhankelijk. Hieronder druk ik een gedicht af van Charles Ducal, een van mijn lievelingsdichters. Zijn poëzie waardeer ik om zijn groot analytisch vermogen (een zeldzaamheid in onze, nog altijd romantische contreien), zijn brede thematiek en zijn stevige vormvastheid.


Beschaving

De grootsre plaag is de beschaving,
groter dan een wolk van sprinkhanen,
het regenen van vuur, de honger in het oog
van kindsoldaten, de dictatuur

van de beschaving is de grootste plaag.
Zij streekt haar vinger in de grond
en proeft onder het vet de vetter lagen.
Zij zegt: de toekomst is mijn vondst.

ik heb ze hier geborgen tot ze woord
werd, schoongepraat en rijp genoeg
om er in juiste stemming voor te zorgen.
Zij komt, met recht en met een televisieploeg

die ons verbeeldt als pasgeborenen onder de lamp
van deze taal. Il faut souffrir pour être blanc.
En waar zij eet ontstaat een put.
En er heerst voorspoed, vrede en geluk.

En ieder woord gaat stuk.

zondag 20 juni 2010

Het precieze gebruik (2961 - 2980)


Een verheldering van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (2961- 2980)
2961. merkwaardig: het Nederlandse volk stemde rechts en krijgt wellicht een links kabinet.
2962. de laatste neologismen: een lokjood (door de politie in Nederland ingezet om beledigingen van de kant van het Marokkaanse straatschorem uit te lokken en die dan te bestraffen); een schuilsynagoge (waar de Amsterdamse Joden kunnen samenkomen uit angst voor agressie in hun normale religieuze ruimte); Bavaria-babes (door het biermerk ingezet als reclamestunt op het WK); modieuze schoenen als minigebouwen aan de voeten; een opblaasmoslim; hangmatsocialisme; president Obama stelt een olieramptsaar aan; therapeutische hardnekkigheid in de formatiegesprekken; een influisteraar van de minister.
2963. de publieke omroepen (NL.): ik kijk steeds minder TV, alleen nog naar actualiteitenprogramma’s, en ook die zijn vaak een beproeving. Maar zowat elke avond dat ik dat ding aanzet, zie ik dat vette, zelfingenomen, kijk-mij-eens-lollig-zijn hoofd van Paul de Leeuw, terwijl hij weer een of andere gehandicapte op zijn eigen jolige wijze zit te beledigen. En die kale vetbuil is zowat de bestbetaalde omroepster in Nederland. Zo’n man moet dringend naar een of andere pretzender worden afgevoerd, zodat op de publieke omroepen voortaan zowel ernst als treffelijk amusement te genieten vallen. Ooit had je een fraai maatschappelijk ideaal: verheffing. Wie weinig wist, werd aangespoord zich te ontwikkelen. Kan dat geen nieuw leven worden ingeblazen? Kunnen we misschien ook eens andere criteria aanleggen bij het kiezen of maken van programma’s dan dat ze altijd maar alleen leuk moeten zijn? Waarom niet eens mooi, of interessant, of leerzaam? Dat kan ook via de TV.
2964. schoonheid in alle maten: Crystal Renn, een van de meest gevraagde 'vollere' modellen van het moment, vindt het onzin dat de term 'plus-size' wordt gebruikt voor modellen die niet de standaard modellenmaat, doorgaans maat 34/36, hebben. Renn, die zelf een maat 44 heeft en veel succes boekt met haar werk als model, schrijft dat er een ‘wij-zij’-mentaliteit wordt gecreëerd in de mode-industrie. 'Modellen zijn modellen, ongeacht hun maat,' schrijft ze. Ook schrijft Renn dat de catwalk, net als de straat, een grote variëteit aan modellen zou moeten bevatten. 'Schoonheid komt in verschillende maten en kleuren voor.'
2965. politieke tv-debatten: een wedstrijd vliegen afvangen, jij-bakken retourneren, oneliners rondslingeren. Wankele ego’s in een vergeefse poging sterk te lijken. Lepe chirurgen die de mens versnijden tot er niets meer over is dan zijn negatieve emoties.
2966. het formatieproces (1): de onvermijdelijke toverplaats waar het ene compromis met een ander wordt afgedekt, waar niet zonder reden wind wordt gelaten uit de dikke ballonnen van de beloftes. De noodzakelijke schaamlap over de schaamlap. In al zijn leugenachtige gelaagdheid een toonbeeld van de menselijke natuur, het onmisbare bedrog dat de maatschappelijke vrede mogelijk maakt.

2967. het formatieproces (2): het tijdstip waarop blijkt welke politici serieus water bij de wijn willen doen en wie de goede plannen van de tegenstanders wil omarmen. Hoewel precies de futlozen en de scherpslijpers er anders over denken: beide zijn het siermerk van de sterke mens.
2968. recente Wildersiana in de pers: de splijtzwam, de stampijmaker, het levensgrote probleem op het bord van Rutte, het salonfähig geworden schrikdier.
2969. de verwende burgers: het schip zinkt en je hoort de passagiers voortdurend klagen over de kwaliteit van de reddingsboot.
2970. modern inzicht: we leven heel ons leven fout, maar we hebben niet de toestemming, de middelen en daarom ook niet de wil om het anders aan te pakken.
2971. een dubbele secularisering: René Cuperus in De Groene Amsterdammer: “De verzorgingsstaat was rond 1980 in zichzelf vastgelopen. De massawerkloosheid bracht aan het licht dat de verzorgingsstaat niet activerend was, dat hij mensen in de uitkering hield in plaats van hen aan het werk te helpen. Tony Judt (de auteur van Ill fares the time, een recent boek over de jammerlijke teloorgang van de sociaal-democratische politiek en de noodzaak van meer linkse staatsinterventie) laat ook goed zien dat het gaat om een morele crisis: het wegvallen van het algemeen belang als hoger doel. Zijn boek wil een rehabilitatie zijn van vervlogen idealisme. Tot op grote hoogte was de hoogmis van links in de jaren zestig en zeventig een substituut-religie. Sindsdien zijn we getuige geweest van wat ik een dubbele secularisering noem. Veel mensen vielen in de jaren zestig en zeventig van hun godsdienstig geloof en werden links. Vervolgens raakten ze in de jaren tachtig en negentig ook hun linkse levensgevoel kwijt. De leegte die dat naliet, wordt nu gevuld door neoliberale praatjesmakers en zakkenvullers.”
2972. rustige vastheid: geconfronteerd met het toenemende, nog altijd enigmatische populisme worden de politici bang. Als kleine kinderen kruipen ze onder het dekbed weg. Ze durven niet meer te vertellen wat de gevolgen zijn van niets doen. In plaats daarvan roepen ze maar wat. Nog groter is hun schrik voor de financiële machten. Slechts op Europese toppen wagen ze het samen een bescheiden voorstelletje te doen om die geenszins ondoorzichtige en helemaal niet raadselachtige grootgraaiers te bedwingen, een voorstelletje dat na het nodige lobbywerk van de geïntendeerde slachtoffers zo zal worden verdund dan er alleen nog een laagje legale schmink overblijft. Alleen Obama steekt echt zijn hand in het (heetbrandend) vuur en dat maakt hem tot een staatsman.
2973. een raakdenkend publicist: Maarten van Rossem in zijn boek Waarom is de burger boos? (zie mijn Literatuurlijst) : “De mantra dat 'de kiezer altijd gelijk heeft' is grote kul. Heeft de kiezer gelijk als Berlusconi in Italië de democratie om zeep helpt? De boze burger is zestien procent van de Nederlanders, zij denken dat ze Einstein gelijk zijn, maar hun woede is ongericht en zonder oplossingen. Ik noem dat ‘modieus pessimisme’. Alles is verkeerd en men praat elkaar in de put. 84 procent van de stemmers denkt daar nog altijd totaal anders over. Het probleem is niet Wilders en zijn aanhang, maar de zwakte van de gevestigde grote partijen. Hun onzekerheid maakt hem gevaarlijk. Het frame van de populisten is bepalend geworden, omdat ze zelf geen ideologische autoriteit meer hebben.”
2974. arme mensen op TV: arme mensen kunnen de kijker zo verrukkelijk emotioneren! Nu is er weer het programma Een rijk leven, waarin de tegenstelling tussen bezitters en bezitslozen als een romantisch verhaaltje wordt gepresenteerd. Hoe schrijnender de tegenstelling hoe groter het effect. Dit soort goedbedoelde sentimentaliteit (waarbij de rijken zich gedragen als negentiende-eeuwse society ladies, vol goede wil, zelfs met oprecht medelijden, maar uiteraard zonder enige publieke twijfel over hun eigen positie en privileges) is weer een nieuw hoofdstukje in de oprukkende verrechtsing van onze maatschappij.
2975. tegen Dirk Draulans: de nieuwe Vlaamse James Dean is de acteur Kevin Janssens, een indrukwekkende hunk, een mooie en aaibare macho, met een breed borsttapijt en zo’n allerschattigst kuiltje in zijn kin. Deze chouchou des dames is de nieuwe standaard van de mannelijkheid, die Dirk Draulans (het genetische wonderkind, de evolutionaire bakvorm van de mannelijkheid) definitief in het vergeethoekje duwt. Voor zo’n prachtexemplaar staan mooie vrouwen in rijen van drie aan te schuiven.
2976. Berten en Barten: lang geleden was Bert Anciaux de lieveling van de Vlaamse pers. Ons Damienne en de kindjes werden opgevoerd, opgehemeld, doodgeknuffeld, gerecycleerd dat het niet mooi meer was. En langs de zijlijn sprak Bart De Wever daar schande van. Politici moesten zelfs in amusementsprogramma’s worden geweerd, aldus de rechtlijnige dikkerd. Ondertussen is Bert Anciaux uit de pers verdwenen en is De Wever in dat journalistieke gat gesprongen. Lees maar eens Dag Allemaal, een blad dat een normaal mens met schaamte op de wangen koopt alsof hij een vies pornodingentje in handen heeft. En dan noemen ze die man rechtlijnig. ‘Zo rechtlijnig als de weg van Brussel naar Oostende via Turnhout’, vindt Bert Kruismans in De Morgen.
2977. De Winter (1): een Facebookgroep die wil dat VB-kopstuk Filip Dewinter zijn belofte nakomt om naar Namibië te verhuizen als Elio Di Rupo (PS) premier wordt, telt al bijna 39.000 leden.
2978. De Winter (2): achteraf is het overduidelijk dat het cordon sanitaire heeft gewerkt.
2979. politiek ressentiment: CD&C en sp.a willen De Wever zien falen. Anders dreigt hij echt de status van een messias te krijgen. Vanaf het moment dat deze politicus concrete voorstellen op tafel legt hoor je onmiddellijk het concert van de afwijzing, de verontwaardiging en een algemeen Milquetiaans non op zijn Vlaams, zelfs als die voorstellen in het eigen programma staan.
2980. de Fortistop eindelijk in gevaar: een bijna 600 pagina’s tellend Nederlands expertenrapport (opgesteld op bevel van de rechtbank) maakt brandhout van de communicatie door de Fortistop in de weken voor de ontmanteling van de financiële groep in september 2008. Allerlei in het rapport gepubliceerde e-mails leggen de chaos, de verwarring en de leugenachtigheid van die toplui bloot. Ik hoop zeer dat de rechtbank overgaat tot vervolging en bestraffing, want: nil volentibus arduum!

Het ongrijpbare drama


Uit: Jan Baeke, Brommerdagen, de Bezige Bij, 72 blz.

In vele gedichten suggereert de auteur 'een drama, waarop geen greep valt te krijgen'. Als het leven zelf.

Ten slotte het diner

Mooi was het toch achteraf
hoe we naar de randen
van de buxuswoekeringen strompelden.

Het vuur zat in onze longen, de saus
hield onze lippen bij elkaar
pijnscheuten trokken door de opengewerkte avondjurken
de smokings vol varkensbloed
het om botbreuken gestutte struikgewas
maar we voelden kracht
onverbiddelijkheid.

We hoorden honden op de richel van de dageraad.
Moe, maar naar de maat van onze schouders omgebouwd
schommelden de meisjes
op de net getrokken melodieën.

zondag 13 juni 2010

Het precieze gebruik (2941 - 2960)


Een verheldering van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (2941 – 2960)
2941. de laatste neologismen: een brulshirt (WK voetbal: Nederland); een kamerolifantje (een vrouw met een te dik lichaam); paars zien van de verkiezingsuitslag; treitertoeteren met vuvuzela’s (Zuid-Afrikaanse lawaaitrompetten voor het WK); troetelthema’s in de politiek; de gordijnbonus (dat mensen in het stemhokje anders stemmen dan ze in peilingen verklaren).
2942. de Nederlandse outfit voor het WK: wat trekken de Nederlandse supporters aan? De verschrikkelijke oranje prullaria en kleding zoals het brulshirt, oranje klompen voor op het hoofd, hoge pluche hoeden en ga zo maar door. Dit soort merchandise vliegt de winkels uit, maar de vraag is wat ze betekenen, waarom ze voor die groep onweerstaanbaar lijken. Zoals alle menselijke aangelegenheden is ook dit verschijnsel overgedetermineerd. Over het algemeen kan men zeggen: omdat ook de gemiddelde Nederlander een klein ik heeft (dit wil zeggen, zich niet helemaal op eigen kracht staande kan houden in het moeilijke bestaan) zoekt hij waar het maar kan naar een houvast, een thuis, een verloren paradijs, waarin, zoals in zijn beschermde jeugd, van buiten uit een soort automatische machinerie op gang komt die hem meevoert naar zijn geluk.
2943. het succes van de PVV in Nederlands Limburg: waarom stemde Limburg overwegend voor de PVV (en niet, zoals voorheen, voor het christelijke CDA)? Er is daar overduidelijk sprake van een ruk naar rechts. In De Volkskrant lees ik de volgende verklaringen: het wij-tegen-zijgevoel van de Limburgers tegen de Randstad; 2. de Venlose wortels van Wilders; 3. de regionale, zeer populaire Camiel Eurlings was geen CDA-kandidaat; 4. het Polenprobleem, omdat vele Limburgers zich uit de markt gedrukt voelen door goedkope Oost-Europese arbeiders, bijvoorbeeld in de fabrieken of de aspergestekerijen.
2944. wegzinken in automatismen (zie ook 2942): tot ons verlangen behoort de wens quasi-automatisch te kunnen leven, zonder de last van het nadenken, zonder persoonlijke verantwoordelijkheid, zonder moeite, alsof het bestaan (of een of andere macht daarin) ons als een moeder of een vader opneemt en meevoert naar de oorden van vervulling. Men kan dit het Sinterklaasgevoel noemen. Daarmee zeg ik niets anders dat dat het moderne individualisme voor vele individuen te hoog gegrepen is. In het socialisme en ook in het klassieke conservatisme (bijvoorbeeld bij de Engelse filosoof Roger Scruton) neemt de staat de gestalte aan van zo’n vaderlijk/moederlijke kracht, die de burger een warm en veilig huis geeft. Het liberalisme rekende vroeger ook op de onzichtbare hand van de markt, maar nu steeds meer op de eigenmacht van de burger, op zijn persoonlijke inzicht en activiteit. Geen wonder dat in onze neoliberale gemeenschap (met alle eisen en gevaren die dat meebrengt) een flink deel van de bevolking valt voor de verleiding van weer een ander soort Sinterklaas: het populisme.
2945. zal Wilders meeregeren?: Geert Wilders wil zo 'dolgraag' regeren, dat hij op de ochtend na de verkiezingsdag al het breekpunt van de AOW liet vallen, dat hij op de avond daarvoor nog onbetwistbaar noemde.
2947. lessen uit het verlies van Job Cohen (Ned., PVDA): misschien was het heel anders gegaan als de PvdA op tijd op het idee was gekomen om voor elk debat een beta-blokker door de thee van deze hakkelende en stuntelende politicus te roeren.
2948. Leterme: toen deze stijlloze stemmentrekker door de gang van het VRT-gebouw opmarcheerde naar de camera’s trok hij zevenmaal aan zijn neus, keek herhaalde malen schichtig naar links en rechts en verklaarde uiteindelijk dat hij niets met de nederlaag te maken had.
2949. stijl (1): als stijl iets doet met een polticus (en dat is zeer zeker het geval, want zij bevat op zichzelf een boodschap, is een vorm van kennis) dat is er iets aan de hand met het stijlgevoel van de Vlaming: De Wever lijkt steeds meer op de Dehaene, ongepolijst, dasloos, ongegeneerd rondbuikig en zogenaamd wars van uiterlijke vertoon. Beiden belichamen de (verdrongen) instincten van de nieuwe middle middle class in Vlaanderen: opwaarts strevend, een dure auto en drie vakanties per jaar, maar slechts écht op hun gemak met de voeten in een of andere mestvaalt van weleer.
2950. stijl (2): men vergelijke de overwinningsspeech van Elio Di Rupo (PS, 35% van de stemmen) en Bart De Wever (NVA, 30%). Beiden draaiden de clichés met kilo’s door de gehaktmolen. De Franstalige deed het met zwier, elegantie en een zuiderse zelfverzekerdheid, die alle bij de Vlaming ontbraken. De Wever was gewoon bang. Dat doet mij denken aan Wilfried Martens, die ooit verklaarde dat de franstalige minister Nothomb (uiterst gedistingeerd, van oude adel, grijs, slank, stevig in het herenpak, bezitter van een kasteel met bijhorend landgoed) zijn tegenstanders tegen de vloer sloeg alleen maar door de wijze waarop hij tijdens het diner het stilistisch meesterstukje volbracht om uiterst langzaam en tergend volmaakt met mes en vork een sinaasappel te schillen.
2951. De Decker: de ene populist zijn dood is de andere zijn brood.
2952. De Wever: na zijn monsterscore is het bij de CV&D tijd voor een echt christelijke deugd: de nederigheid. En net zoals bij de kerkleiding zal eerst fel worden ontkend, dan zondebokken gezocht en uiteindelijk een ogenstrelende reeks schijnbewegingen voor het voetlicht worden gebracht.
2953. zijn verantwoordelijkheid opnemen: na de VRT-verkiezingshow wil ik die uitdrukking in geen maanden meer horen.
2954. de verdeeldheid van links (Ned.): met de kennis van nu zouden veel meer mensen PvdA stemmen bij de Tweede Kamerverkiezingen. Volgens een peiling van Maurice de Hond zou de PvdA 38 zetels (in werkelijkheid 30) hebben gehaald als de verkiezingen over zouden mogen worden gedaan. Dat komt ervan: als er een partij een links front heeft geweigerd (ondanks de voorstellen van de kleine partijen), dan was het de PVDA. Voor die hoogmoed zullen nu miljoenen mensen de rekening betalen.
2955. besparingen (1): allerlei economen, en zelfs president Obama, waarschuwen ervoor dat de voorgenomen doldrieste besparingen in Europa de pril heroplevende economie opnieuw de dieperik in zullen duwen. Besparingen zijn een ideologie geworden.
2956. besparingen (2): tijdens de verkiezingsshow op de VRT duurde het tot halfvijf eer ik een politicus iets hoorde verklaren over de mogelijke onrechtvaardigheid van besparingen. Daarvoor had Bea Cantillon daarover al treffende dingen gezegd. Ook daaruit blijkt hoe rechtsVlaanderen wel is, dit wil zeggen een stijlloos en onnadenkend conglomeraat van weinig solidaire nouveau riches.
2957. stijl (3): politieke stijl heeft iets van magie, de poging om met woorden of gebaren macht uit te oefenen over zaken waarop men normaal geen greep kan krijgen. Hoe klein en afhankelijk moet de burger wel zijn dat hij zich laat overtuigen door een krachtige oogopslag, een fraaigedraaide gestalte, een indrukwekkend gebaar of een van wil en levenslust ronkende one-liner?
2958. wat er in België aan de hand is: de spaarboekjes van de Belgische gezinnen blijven aanzwellen. De totale spaarinlagen klokten eind april af op 199,6 miljard euro. Dat is een miljard euro meer dan de maand ervoor, zo verklaarde de Nationale Bank. Daardoor komt het gemiddelde bedrag per Belg op 18.516 euro. De spaarinlagen stegen met ruim 34 miljard euro in één jaar tijd. En dat betekent angst.
2959. de angst van de Belgen: het gaat om de nauwelijks door het individu begrepen angst dat de financiële bodem onder zijn bestaan wordt weggetrokken, om een vaag vermoeden dat er een tekort aan perspectief is, dat de wil tot leven bedreigd en de welvaart in gevaar is. Onder zulke voorwaarden wordt een of andere radicale partij al gauw de grote klaagmuur waar de burgers hun zorgen komen deponeren, want daar worden ze macht gewaar, een collectieve conatus, waarvan ze de kracht en niet noodzakelijk de inhoud op prijs stellen.
2960. de financiële roofdieren: op dit moment moeten de rechtbanken gaan gloeien van activiteit: al die financiële misdadigers moeten de ene na de andere worden berecht en publiek te schande gemaakt. Tijdens de Nederlandse en de Belgische verkiezingsstrijd kwam dit thema niet ter sprake. Overal hoor ik het tevreden gemonkel van de heren in streeppakken - in hun bruine, banklederen armstoelen - nadat zij de politici met succes de stille wenk gaven het ontevreden gepeupel te pacificeren met nationalistisch en racistisch gereutel.

vrijdag 11 juni 2010

Hoe zouden apen stemmen?


Diergedrag en rechtvaardigheid
Een van de mooiste natuurwetenschappelijke experimenten die er de afgelopen jaren heeft plaats gehad, is onder hoede van Sarah Brosnan uitgevoerd, een leerlinge van Frans de Waal. Twee kapucijnapen zaten naast elkaar in een hok. Ze konden zien welke beloning ze kregen na een experiment. Het was een simpele proef. De apen kregen iets (een steentje of zo) en moesten dat door het hek teruggeven aan de menselijke experimentator en werden daarvoor beloond.
Zolang de apen allebei hetzelfde kregen, ging dat heel goed. Deze kleine apen zijn blij met een stukje komkommer en zolang als hun maatje (die ze kunnen zien) hetzelfde krijgt als zij voor hetzelfde karweitje, zijn ze bereid om hun trucje vijfentwintig maal achter elkaar te herhalen, zelfs voor zo’n lullige beloning als een schijfje komkommer.
Zodra echter hun maatje voor precies hetzelfde karweitje een druif (veel zoeter en dus aantrekkelijker dan een schijfje komkommer) krijgt, dan is de beer los. De eerste twee keer gooit de kapucijneraap zijn schijfje komkommer vol frustratie door de kooi, de derde keer draait hij zijn rug naar de experimentator toe.
Met andere woorden, het verlangen naar rechtvaardigheid is een diepe, aangeboren tendens in ons mensen. Dit roept de vraag op hoe kapucijnapen zouden stemmen. Waarschijnlijk links.
Maar omdat de ethologen (De Waal uitgezonderd) en de meeste evolutiebiologen tot nu toe met grote gretigheid erg rechtste conclusies uit hun onderzoekingen hebben getrokken, zal mijn (linkse) conclusie voorzeker niet in goede aarde vallen. Linkse conclusies uit onderzoek klinken niet bijzonder 'wetenschappelijk'.

zondag 6 juni 2010

Rechtvaardige besparingen


Echte en zinvolle besparingen

Drieduizend militanten van het ABVV sloten het vierjaarlijkse congres af met een meeting in Paleis 10 op de Heizel. Vakbondsvertegenwoordigers van Opel Antwerpen, Carrefour, Cartomills, Techspace, Inbev, Audi, de social profit en de federale overheidsdienst Financiën beklommen het podium voor een toespraak.
Verschillende sprekers hekelden de “nutteloze fiscale cadeau's”. Kris Croonenborghs, ABVV-secretaris bij Inbev: “Inbev maakt vier miljard euro winst, krijgt 70 miljoen euro via de notionele interestaftrek, via ons geld dus en gooit toch 300 werknemers op straat.” De vakbonden bij Inbev eisen een wet die paal en perk stelt aan dergelijke praktijken.
Aimé Truyens, ACOD-afgevaardigde bij Financiën, noemde de notionele interestaftrek een cadeau voor grote bedrijven. Truyens wees ook op de twee maten en twee gewichten bij Financiën. “We kregen de richtlijn om een betalingsplan op te stellen voor werknemers die hun belastingschuld niet kunnen betalen. Dat is mooi, maar voor bedrijven in moeilijkheden moeten we ook soepel zijn en mogen we de schulden gewoon kwijtschelden.”
Myriam Delmée van BBTK verdedigde de brugpensioenregeling bij Carrefour. Bij Techspace-Aero voerden ze dan weer actie voor brugpensioen op 58. Hoofddelegee Luis Casillas: “Na 18 dagen staking haalden we onze slag thuis: brugpensioen op 58 en de aanwerving van jongeren met een vast contract.”
Bij het ABVV houden ze het hart vast voor wat er na de verkiezingen op ons afkomt. Algemeen secretaris Anne Demelenne: “In Europa is bezuinigen het toverwoord. In de kiescampagne wordt daar niet veel over gezegd, maar na 13 juni zal het wel anders zijn. Bezuinigingen zorgen voor een vertrouwensbreuk met de werknemers. Dan krijg je sociale onrust zonder weerga.”
Het ABVV wil niet dat er bespaart wordt in de sociale zekerheid of de overheidsdiensten. De groeinorm in de gezondheidszorg moet 4,5 procent blijven. “Bezuinigen is geen oplossing. We moeten juist investeren om in te staat te zijn de ecologische vraagstukken op te lossen”, zegt ABVV-voorzitter Rudy De Leeuw.
Dergelijke investeringen zijn voor het ABVV meteen ook de enige die nog op overheidssteun kunnen rekenen. De Leeuw roept op om de notionele interestaftrek af te schaffen. “Het ABVV verklaart de oorlog aan de notionele interestaftrek.”

Het precieze gebruik (2921 - 2940)


Een verheldering van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (2921 – 2940)

2921. de politiek achter de politiek: Daniël Cohn-Bendit klaagde in het Europese Parlement de hypocrisie aan van de EU over de aanpak van de financiële crisis. Duitsland sloot een deal met de Griekse regering voor de verkoop van zes onderzeeërs. Alles samen voor een bedrag van vijf miljard euro. Frankrijk verkocht Griekenland zes fregatten (totaal 2,5 miljard euro), helikopters (voor 400 miljoen euro) en Rafale-gevechtsvliegtuigen. Dit ontlokte Cohn-Bendit de opmerking: "We lenen hen dus geld zodat ze onze wapens kunnen kopen!”. En dan verdienen we nog eens op de lening: we lenen de Grieken geld tegen een hogere rentevoet dan waaraan wij het geld zelf lenen. Een prangend voorbeeld van het totale gebrek aan solidariteit binnen Europa! Griekenland blijft - ondanks de zware begrotingstekorten - veel geld uitgeven aan defensie. Met ruim 3,3 procent van het bruto binnenlands product (BBP) dat naar het leger gaat, staat Griekenland op nummer één binnen de EU. Als een uiterst gevaarlijke gifspin zit de commercie in het hart van alle staten en in dat van Europa.
2922. de ideale economie: het vakkundig maken en rechtvaardig verdelen van welwaart.
2923. naar de maan springen: even onmogelijk als op Financiën het puin ruimen na Didier Reynders.
2924. onze vrije pers: de linkse PVDA+ zit niet in De Stemtest van De Standaard.
2925. het tekort aan verplegenden en verzorgenden: laat de hoofddoeken toe en het probleem is van de baan.
2926. Tom Dice als Wittgenstein: in De Rode Loper maakte een Britse journalist enig voorbehoud bij de kansen van Tom Dice. De André Vermeulen van over het Kanaal vond de Belgische song oké maar hij vroeg zich toch af of het allemaal niet ‘een beetje te diepzinnig’ zou zijn om door te stoten naar de finale. Nu goed, als je de Britse inzending – die rechtstreeks was geplaatst voor de eindronde – hebt gehoord, kun je de man wel ergens snappen: vergeleken met That Sounds Good To Me van Josh lijkt de tekst van Me and My Guitar immers door Ludwig Wittgenstein geschreven.
2927. waarom de mensen besparingen willen: omdat we klein en onmachtig zijn (en toch groot en machtig willen worden) zetten we ons schrap: we zijn bereid inspanningen te leveren voor ons heil. Op den duur, na vele mislukkingen en telkens nieuwe bedreigingen, voelen we ons schuldig als het ons op een zeker moment voor de wind gaat; we willen dan offeren van onze overvloed, in ruil voor de steun van de goden, uit angst voor hun afgunst. De hemelse economie van het aloude do ut des zit diep in onze ziel verankerd. Een oproep tot besparingen, ook als die in een aantal opzichten niet terecht of onrechtvaardig zijn, spreekt vooral ernstige mensen aan. En dat zijn altijd de bangerds. Niet alleen knielen zij al te bereidwillig voor de goden, maar ook voor hun representanten op deze aarde: de ministers van financiën.
2928. bijna-dood ervaringen: aan de universiteit van Southampton wordt momenteel onderzocht of de bijna-dood ervaringen die de patiënten hebben een medische verklaring hebben. Onderzoekers zullen in reanimatiekamers foto’s zodanig plaatsen dat ze enkel van op grote hoogte kunnen waargenomen worden. Als patiënten zich de foto’s kunnen herinneren, zouden ze wel degelijk uit hun lichaam zijn opgestegen.
2929. zanger Stijn: op de Knack website: “Ik ben één van die kennelijk zeer talrijke jongetjes die in zijn kindertijd nogal intiem bejegend werd door de plaatselijke priester. Die priester was een vriend des huizes die mij graag over de krullenbol mocht aaien en daarbij niet naliet om geregeld zijn tong in mijn mond te steken. Voor alle duidelijkheid: hij heeft nooit in mijn broek gezeten en ik heb er geen trauma aan overgehouden, maar prettig vond ik dat opdringerige tongzoenen natuurlijk niet. Ik ben ook maar mettertijd gaan beseffen dat wat hij deed niet door de beugel kon. Hij is nog niet zo lang geleden gestorven en ik heb de gebeurtenissen van toen intussen ook een plaats gegeven, maar vergeten wat er is gebeurd, kan ik niet. De ervaringen met die priester hebben een blijvende invloed op me gehad. En misschien sijpelen ze wel door in mijn muziek. ‘Kom op voor jezelf en voor je idealen, laat je niet doen’: het is wellicht geen toeval dat die boodschap in veel van mijn nummers vervat zit”.
2930. Nietzsche verstript: de jonge Franse auteur Le Roy bewijst dat een biografie over een moeilijk te vatten filosoof niet noodzakelijk een saaie strip hoeft op te leveren. Hij baseert zich op een filmscenario van filosoof Michel Onfray – zelf geïnspireerd door Nietzsche – en laat een rijk gamma van korte scènes uit het leven van de tragische filosoof de revue passeren: zijn dramatische jeugd, zijn passie voor de klassieke oudheid en muziek, zijn moeilijke verhouding met zijn antisemitische zus – die later zijn werk zou verminken en zo aan de basis ligt van Nietzsches slechte reputatie – zijn oprukkende waanzin en zijn late succes.
2931. de laatste neologismen: een bosje vergeet-mij-nietzsches; rijstrokenanarchie; het recency-effect (de laatst bijgekomen informatie onthou je het best); de juichplicht (in het komende WK voetbal).
2932. waarom links altijd maar verliest: zopas las ik een zeer interessante gedachte, waardoor ik mijn vroegere opvattingen over de redenen van het in Europa zich overal voordoende verlies van de linkse partijen wellicht moet bijstellen. Vroeger was de maatschappij als een piramide, met een smalle top (de rijken en de machtigen) en een heel brede basis (de armen en de machtelozen). Vandaag de dag ziet zij er heel anders uit, veeleer als een opstaand ei met in het midden als grootse samenstellend element the middle-middle class people (goed inkomen, goede baan, een bescheiden macht). Dit soort personen willen van de politiek de middelen verkrijgen om verder opwaarts te streven (voor henzelf en hun kinderen). Degenen die de politiek nog steeds opvatten als de negentiende-eeuwse klassenstrijd (tussen proletariërs en satrapen) lijken deze belangrijke, verwoed klimmende en alomtegenwoordige groep tegen de haren in te strijken.
2933. het kleine ik: men kan de meeste menselijke aangelegenheden slechts begrijpen als men uitgaat van de vaststelling dat de mens een wezen in nood is: steeds heeft hij behoefte aan personen, dingen en instellingen die hem voeden, beschermen, versterken en steunen. Hoe stevig een mens op een zeker moment ook op zijn benen staat, een leegte gaat aan hem vooraf, doemt voor hem op en omgeeft hem: zijn zwakheid, zijn onvermogen als hij oog in oog staat met de contingentie van het leven, de overal opduikende, gevaarlijke veranderlijkheid en de noodzaak die met mensen, objecten en structuren zoveel mogelijk in te dammen.
2934. politieke beloftes: de Nederlandse VLD (liberalen) beloven dat er in 2040 vierhonderdduizend nieuwe banen bij zullen komen. Dat is dertig jaar na het moment van de verkiezingen! En zo’n raaskallende partij gaat helaas de grootse worden.
2935. economie: niets in deze zogenaamde harde wetenschap is ooit dubbelblind getoetst. Indrukwekkend goochelen met cijfertjes is niet genoeg om het vak een echt wetenschappelijke allure te geven.
2936. alleen maar theorie: Stephen Hawking in A brief history of time: “Je kunt proberen het universum te beschrijven met behulp van een theorie, maar dan weet je nog niet wat vuur blaast in de vergelijkingen en wat maakt dat er überhaupt een universum is om te beschrijven. Waarom doet het universum al die moeite om te bestaan?”
2937. a red Tory: alhoewel het een contradictie lijkt, toch is de nieuwe raadgever van David Cameron (de nieuwe premier van Engeland) van zowel progressieve als conservatieve snit. Phillip Blond studeerde filosofie, politieke wetenschappen en theologie. Hij richtte de denktank Res Publica op. “Zowel de staat als de markt heeft de menselijke verhoudingen vernietigd. Dat is de kern. Die staat die alles centraliseerde (links) heeft alle vormen van menselijke betrokkenheid overbodig gemaakt. De markt (rechts) met al zijn nadruk op individualiteit heeft hetzelfde bereikt. Daaraan is onze samenleving kapot gegaan. De zwakste gemeenschap uit de jaren zeventig was sterker dan het sterkste sociale netwerk van nu.”
2938. een goede gemeenschap: je kan een slechte herkennen aan het feit dat het publiek overwegend verachting koestert voor zijn politici.
2939. onverantwoord reductionisme: Philip W. Anderson in More is different (Science 1972): “Het reductionisme berust op de gedachte dat ons lichaam en onze geest, en alle bezielde en onbezielde materie, zijn onderworpen aan één set van fundamentele wetten. Hoe dat ook zij, je moet oppassen deze gedachte niet om te draaien. Het reductionisme betekent niet vanzelfsprekend dat er ook zoiets is als het constructionisme. De mogelijkheid om alles te reduceren tot simpele fundamentele wetten impliceert niet de mogelijkheid om vanuit die wetten te beginnen het universum te construeren. Waarom niet? Vooral niet vanwege de complexiteit van de werkelijkheid. In complexe situaties hebben de samenstellende deeltjes nieuwe eigenschappen, en dus is het nodig om iedere nieuwe situatie weer opnieuw te onderzoeken, op een manier die net zo fundamenteel is als het onderzoek naar de kleinste deeltjes. Zelfs als onze geest gehoorzaamt aan dezelfde wetten als ons lichaam, kun je de een nog niet uit de ander afleiden. Psychologie is geen toegepaste biologie en biologie geen toegepaste scheikunde.”
2940. verkiezingspropaganda: en tóch, een leven zonder folders moet mogelijk zijn.