vrijdag 17 februari 2012

Het precieze gebruik (4861 -4880)


Een verheldering van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (4861 – 4880)

4861. het pijnlijke succes van Duitsland: de socialist Gerhard Schröder wou tussen 1998 en 2005 in een coalitie met de groenen proberen om het Duitse sociale model een nieuwe impuls te geven. Het land vocht met een hoge werkloosheid die maar niet wou zakken. Schröder vroeg personeelsdirecteur Peter Hartz van Volkswagen om voorzitter te worden van een commissie die, onder meer, de arbeidsmarkt moest hervormen. De voorstellen van Hartz werden tussen 2003 en 2005 geleidelijk goedgekeurd en uitgevoerd. Als sommigen het beleid van Schröder vandaag als voorbeeld stellen, hebben ze vooral de laatste reeks maatregelen voor ogen die bekend is als Hartz IV. Om werklozen ertoe aan te zetten om sneller een baan te zoeken of te accepteren, wilde Hartz het werkloosheidsstelsel herzien. Werklozen zouden voortaan in het eerste jaar van hun werkloosheid nog 70 procent van hun laatste loon krijgen. Daarna zouden ze het moeten stellen met een bedrag van, toen, 345 euro per maand. Het hele pakket maatregelen dat werd voorgesteld, was uiteraard breder. Maar vooral de aanpak van werklozen had grote gevolgen. Sociaal verwees de ingreep bijna twee miljoen Duitsers naar de armoedestatistieken. Politiek brak de sociaaldemocratische SPD van Schröder in tweeën: een meer radicale linkerzijde met voormalig SPD-leider Oskar Lafontaine besloot om scheep te gaan met de voormalige Oost-Duitse communisten. Schröder gokte, schreef nog in 2005 vervroegde verkiezingen uit en verloor. De stemmen die de SPD als gevolg van Hartz IV aan uiterst links verloor, kostten hem het kanselierschap. Hij stapte uit de politiek en ging voor rekening van de Russische olie- en gasreus Gazprom werken. De SPD herstelt nog van de klap.

4862. poëzie: voor velen een vervelende of truttige winkeldochter. Geen wonder, slechts weinigen dragen de dag van vandaag niet alleen zorg voor hun lichaam maar ook voor hun ziel. En als iemand eenmaal te eten heeft en het niet al te koud is in de winter, dan betekent cultuur de zorg voor de ziel. Het is op den duur vervelend en zelfs ergerlijk overal die welgetrainde en vlekkeloos opgepoetste lichamen te zien rondlopen met daarin een verfrommeld innerlijk dat in geen jaren een washandje heeft gezien.

4863. het beperkte ik: de Poolse dichteres Wislawa Szymborska (1923-2012:

'Beschuldig me er niet van, ziel, dat ik je zelden heb.
Ik vraag aan alles om vergeving dat ik niet overal kan zijn.
Ik vraag aan allen vergeving dat ik niet iedereen kan zijn.
Ik weet, dat zolang ik leef, niets mij kan rechtvaardigen, omdat ik mezelf in de weg sta.'

4864. de laatste neologismen: een drive-in funerarium (een moderne versie van het traditionele lijkenhuis); geniet en bekritiseer met mate (een bierslogan toegepast op de intellectuelen); gun de crisis wat chronos (over de Grieken).

4865. Griekenland: in het land van de eerste filosofen is het precies dezelfde klasse van weldoorvoede lieden als in België en Nederland die aanzienlijk minder en soms zelfs geen belastingen betaalt , de meest succulente overheidssubsidies binnenrijft en dan begint te klagen over de verdorven aard van die klassen die 'tegen alle redelijkheid in' het wagen openlijk te morren en tegen hen te betogen.

4866. Valentijn: de dag van de eerste hulp bij bloemgevallen.

4867. het nut van filosofen: voor de nog overal rondhollende sciëntisten en voor al diegenen die iedere nacht uitsluitend met alleszaligmakende getalletjes naar bed gaan geef ik hieronder een bescheiden lijstje met bijdragen van wijsgeren aan onze cultuur.

# Diderot - De Verlichting
# Socrates - Kritisch denken
# Aristoteles - Formele logica

# William Ockham - Ockhams scheermes
# Adam Smith - Moderne economie

# Machiavelli - Politieke filosofie
# Francis Bacon - De wetenschappelijke methode
# David Hume - Het empirisme
# Voltaire - Burgerlijke vrijheden, vrijheid van godsdienst
# Montesquieu - Scheiding van de drie machten
# John Locke - Liberalisme, natuurlijke rechten
# Thomas Hobbes - Het sociale contract, een uiterst realistisch mensbeeld
# René Descartes - Analytische meetkunde
# Godel, Frege, Boolos - Grondslagen van de computertheorie
# Singer - De beweging voor dierenrechten
# Rawls - Rechtvaardige democratieën

4868. gnadenlos fanatisch: net zoals Richard Dawkins leeft Sam Harris in de illusie dat het mogelijk moet zijn om godsdienst uit de wereld te helpen. Wie dat niet gelooft, omdat heel wat mensen zich nu eenmaal graag vastklampen aan een bovennatuurlijk houvast, heeft volgens Harris een ‘laatdunkende, fantasieloze en pessimistische kijk op de mensheid'. In het universum van de nieuwe atheïsten is religie nu eenmaal een afwijking: ‘De grens tussen geestesziekte en respectabel godsdienstig geloof is soms moeilijk te ontwaren.' In het geval van Harris kan men zien tot welke aantoonbaar idiote theorieën iemand besluit die geen benul heeft van de onuitroeibare, want met zijn natuur gegeven kleinheid van de mens , van zijn meervoudige beperktheid waardoor hij als een zwak wezen overal en om de haverklap naar reddende handen, liefde, troost en sterkte verlangt, desnoods op imaginair niveau. Daarom zal God opnieuw verschijnen, maar wellicht in een heel nieuwe gedaante die met zijn vroegere gestalte maar weinig te maken heeft.

4869. gnadenlos wissenschaftlich: met zijn nieuwe boek Het morele landschap zet dezelfde Sam Harris keihard de bijl in Humes onderscheid tussen de beschrijving van wat is (het is, de wetenschap) en die van wat moet zijn (het ought, de moraal). De Amerikaanse filosoof en neurowetenschapper, die bij ons bekend werd met het atheïstische pamflet Van God los, wil in zijn nieuwe boek al dat ‘filosofische struikgewas' weghakken en aantonen dat onze opvattingen over goed en kwaad wel degelijk binnen het bereik van de wetenschap liggen. Er bestaan natuurlijk wél goede en foute antwoorden op morele vraagstukken, vindt hij. Die antwoorden voor eens en voor altijd achterhalen vindt hij zelfs de belangrijkste wetenschappelijke opdracht voor de 21ste eeuw. Dit boek zal verzet oproepen, weet Harris. Velen zullen het fundamentalistisch vinden, sciëntistisch of dogmatisch. Het is dit allemaal, maar het is vooral dom. Het is immers gebaseerd op een verkeerde opvatting over de mens (rationeel, verbeterbaar, met een greep op zichzelf, verwikkeld in een proces van onstopbare vooruitgang, die bovendien probleemloos en eenduidig beschrijfbaar en realiseerbaar is). Ik raad hem en zijn geestesgenoten aan de argumenten van enkele correctoren van de Verlichting (bijvoorbeeld die van Isaiah Berlin) of de boodschap van vele moderne kunstenaars eens grondig te overdenken. Het minste dat we daaruit moeten onthouden is dat de mogelijkheden van de mens nogal beperkt zijn en dat wat voor de enen vooruitgang is achteruitgang betekent voor de anderen of wat onder een bepaald aspect (bijvoorbeeld het economische) als vooruitgang kan worden gezien onder een ander absoluut als achteruitgang moet worden beschouwd (bijvoorbeeld het morele of het sociale).

4870. overtuigende argumenten:'Kom op', zegt mijn zeer wetenschappelijke vriend dan, 'geef me dan een overtuigend argument voor je filosofische kritiek op mijn opvattingen'. Al geef ik tien argumenten, geen enkele zal doordringen tot een oor dat eraan gewend is te opereren binnen een andere cognitieve structuur, dat alleen functioneert binnen de regels van de taalspelen die het al jaren speelt (en dat onder het prestigieuze gezag van de natuurwetenschap!) en dat niet bereid is of niet in staat is om zich in te schakelen in een jarenlang opvoedingsproces waarin het een zekere gewenning en daardoor een zekere openheid voor het andere en het nieuwe kan verwerven. 'Laat maar zitten', zeg ik daarom tegen mijn vriend. Want zoals de gemiddelde Waal het beneden zijn stand vindt Nederlands te leren (Waarom zou hij? Hij spreekt al de cultuurtaal Frans!), zo daalt de exacte wetenschapsman doorgaans niet af naar her volgens hen zeer lage niveau van de humane wetenschap. Omdat die méprise zeer onterecht is, maar op dit moment oncorrigeerbaar doet een verstandig man er beter het zwijgen toe.

4871. cognitieve openheid: ook hier is het geloof zonder de werken dood.

4872. Fortis-topmannen veroordeeld: dat de Nederlandse rechtswereld, heel anders dan de Belgische, nog enigszins de zaak van de algemene rechtvaardigheid dient blijkt uit de veroordeling van enkele voormalige Fortis-topmannen. Het gaat om Jean Paul Vortorn en Gilbert Mittler, respectievelijk voormalig bestuursvoorzitter en financieel directeur bij Fortis. Zij zouden in de zomer van 2008 koersgevoelige informatie hebben achtergehouden. Zo werden beleggers op het verkeerde been gezet. De beleggers spanden een rechtszaak aan. De rechtbank bepaalde dat het achterhouden van negatieve informatie neerkomt op een onrechtmatige daad. Aan een kleine groep vermogende particulieren moeten de twee nu een schadevergoeding betalen die nog bepaald moet worden.

4873. veroordeelde heksen in ere hersteld (1): de stad Keulen geeft na 400 jaar alle veroordeelde heksen eerherstel. De gemeenteraad raakte het eens over een verklaring waarin het onrecht van de heksenvervolging wordt veroordeeld. Vorig jaar besloten ook enkele kleinere Duitse gemeenten tot een gelijkaardig eerherstel. Dat meldt de katholieke Duitse radiozender Domradio. Volgens specialisten werden in Europa in de zestiende en zeventiende eeuw 40.000 tot 60.000 vrouwen, mannen en kinderen slachtoffer van heksenprocessen. In het Heilige Roomse Rijk alleen al vielen 25.000 doden. De beschuldigingen waren vaak vaag en niet zelden werden onschuldigen omgebracht als gevolg van afgunst, hebzucht of persoonlijke afkeer.

4874. veroordeelde heksen in eer hersteld (2): de heksenprocessen waren een misdaad die niet alleen uitging van de Kerk, maar zij waren ook een uiting van een in die tijd wijdverbreid, erg dogmatisch 'rationalisme' dat een als verfoeilijk beschouwde vorm van irrationalisme met huid en haar wenste uit te roeien. Ook het huidige sciëntistische rationalisme vertoont een neiging alles buiten zichzelf als irrationeel en daarmee als verboden en verachtelijk op te vatten. Dit acht ik gevaarlijk. Freud is hun eerste heks, het postmodernisme de tweede. Je zal zien, op den duur gaan alle humane wetenschappen zonder onderscheid in de moordkuil.

4875. overtrokken rationalisme: mijn wantrouwen in bijzonder rationele lieden, the best and the brightest, wortelt in de vaak zeer negatieve, zoniet desastreuze afloop van hun ondernemingen. Een flinke dosis scepsis is gepast als je de overtuigingen leert kennen van gediplomeerde, succesrijke en in het establishment opgenomen generaals, economen en deskundigen van allerlei slag. Dit noodzakelijke wantrouwen komt echter niet neer op de ontkenning van het belang van het gevormde verstand. Het wortelt veeleer in de vaststelling dat bij zulke lieden de ratio onterecht het alleenrecht krijgt waardoor iets veel belangrijkers - de liefdevolle bejegening van de medemens - onder tafel verdwijnt.

4876.de index: meten is weten. Als de index je niet zint schaf je de maatstaf af.

4877. angst: wie niet veel en intens sport heeft angst voor zijn lichaam. Voor zo'n persoon is zijn lijf verregaand een onbekende en vooral iets onbetrouwbaars. Die angst vertakt zich dan in vele andere waarvan hij de bron niet begrijpt.

4878. de waardenvrije wetenchap: uit gelekte documenten blijkt dat het Heartland Institute, de meest bekende denktank van klimaatontkenners, in belangrijke mate betaald wordt door de olie-industrie.

4879. hoog abstractieniveau: een veelvoorkomend truc van allerlei retorici is in de vlucht naar een hoog abstractieniveau. Zo legitimeert de Belgische ex-premier Dehaene zijn EU-inzet door het feit dat hij 'de toekomst van de burgers veilig wil stellen' en 'dat bepaalde beslissingen op het juiste niveau moeten worden getroffen'. Nog straffer is de Kerk, die in haar missen luidop laat voorlezen dat we 'het goede moeten doen en het kwade laten'.

4880. moed: omdat er in onze streken op dit moment geen echte slagvelden meer te vinden zijn krijgt de deugd 'moed' een heel andere betekenis: misschien komt 'moed' er nu op neer dat je iets van de waarheid durft te suggereren tegen je baas en tegen diegenen die zich presenteren als je sociale superieuren.

3 opmerkingen:

  1. 4870. overtuigende argumenten:'Kom op', zegt mijn zeer wetenschappelijke vriend dan, 'geef me dan een overtuigend argument voor je filosofische kritiek op mijn opvattingen'. Al geef ik tien argumenten, geen enkele zal doordringen tot een oor dat eraan gewend is te opereren binnen een andere cognitieve structuur, dat alleen functioneert binnen de regels van de taalspelen die het al jaren speelt (en dat onder het prestigieuze gezag van de natuurwetenschap!) en dat niet bereid is of niet in staat is om zich in te schakelen in een jarenlang opvoedingsproces waarin het een zekere gewenning en daardoor een zekere openheid voor het andere en het nieuwe kan verwerven. 'Laat maar zitten', zeg ik daarom tegen mijn vriend. Want zoals de gemiddelde Waal het beneden zijn stand vindt Nederlands te leren (Waarom zou hij? Hij spreekt al de cultuurtaal Frans!), zo daalt de exacte wetenschapsman doorgaans niet af naar her volgens hen zeer lage niveau van de humane wetenschap. Omdat die méprise zeer onterecht is, maar op dit moment oncorrigeerbaar doet een verstandig man er beter het zwijgen toe.


    Een antwoord van ‘een zeer wetenschappelijke’ vriend. Ik weet niet of je het hier over mij hebt, toch voel ik me beetje in mijn kruis getast door deze nogal hautaine uitspraak. Ik geef toe niet helemaal thuis te zijn in het vocabularium van de filosofie, maar daar bestaan woordenboeken voor. En het valt toch wel mee als ik filosofen lees als Vermeersch of Braeckman. Ik kan ze over het algemeen vrij goed begrijpen en met veel van wat zij zeggen akkoord gaan. Maar dat zijn dan misschien de filosofen voor de simpelen van geest.
    Ik ben geen deeltjesfysicus maar als bijvoorbeeld iemand als Lawrence Krauss, die dat wel is en niet van de minste, even op de hurken gaat zitten en een boek schrijft als ‘A Universe from Nothing’ dan kan ik dat redelijk goed volgen en weten waarover het gaat. Ik kan me dan een idee vormen hoe het met die wetenschap staat en waar ze zich op glad ijs begeven.
    Het is nogal gemakkelijk je achter een rookgordijn als ‘hier moet je een jarenlang opvoedingsproces voor achter de rug hebben’ te verbergen om je uitspraken niet te hoeven verduidelijken. Ik heb geen méprise voor mensen die over het wetenschappelijke proces nadenken en er kritiek op hebben. De wetenschap kan daar alleen maar beter van worden. Maar als je wetenschappers verwijt geen oog te hebben ‘voor het andere en het nieuwe’ dan kan ik daar alleen maar om (grim)lachen. Dat toestel waar jij en ik deze teksten op typen is per slot van rekening niet door filosofen uitgevonden. En dat ik niet zomaar alle ‘weldaden van de wetenschap’ bejubel, waar jullie wetenschappers nogal eens van beschuldigen, is nogal vanzelfsprekend.
    Kijk eens, het begint er hoe langer hoe meer naar uit te zien dat wat klimaatwetenschappers zeggen over het broeikaseffect waar blijkt te zijn (en geen taalspelletje...). Nu kan je zeggen dat we dat te danken hebben aan het feit dat we, dankzij de wetenschap, massaal fossiele brandstoffen zijn gaan gebruiken. En gelijk heb je. Maar als we er iets aan gaan willen doen, naar wie zullen we dan moeten gaan luisteren?
    Wat Harris, Dennett, Dawkins enz... aangaan, zou ik zeggen: lees ze en weerleg hun argumenten. Pak ze aan zoals Sokal en Bricmont de post-modernisten hebben aangepakt.
    Als alle verstandige mensen er het zwijgen toe doen, wie gaan ze dan overtuigen?

    Maar misschien had je het wel over een andere ‘zeer wetenschappelijke vriend’. See you.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. 4868. gnadenlos fanatisch: net zoals Richard Dawkins leeft Sam Harris in de illusie dat het mogelijk moet zijn om godsdienst uit de wereld te helpen. Wie dat niet gelooft, omdat heel wat mensen zich nu eenmaal graag vastklampen aan een bovennatuurlijk houvast, heeft volgens Harris een ‘laatdunkende, fantasieloze en pessimistische kijk op de mensheid'. In het universum van de nieuwe atheïsten is religie nu eenmaal een afwijking: ‘De grens tussen geestesziekte en respectabel godsdienstig geloof is soms moeilijk te ontwaren.' In het geval van Harris kan men zien tot welke aantoonbaar idiote theorieën iemand besluit die geen benul heeft van de onuitroeibare, want met zijn natuur gegeven kleinheid van de mens , van zijn meervoudige beperktheid waardoor hij als een zwak wezen overal en om de haverklap naar reddende handen, liefde, troost en sterkte verlangt, desnoods op imaginair niveau. Daarom zal God opnieuw verschijnen, maar wellicht in een heel nieuwe gedaante die met zijn vroegere gestalte maar weinig te maken heeft.


    "4868. gnadenlos fanatisch: "

    wie?

    "Net zoals Richard Dawkins leeft Sam Harris in de illusie dat het mogelijk moet zijn om godsdienst uit de wereld te helpen."

    Waar zeggen ze dat? Ik heb veel van hen gelezen en ben dat nooit tegengekomen. Wel gaan ze voor een doorgedreven secularisatie van de staat oftewel Scheiding van Kerk en Staat. Als dat toevallig een vermindering van godsdienstige beleving met zich zou meebrengen, tant pis. Maar voor toestanden als sjariawetgeving en iets in de trant van de Amerikaanse RedStates bedanken ze. Ik ook. En de meeste Belgische katholieken ook, denk ik.



    "Wie dat niet gelooft, omdat heel wat mensen zich nu eenmaal graag vastklampen aan een bovennatuurlijk houvast, heeft volgens Harris een ‘laatdunkende, fantasieloze en pessimistische kijk op de mensheid'."

    Graag een verwijzing naar dit citaat.



    "In het universum van de nieuwe atheïsten is religie nu eenmaal een afwijking: ‘De grens tussen geestesziekte en respectabel godsdienstig geloof is soms moeilijk te ontwaren.' "

    Graag een verwijzing naar dit citaat en eventueel de context.

    "In het geval van Harris kan men zien tot welke aantoonbaar idiote theorieën iemand besluit die geen benul heeft van de onuitroeibare, want met zijn natuur gegeven kleinheid van de mens, van zijn meervoudige beperktheid waardoor hij als een zwak wezen overal en om de haverklap naar reddende handen, liefde, troost en sterkte verlangt, desnoods op imaginair niveau. Daarom zal God opnieuw verschijnen, maar wellicht in een heel nieuwe gedaante die met zijn vroegere gestalte maar weinig te maken heeft."

    Dat zal voor een aantal mensen wel kloppen. Maar voor steeds kleinere aantallen gezien het steeds kleiner wordend aantal effectieve gelovigen. Vanwaar anders die steeds legere kerken?
    En in welke gestalte zal die God verschijnen? In die van de moderne theologen, een 'Scheppend Principe'? Daar zal de gemiddelde Lourdesganger wel voor bedanken.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. 4874. veroordeelde heksen in eer hersteld (2): de heksenprocessen waren een misdaad die niet alleen uitging van de Kerk, maar zij waren ook een uiting van een in die tijd wijdverbreid, erg dogmatisch 'rationalisme' dat een als verfoeilijk beschouwde vorm van irrationalisme met huid en haar wenste uit te roeien. Ook het huidige sciëntistische rationalisme vertoont een neiging alles buiten zichzelf als irrationeel en daarmee als verboden en verachtelijk op te vatten. Dit acht ik gevaarlijk. Freud is hun eerste heks, het postmodernisme de tweede. Je zal zien, op den duur gaan alle humane wetenschappen zonder onderscheid in de moordkuil.

    Kom, serieus blijven. Straks ga je nog zeggen dat Copernicus, Tycho Brahe, Kepler (zijn moeder werd als heks vervolgd) en Galileï de aanstokers van de heksenjacht waren.
    Ik vermoed dat hier nogal wat misverstanden over de ronde doen. Tegenstrevers woorden in de mond leggen en die dan weerleggen heet 'stromannen omgooien'. Daar mag je je als logicus niet aan bezondigen. Irrationele uitspraken zoals van astrologen en dergelijke als irrationeel herkennen is nog niet hetzelfde als die astrologen op de brandstapel zetten. Straks mag je onzin geen onzin meer noemen.
    Ga eens naar de website van Dawkins en geef daar in het Google zoekvenster de term 'witchcraft' in. Je krijgt een hoop sites waarop je kan zien hoe die verdomde atheïstische, rationalisten de fundamentalistische Afrikaanse kerken, die tekeer gaan tegen zogenaamde 'hekserij', aanklagen. Gematigde gelovigen zouden hier hun medestanders moeten zijn. Waar blijven ze?

    BeantwoordenVerwijderen