maandag 20 augustus 2012

Het precieze gebruik (5001 - 5020)

Een verheldering van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (5001 - 5020)

5001. staatskaskrakers: niet alleen de banken, ook zeer vele grote bedrijven plunderen de staatskas. Daarover Ewald Pironet in Knack: "Jarenlang werd ArcelorMittal in België opengehouden dankzij gulle overheidssteun. En nu het bedrijf sluit, mag de gemeenschap nog eens diep in de zak tasten. De hoogovens van ArcelorMittal gaan dicht en nu staat ook vast dat daarbij 795 banen verloren gaan. Maar nog is de gemeenschap niet helemaal verlost van deze fistel, want er wordt voor geijverd om aan de ontslagen werknemers brugpensioen toe te kennen vanaf vijftig jaar – terwijl in het regeringsakkoord staat dat het brugpensioen moet worden afgebouwd. Mittal verkreeg ook nog allerlei goedkope leningen van het Waals Gewest en maakte gretig gebruik van de notionele-interestaftrek".

5002. gewetenskrakers: de vorige Belgische kardinaal, geliefd op TV en bij het volk, was, zo kan nu worden aangetoond, op de hoogte van op zijn minst veertig gevallen van pedofilie onder zijn priesters. Hij stapte nooit naar het gerecht. De paus heeft bovendien nog geen enkele strafmaatregel afgekondigd tegen die andere beruchte gemijterde, de voormalige Brugse Schaapherder die vooral lammetjes onder zijn soutane nam.

5003. politieke krakers: wat is de dag van vandaag een parlement? Een groot aantal huftertjes en korte lontjes geconcentreerd op enkele vierkante meters.

5004. de laatste neologismen: het spaans benauwd hebben; nationale overheden die als achtervang garant staan voor internationale banken.

5005. the American dream: Yves Desmet in De Morgen: "Uit zowat alle statistieken blijkt dat het oude idee van The American Dream - iedereen die het maar echt wil, kan het ook maken - niet langer een idee, maar een mythe is geworden. Ooit kon iemand met handen aan zijn lijf binnen een paar generaties een zekere welstand opbouwen. De Amerikaanse samenleving was een loterij, maar er werden wel veel prijzen uitgedeeld. Vandaag klopt dat niet meer. Tussen 1979 en 2006 steeg het inkomen van de armste Amerikanen met 11 procent, dat van de middenklasse met 21 en dat van de tien procent rijksten met liefst 256 procent. De top 20 procent bezit de helft van het Amerikaanse vermogen, de laagste twintig procent heeft maar 3,4 procent in handen. Van alle belastingverminde-ringen die sinds Reagan zijn doorgevoerd, is 50 procent gevloeid naar de top een procent van rijke inkomens. Het is, schreef een Amerikaanse commentator, alsof er al decennia een stofzuiger over het land gaat die de dollars van de armen opzuigt en ze aan de rijken geeft.

5006. onverenigbaarheden: bijvoorbeeld een jonge, heupwiegende ouvreuse die onbeheerst lacht met staccato's van paardengehinnik.

5007. schijnheiligheid: een voorbeeld zijn de volbloed rechtse Amerikanen (zijn er andere?) die zich druk maken over Poetins complot tegen de zangeressen van Pussy Riot. Ik heb me altijd afgevraagd hoe het mogelijk is dat professoren in de politieke filosofie aldaar collegezalen volschreeuwen met dure woorden als 'justice', 'democracy' en 'our rights' terwijl hun landgenoten er niet eens in slagen (zelfs niet onder het bewind van een democratische president) het meest bekende nationale concentratiekamp af te schaffen.

5008. de kerk: een mens dient in alle omstandigheden wendbaar te zijn en voortdurend water in zijn wijn te doen. Maar er zijn grenzen. Zo is iemand die nog actief meewerkt aan het kerkelijk gebeuren ofwel onwetend (en dan gaat heel waarschijnlijk om een typisch moderne,gewilde onwetendheid) ofwel van kwade wil. Zulke mensen dienen we onze achting te onthouden, al paraderen zij in de glorierijke merktekenen van een gepasseerd verleden en al zuigen zij zich dik aan het bloed van de duizenden vroegere en huidige slachtoffers van het instituut waarvan zij merkwaardigerwijze het nog steeds een eer vinden het te dienen.

5009. de intellectueel: als hij niet op het oorlogspad is, tot de tanden bewapend en voortdurend op zijn hoede voor zowat alle krachten en machten in deze maatschappij, dan is hij er geen.

5010. Spaanse rechtvaardigheid: als politici willen bezuinigen bedoelen ze dat diegenen die geen schuld hebben aan de financiële manco's moeten inleveren. De professioneel stelende en rovende elites worden ontzien. Zo behaalde Mariano Rajoy (de vroegere rechtse partijleider in Valencia) de grootste verkiezingszege van de conservatieven sinds Franco. Een ruime meerderheid van de Spanjaarden bezorgde Rajoy een stevig mandaat om eens flink orde op zaken te stellen. Dat dit alles geen fabeltje is van een linksige stukjesschrijver moge blijken uit het volgende. Er bestond in Valencia al langer een (links) wetsvoorstel dat de voorrechten wou intrekken van ex-presidenten die hun functie hebben misbruikt voor zelfverrijking. Zo'n ex-president van Rajoys partij, Francisco Camps, diende zich voor de rechter te verantwoorden. Onlangs trad Camps af, na twee jaar waarin de bewijzen van corruptie zich tegen hem hadden opgestapeld. Sindsdien geniet hij van een levenslang recht op een dienstauto met chauffeur, een secretaresse plus een plekje in een regionaal juridisch adviesorgaan voor 57.000 euro per jaar - het hele pakket op kosten van de belastingbetaler. De oppositie in Valencia leek dit wat gortig in tijden waarin ziekenhuizen afdelingen moeten sluiten en stelde voor om deze privileges dan toch ten minste te onthouden aan de veroordeelde misdadigers onder de ex-presidenten. De conservatieven gebruikten hun absolute meerderheid in de regio om het wetsvoorstel te torpederen, met instemming van partijleider Rajoy. De partij vond het ook niet nodig om een onderzoek in te stellen naar de zeventien miljoen euro die de rechtse regioregering had betaald aan architect Santiago Calatrava voor nooit uitgevoerde projecten, of hoe het kwam dat het prestigeproject Ciudad de las Artes y las Ciencias intussen 1200 in plaats van 308 miljoen kostte.

5012. Bernard-Henry Lévy: de wording van de media-intellectueel, publieke optredens zijn belangrijker dan het filosofische werk, totaal gebrek aan originele gedachten, het verdraaien van de feiten, narcisme, intimidatiegedrag, grootheidswaanzin, een simplistisch wereldbeeld en een obsessie met de groten en machtigen der aarde.

5013. deze eeuw: een tijd van tragisch hedonisme.

5014. verhalen: waarover ze het ook hebben, ze dienen om het ongeloof op te schorten.

5015. de gematigde en de radicale Verlichting: Philip Blom in DGA: "Het verhaal dat onze beschaving zichzelf vertelt door middel van de media, door films en romans en alledaagse gesprekken zijn we geleidelijk gaan geloven en beschouwen we als de Waarheid. Het is het verhaal van de rationalistische, gematigde Verlichting die theologische, christelijke ideeën heeft genomen en die opnieuw heeft vormgegeven in een seculier vocabulaire, een verhaal van Rede, van transcendentie, van de scheiding tussen lichaam en ziel, de positieve waardering van het lijden, het paradijs en de apocalyps, wantrouwen tegenover verlangen, en het geloof in een objectieve historische kracht die we vroeger God noemden maar tegenwoordig 'de markt' noemen. We hebben er tegenwoordig geen profijt meer van. Het denken van de radicale Verlichting komt voort uit een traditie waarin passie en solidariteit, empathie en het zinvolle nastreven van een bevredigend leven op waarde worden geschat, een leven gebaseerd op het idee dat Eros, en niet de rede, de drijvende kracht achter ons bestaan is. Het wordt tijd dat we een nieuw verhaal gaan vertellen over onszelf".

5016. de nieuwe godsdienst: dezelfde Philip Blom:"We hebben de theologie niet achter ons gelaten, en we geloven nog steeds. De kerken zijn leeg, politieke partijen verkwijnen, ideologieën zijn verwelkt, maar onze religie is intact. Die heet nu: de markt. De markt is een machtig ding. Ze heeft een eigen wil, en wij moeten gehoorzamen, de kleinste gril volgen. In elke nieuwsuitzending krijgen we beursupdates en elke kijker is vertrouwd met termen als FTSE en Dow Jones. In feite is die informatie dubbel overbodig. Voor investeerders is het te weinig, te laat, en te algemeen om nuttig te zijn. Voor de anderen is het irrelevant. Maar het creëert wel de illusie dat dit de objectieve realiteit is, dat dit onze levens bepaalt, onze wereld doet draaien, veel belangrijker en machtiger dan politiek, democratie. De markt is onze godheid geworden; onze media zijn haar evangelie, Wall Street is haar kathedraal. De metaforen zijn veranderd - onze religieuze instelling is springlevend. Dit is de eerste paradox van de rede en de hartstochten: onze verering van de rede lijkt te worden gedicteerd door een motivering die strikt irrationeel is - een hunkering naar geloof".

5018. harmonie: de componist Wolfgang Rihm: "Want wat is harmonie? Het Griekse harmoniebegrip heeft te maken met het samenbrengen van elkaar tegenwerkende krachten. Waar geen krachten botsen kan geen harmonie zijn, waar één kracht overheerst evenmin. Het is voor velen, ook cultuurmensen, moeilijk te begrijpen dat harmonie niet de afwezigheid van tegenstellingen is, maar de aanwezigheid van tegenstellingen in een toestand waarbij de bestanddelen elkaar over en weer als ladingen op hun plaats houden".

5019. definitief weg uit de kerk: in 2011 hebben 1.827 Vlamingen zich uit het doopregister laten schrappen. Dat is drie keer meer dan de 643 ontdopingen in 2009 - voor de affaire-Vangheluwe losbarstte - maar wel een stuk lager dan de 6.382 uitschrijvingen van 2010. Dat staat in de Concentrakranten.

5020. kleinheid: er bestaat een vorm van rancuneuze kleinheid, waarin een onmachtige zijn concurrent het leven niet gunt als die ook maar enigszins schittert op het terrein waarop hij toevallig middelmatige danspasjes opvoert.Het liefst maakt hij hem onzichtbaar, doet hem van het toneel verdwijnen. Bij de minste beweging gaat hij in de verdediging. En hij valt aan, wit van ingehouden woede, de tanden blikkerend van haat en bloedlust, als de concurrent plotseling een opmerkelijke prestatie levert.

maandag 13 augustus 2012

De macht van taal


Taal maakt de feiten en dan is er plotseling de dictatuur van de feiten ...




Het precieze gebruik (4981 - 5000)


De betekenis van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (4981 - 5000)



4981. het kleine ik: de mens is een gewoontedier. Gelukkig maar, want er is al genoeg wanorde, onoverzichtelijkheid en chaos. Nog meer daarvan kunnen we niet aan. Bovendien ontslaat een vaste gewoonte ons van de taak bij ieder nieuw, bijzonder probleem van op de nullijn geheel creatief na te denken. Alleen al het gebruik van abstracta (zoals een bloem, de democratie, de menselijke boosheid …) is een door gewoonte doorgegeven temming van het zich van overal opdringende bijzondere. Een algemeen, abstraherend woord voor een oneindig aantal min of meer gelijke verschijnselen stopt die onverteerbare stortvloed en verlost ons van de last van de veelvuldigheid.

4<982. politici (1): uit Vrij Nederland: "Wat we vooral nodig hebben, zijn fabelachtige sterrenhemelen. Opdat onze politici, die immers net mensen zijn, tijdens hun vakantie heel lang op hun rug in het gras zullen liggen en dingen gaan zeggen als: ‘Dan besef je toch ineens hoe nietig we eigenlijk zijn.'"

4983. politici (2): The New York Times: "Romneys campagne is geheel gebaseerd op korte soundbites die totaal onwaar zijn'.

4984. de laatste neologismen: buikige toogcoureurs; de Statler & Waldorf van de koers. Onvermoeibaar pendelend van de ene commentaarcontainer naar de andere en uitgegroeid tot een elkaar versterkend komisch duo dat de wielerverslaggeving tot onbereikbare hoogten heeft verheven (Jules Hanot over José De Cauwer en Michel Wuyts); een recidivejokkebrok (Romney); plattebonentijd (West-Vlaams voor komkommertijd); de Don Corleone van het Binnenhof (Verhagen); verpieteren in de oppositie (mooi klankrijm); de Olympische spelen, deze orgieën van huilerig nationalisme (Iain Sinclair); de media masseren de grootst gemene deler; de man die overal een antwoord op weet en die onverwachts hyper-de-hyper op je afkomt (Dieserik Samson); het bolwerk van de beterweters (het parlement); het biologische simplisme van Dirk Swaab (zijn boek scheept de mensen op met een veel te beperkt beeld van hoe ze in elkaar zitten. Simpelheid is verlossend).

4985. nog een beginfragmentje (over een fiets) van de jongere (erg nieuw-realistische) Kopland:

Ze zijn er een beetje bij blijven
liggen, die duizenden gedichten over
de oude beschimmelde dingen. Maar
Vanuit de trein weer zulke ontroerende
moestuinen gezien, met peulen bietjes,
de piepers voor de winterdag, alles in
een groeizaam regentje, het fietsen-
schuurtje waar vader tegen plast.

4986. een correctie op het Peter Principle: Carel Peeters in VN: "Naar analogie van het Peter Principle zou ik het Staal Principe willen introduceren. Het Staal Principe wil zeggen dat je zonder de klassieke zelfbeheersing, terughoudendheid en dienstbaarheid te hebben ontwikkeld toch een bedrijf bent gaan leiden. Bij voorkeur een semi-overheidsbedrijf, zoals de grootste Woningbouwcorporatie van Nederland Vestia, waar Erik Staal directeur van was. Dat bedrijf heeft hij in een financiële afgrond gestort, waarna hij met de noorderzon en drie en een half miljoen euro naar Bonaire vertrok om daar voor zichzelf een luxe villa aan zee te laten bouwen".

4987. de onverschillige wereld (1): Rutger Kopland: "Ik kan nog zo veel om de wereld geven, de wereld geeft geen mal om mij. Het is een onpersoonlijke trouw. Dat vind ik ontroerend. En die ontroering stelt mij gerust."

4988. de onverschillige wereld (2): onder een schaduwrijke zomerboom hoog op een heuvel in het Italiaanse landschap kan een mens, zoals destijds P.B. Shelley, verrukt raken over de schoonheid van de wereld én hij kan er zich aan verhangen. Die boom geeft geen kik. En toch blijft de natuur een bron van troost: misschien omdat zij haar gedrag niet laat afhangen van dat van ons. Als we haar tegen de schenen schoppen, als we haar liefdevol bejegenen, zij blijft koppig dezelfde. En dat kunnen we niet zeggen van onze vrienden en evenmin van onze vijanden.

4989. Kopland over antidepressiva: "Ik geloof sterk in het placebo-effect van anti-depressiva. Wat niet neerbuigend bedoeld is, het gevoel geholpen te worden is een krachtig en een zeer helend iets. Maar over het algemeen werken pillen even vaak wel als niet. Mijn schoonzoon is gepromoveerd op de problematiek van antidepressiva, en uit zijn onderzoek blijkt dat de effectiviteit van antidepressiva zeer wordt overschat. Die uitkomst verbaasde me niets".

4990. wetenschap en poëzie: nog eens Kopland: 'Beide bezitten een zekere afwezigheid van vooringenomenheid. De mens bekijkt alles met het idee: ik zou dit moeten herkennen, is altijd bij voorbaat alles aan het rangschikken en indelen. De dichter en de wetenschapper kunnen de wereld blanco zien, zonder enige verwachting iets te vinden".

4991. vrijheid: Jan Leyers: "Je bent vandaag in België vrijer in een kerk dan op de popfestivalweide. In een kerk word ik niet gefouilleerd, hoef ik mijn eten niet bij de ingang achter te laten en hoef ik geen Duitse herders re passeren. Een popfestival was toch uitgevonden om ver weg van school, kerk en kazerne vrij te zijn?"

4992. frustraties: een van de grootste frustraties is het tempo waarop vele interessante boeken verschijnen. Je weet dat ze er zijn en je kan ze niet allemaal doornemen. Dit verplicht een nieuwsgierig mens tot een soort intellectuele ascese waarvoor nog geen naam bestaat.

4993. de waarheid van onze kardinaal: dit kerkelijke heerschap is van oordeel dat zijn waarheden niet die van het verleden, maar veeleer die van de toekomst zijn. Maar met de waarheid gaat het anders in zijn werk: de waarheid in menselijke zaken is niet van de toekomst en evenmin van het verleden: zij is onvindbaar en als zij er blijkt te zijn is zij er als het gevolg van een (collectieve) beslissing.

4994. een roman: er was een man die in opstand kwam tegen de voor zijn lot geheel onverschillige natuur. Alles kunnen we verdragen, maar niet een volgehouden onverschilligheid voor alles wat ons aangaat. Zij is de negatie van onze ziel.
Daarom doet de man alles om de natuur tot een teken van medeleven te bewegen. Als dat niet blijkt te lukken, onderneemt hij een poging haar te vernietigen.

4995. waarom de SP (Ned.) de verkiezingen zal winnen: de SP is stabiel, de andere partijen zijn een zootje. GroenLinks wappert zo'n beetje alle kanten op, leunt tegen de liberalen aan. De PvdA heeft eerst de ideologische veren afgeschud en probeert ze er nu weer aan te plakken. De VVD is rechtsom geslagen en een heleboel liberalen vinden dat maar niks.

4996. de genetisch opgetutte aardappel: dat er gewone aardappelrassen zijn die prima bestand zijn tegen de ziekte (die men in dit geval met gentechnologie wil vermijden), zegt men er niet bij. Dat er een commercieel belang achter dit onderzoek schuilt, evenmin. En zeker niet dat de wetenschap zich eens te meer verkoopt aan de meest biedende.

4997. het nut van vakbonden: Dirk Draulans in Knack: "Het promoten van gelijkheid zal altijd stoten op de macht van de rijken die veel te verliezen hebben met het wegvlakken van het systeem waarin ze zo goed gedijen. Maar goed, de voorlopers van de vakbonden hebben de rijke industriëlen destijds ook op de knieën gekregen en tot toegevingen gedwongen om meer mensen een leefwaardiger bestaan te garanderen. Een streven dat er finaal toe geleid heeft dat iedereen er beter van werd, de rijken inbegrepen, want de koopkracht van hun voetvolk vergrootte, en dus ook hun economische slagkracht".

4998. onze tijd: onze tijd wordt steeds abstracter. Dingen hebben invloed op elkaar over duizenden kilometers afstand en over tijdspannes die ver uit elkaar liggen. Alleen al maar de poging om enigszins de samenhang van dingen over tijd en plaats heen te begrijpen is een al te moeilijke taak voor de mens (ook voor de geleerde als hij over onderwerpen buiten zijn vakgebied praat), maar in het licht van dat begrip zinvol te handelen is gewoon onmogelijk. Moraal is dan een ritueel op huiselijke schaal, een beperkt speelterrein, met duidelijke grenzen van tijd en plaats, waarvan we de wetten van heel nabij hebben leren kennen.

4999. Amerikaans rugby: het loopt altijd uit op een berg lichamen waaruit aan alle kanten ledematen steken.

5000. Olympische spelen: het zijn spelen, maar ze zijn verre van Olympisch. De uitsluitende concentratie op lichamelijke prestaties, de adoratie van succes en geld, het onkritische, meestal nationalistische enthousiasme van de media, het onnadenkende gejoel van het gepeupel, het goedpraten van doping, fraude, combines en omkoperij, dat zijn dingen waarmee een beschaafd mens zich slechts met het schaamrood op de wangen inlaat.