maandag 25 februari 2013

Bernard Williams over "waarheid"

Column Tinneke Beeckman (De Standaard)




Wat is dat toch tegenwoordig? De media staan bol van meningen over politiek, zonder fair opgebouwde argumenten, zonder verwijzing naar feiten. Ook beschuldigingen van leugens en bedrog gaan over en weer. Zonder dat bewijzen en feiten die beschuldigingen beslechten. Wat dat altijd zo? Is het gebrek aan echt debat een gevolg van commercialisering, of van sociale media? Deels ongetwijfeld wel. Maar meningen lijken te volstaan omdat het waarheidscriterium zelf lijkt te hebben afgedaan. En hieraan hebben postmoderne intellectuelen aardig meegewerkt: de afgelopen twintig jaar hebben ze de waarheid dood verklaard, zonder stil te staan bij de politieke gevolgen.

Maar het politieke kan niet zonder waarachtigheid.
‘Niemand kan waarheid claimen.' ‘Ieder heeft zijn discours.' ‘De camera liegt altijd een beetje.' ‘Grote Verhalen zijn voorbij.' Verdedigers van de liberale democratie koppelden precies deze ontkenning van de waarheid aan democratie. De filosoof Richard Rorty, bijvoorbeeld: eeuwenlang hebben filosofen zich beziggehouden met de ‘Waarheid', van Plato tot Nietzsche en Heidegger. Laten we niet langer naar waarheid zoeken, maar ons met democratie en solidariteit bezighouden. Liberale democratie garandeert vrije meningsuiting. Je hebt dus de vrijheid om te zeggen wat je gelooft, en dat is het belangrijkste.

De Britse ethicus Bernard Williams zag de gevaren van die houding heel scherp. Zelfs al is aanspraak maken op de ‘Waarheid' onmogelijk, toch blijft waarachtigheid fundamenteel. Want wie de waarheid overboord gooit om te scoren met het eigen gelijk, maakt geen onderscheid meer tussen een eerlijk debat en retorische kneepjes, tussen waarheid en fictie. Williams geeft graag toe dat je de werkelijkheid niet helemaal kan weergeven zoals ze is. Maar er zijn wel meer of minder waarachtige documentaires, meer of minder waarachtige interviews, meer of minder waarachtige standpunten.

Leven in een democratie hangt zelfs af van die waarachtigheid. Het ontmenselijkende van de dictatuur bestaat er juist in dat mensen overtuigd raken van manifest foute informatie. In 1984 laat George Orwell het hoofdpersonage Winston zeggen dat politieke vrijheid erin bestaat dat twee plus twee vijf is. ‘Als deze uitspraak mag, is alles mogelijk.' Volgens Rorty onthult de passage hoe belangrijk het is dat je kan zeggen wat je gelooft, terwijl de waarheid van de boodschap er niet toe doet. Maar Williams meent dat het wel uitmaakt dat de informatie ook klopt, dat twee plus twee nooit vijf is.

Williams stelt in Truth and Truthfulness dan twee deugden van waarachtigheid voor: sincerity , oprechtheid, en accuracy , nauwkeurigheid. Wie zich in het publieke debat over politiek uitspreekt, zoals politici, journalisten, filosofen, economen, opiniemakers, kan die deugden dan als leidraad nemen. Waarheid heeft te maken met vertrouwen, met betrouwbaarheid. Oprecht spreken betekent communiceren op een eerlijke manier. Nauwkeurigheid slaat op een passie, op het verlangen het juiste te zeggen, volgens de juiste onderzoeksmethode. Nauwkeurigheid als deugd betreft een houding, een gewoonte zelfs, ook om zelfbedrog en wishful thinking te onderzoeken. Liever feiten dan meningen, zelfs al zijn ze onaangenaam.

Tijd en middelen zijn altijd beperkt. Dan blijft de vraag: ben ik oprecht genoeg? Heb ik voldoende onderzocht? Druk ik me correct genoeg uit? Een stuk dat begint met ‘ik heb de indruk dat', of gebouwd is op ‘zou'-constructies mist feitelijke grond.

Oprechtheid en nauwkeurigheid zijn een innerlijke richtlijn. Williams wil een intrinsiek streven naar waarheid herwinnen: wie alleen instrumenteel omgaat met meningen – dus om een effect te bereiken – ondermijnt de waarachtigheid die nodig is om een fair debat te creëren. Maar volgens Williams appreciëren we wie wel intrinsiek waarachtig spreekt het meest. Tenslotte, wie waardeert het spektakel van meningen zoals we dat in de media te zien krijgen echt?

Het precieze gebruik 5441 - 5460

Een verheldering van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (5441 - 5460)




5441. Europa: institutionele hoogmoed en lelijk winstbejag gestapeld op mooie beginselen.

5442. dopingsparadijzen: de Zwitsers, Ieren, Nederlanders en vele andere naties (Duitsland uitgezonderd) doen eraan mee de multinationals te paaien met belastingsvoordelen. De enige winnaars van deze race to the bottom zijn de multinationals. Voor hen is het (niet) betalen van belastingen een winstonderdeel geworden. Politici die op dit moment nog aan deze operaties meewerken zijn veel schuldiger en veroorzaken veel meer ellende dan de dopingszondaars in de wielerwereld. Hoewel Lance Armstrong ondertussen zeer terecht is gepakt blijven zij voorlopig veilig buiten schot.

5443. een denkfout: het is een misverstand te menen dat het huishouden van een gemiddeld gezin vergeleken kan worden met en dus als metafoor kan worden gebruikt voor het huishouden van de staat.

5444. onze tijd: een songtekst van Nick Cave uit Abattoir Blues:

Everything is dissolving, babe, according to plan
The sky is on fire, the dead are heaped across the land
I went to bed last night and my moral code got jammed
I woke up this morning with a frappucino in my hand

5445. Delphine Lecompte (1): een fragment uit de bundel Schachten En Amuletten:

Ik wil: de mijn en de maan
Het ziekenhuis en de onsterfelijkheid
Pretparken, rietjes en bijen
Spiegels, carnaval en zelfkastijding
Moedermoord en gekoesterd worden.

Mijn boodschappenlijstje is geen gedicht
Omdat het te kort is
Ik heb geen poëtica
En mijn muze heeft geen boiler
Maar wel een razende condensatieketel
Die 's nachts in een spinnenwiel verandert.

5446. Delphine Lecompte (2): "Ik verknoei mijn gedichten omdat ik er plezier in heb ze vol te proppen met bipolaire kaarsenmakers, incestueuze imkers en verdorven touwslagers. Het is niet elegant, ik besef dat ik geen esthetische poëzie aflever, maar je m'en fous éperdument".

5447. politieke verrottingsmechanismen: de financiering van partijen is niet transparant, klokkenluiders kunnen niet op bescherming rekenen, er is een ondoorzichtige draaideur tussen de politiek en het lobbycircuit, de politici willen zo spoedig mogelijk in de buitenpolitieke wereld vette baantjes versieren, de partijen zijn slechts op de gemiddelde kiezersgunst afgestemde reclameverenigingen en uitzendbureaus voor jobs voor diegenen die het in de ogen van de partijleiders en alleen omwille van hun prestaties in het belang van de partij verdienen.

5448. een politieke asymmetrie: enerzijds werkt de Nederlandse PVDA intens mee aan de afbouw van de klassieke verzorgingsstaat (met de moed om te veranderen, om zich aan te passen aan de eisen van de tijd, omdat het land het vraagt) en anderzijds schreeuwt het studiebureau van dezelfde partij zopas om een stevige ruk naar links.

5449. de laatste neologismen: een game changer (een keerpunt, een verrassing in een vertrouwde of verwachte context); de PVDA en haar droom van een postliberale koerswending; Berlusconi de Bescheidene; hij is een echte narcissus poeticus; het stiekeme genoegen van het doucheplassen.

5450. de katholieken: het estheticisme, het pragmatisme en de rekkelijkheid zijn met dit geloof gegeven, misschien als een prelude op de schoonheidzin, de tolerantie en de liefde voor de diversiteit die de toekomst kunnen karakteriseren.

5451. de gematigde Verlichting (1): de achttiende eeuw was dan wel de eeuw van de rede, maar er werd nog veel aan occultisme en astrologie gedaan. Veel wetenschappers waren gematigd verlicht zodat ze hun wetenschap konden verzoenen met de christelijke boodschap. Ze zeiden gewoon dat God hen de rede had gegeven. Met wat ze met de wetenschappelijke rede ontdekten toonden ze de grootsheid van Zijn schepping aan.

5452. reclame: "Demnächst bei Edeka: Spaghetti BolognEsel" (met dank aan Marie-Louise).

5453. gelukkig zijn: geluk is een niet zo goed concept om over “het goede leven” na te denken. Het is niet het meest wijze wat je kan doen, streven naar een toestand van geluk, naar een gelukkig leven. Want je zal het wel zelf al gemerkt hebben: ups and downs zijn eigen aan het leven, doorheen de tijd, dag na dag, week na week, jaar na jaar. De Franse taal spreekt daarom van bonheur: het geluk is letterlijk niet meer dan een goed uurtje, het duurt nooit echt lang! Prof. Dirk De Wachter (zie foto) drukt erop, dat we vandaag de dag terug moeten leren “een beetje ongelukkig zijn”. En geef toe, euforie elke dag, dat zou niet te dragen zijn. We moeten een beetje bescheidenheid oefenen over wat we met ons leven menen te kunnen bereiken. Het is zoals De Wachter het concept “het lot” terug in ons denken op te nemen. Om niet depressief te worden, zo geeft de Zwitserse theologe Lytta Basset aan in haar analyse van het boek Job, die zij duidt als een mens met een zware depressie, moeten we ondermeer accepteren dat bepaalde grote fenomenen ons overstijgen, en die los laten.

5454. braaf nationalisme: zowel Tom Naegels als Mia Doornaert riepen onlangs op om de N-VA niet te bekritiseren. Helaas is dit tekenend voor een ontwakend en kwalijk taboe op kritiek op deze partij. Er zijn immers redenen genoeg om elke zweem van ontsporing van het discours van deze partij onder de aandacht te brengen.

5455. luiheid als beschaving: ja, Fransen houden van lange lunchpauzes. Ja, Fransen houden van rode wijn. Ja, Fransen werken steeds minder en genieten van steeds langere vakanties. Dat is meer een teken van beschaving dan van achteruitgang. De Verenigde Staten, met hun fixatie op werken, lijken mij geen voorbeeld. Iedereen voelt het daar als plicht om zo hard mogelijk te werken. Men werkt niet alleen op de werkvloer maar ook in de sportzaal, en zelfs in de liefde moet men hard werken om een relatie te redden. Wat een armoede!

5456. pausen (1): al eeuwenlang een reeks van litanieën die spoedig overgaan in vroom verpakte tirannieën.

5457. pausen (2): het ergste wat ons kan overkomen is een paus die niet seniel, niet ouderwets en totaal niet futiel is. Wie de mensen een beetje kent (en dat betekent wie begrijpt hoe vatbaar ze zijn voor retoriek) weet dat een flinke scheut enthousiasme, de plechtige proclamatie van een lang verwacht religieus reveil en het listige vertoon van allerlei vormen van semi-redelijkheid heel zeker zullen leiden tot golven van godsdienstwaan, ook in deze zogenaamd geseculariseerde tijd.

5458. kunst of wetenschap?: in de Vooruit nam choreografe Anne Teresa De Keersmaeker het op voor de veroordeelde aardappelactievoerster Barbara Van Dyck. De Keersmaeker las na de voorstelling van Elena's Aria een korte verklaring voor. "Ik ben Barbara Van Dyck dankbaar dat ze deze actie gevoerd heeft. Samen met de andere militanten van de Field Liberation Movement heeft ze de gevaren van de genetische manipulatie onder de aandacht gebracht”, zei De Keersmaeker.

5459. de gematigde Verlichting (2): de radicale Verlichting had zonder twijfel volstrekt gelijk, het is echter de gematigde die haar veel meer bescheiden gelijk heeft weten te halen.

5460. moedeloosheid: het onbetrouwbare ACW, de Sturmabteilungen in Antwerpen (met op zijn minst één gefilmde moord op hun geweten en dat onder een links bewind), de door seks bezeten kerk, wie durft het nog aan ook maar één institutie te vertrouwen? Afgelopen weekend raakte kardinaal Keith O'Brien (75) in opspraak vanwege de verdenking van seksueel misbruik, maandag maakte het Vaticaan bekend dat hij wordt ontslagen. De kerk laat er vooralsnog niets over los.

vrijdag 22 februari 2013

Het precieze gebruik 5421 - 5440

Een verheldering van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (5421 - 5440)




5421.een collectie troetelnaampjes voor de NV-a: ‘Land-verraders’, ‘anaal-retentieven’, ‘aapachtigen’, ‘verraders van de wereld van de geest’, zo oordeelt schrijver Tom Lanoye over de nationalisten. In anti-nationalistische publicaties liggen de stereo¬typen van de zelfgenoegzame, intellectueel luie, materialistische Vlaming voor het oprapen. Hij is een blanke hufter in een suv, zo vat de Vlaamse literatuurwetenschapper Kevin Absillis de karikatuur samen, met een culturele bagage even groot als die van de tuinkabouters op zijn getrimde gazon, een onbeholpen boerenkinkel voor wie alles wat hem vreemd is ook eng is. De systematische associatie van de Vlaamse natie met geestelijke en culturele armoede heeft volgens Absillis een vloek op de Vlamingen gelegd. Zij zullen naar de maatstaf van weldenkendheid altijd tekortschieten, zeker zolang intellectuelen met gezag zoals de historicus Marc Reynebeau hun nationalisme afdoen als het ‘roesmiddel’ van een ‘oedipaal gefrustreerde’ kleinburgerij die voortdurend naar erkenning hengelt. De Wever verschijnt vaak als een onnadenkende brulboei, een nationalistische houwdegen.

5422. de leugen van de week: de meeste graaiers zitten bij links.

5423. definitie: diefstal die met een sausje van economische noodzaak wordt overgoten blijft nog steeds diefstal.

5424. de laatste neologismen: een clown met een rok aan (de paus); een braadlul (een rijke ploert); de zelfbedieningsmentaliteit van afscheidnemende bankiers; de Blaatweide (in plaats van de Bleekweide); gestripte glamour; een feitenfluisteraar (een verstokt positivist); grondwetten als vormen van fictie.

5425. de droomdemocratie: op 3 maart kunnen de Zwitsers zich in een referendum uitspreken over een voorstel om bonussen te beperken. In een peiling geeft 57 procent aan voorstander te zijn

5426. het kleine ik (1): de mens is domweg niet slim of sterk genoeg om zijn eigen identiteit helemaal te bepalen en wie het toch probeert zal het betreuren.

5427. het West-Vlaams: zopas hoorde ik op TV een internationaal gezelschap van wielerploegleiders met elkaar over doping praten, allen in hun moedertaal. Ieder van hen hanteerde als vanzelfsprekend de eigen standaardtaal tot de Belg (uiteraard een West-Vlaming) aan het woord kwam. Zijn koeterwaals werd, evenzeer als de bijdragen van de anderen, in het Nederlands ondertiteld.

5428. het meest geavanceerde eufemisme van de week: "De voorzitter van de Europese Raad Herman Van Rompuy heeft te weinig gevoel voor het gebrek aan draagvlak bij de bevolking voor wat er in de EU gebeurt".

5429. vrouwenemancipatie: vrouwen zouden maatschappelijk verder komen als ze niet zo zouden zwelgen in hun voortreffelijkheid, maar ook eens oog zouden hebben voor hun talrijke ondeugden.

5430. de paus: hij weet bijna alles van God en zo goed als niets van de gewone mens. Toch weet hij wellicht te veel en daarom is hij afgetreden.

5431. (PdW): Patrick De Witte, hoofdredacteur van P-Magazine en columnist voor De Morgen, is overleden aan de gevolgen van een hartfalen. Daarmee gaat een goed, creatief, een zeer nadenkend en strijdbaar mens verloren. Hij behoorde tot het geringe aantal auteurs die onacademisch de waarheid zeggen. Daarenboven leek hij daarbij zijn goed humeur te bewaren, wat volgens mij bijna onmogelijk is. Vaak heb ik stukken uit zijn terecht furieuze, altijd scherp geformuleerde filippica's op deze pagina's geciteerd.

5432. Liesbeth Homans' koppige wreedheid: Jan Blommaert: "Na de uitschuiver over aidsremmers enkele dagen geleden kreeg ze bakken kritiek over zich heen. Dat mag ons niet verbazen, want als Antwerpen een minimum aan sociaal imago wil behouden dan zijn dergelijke standpunten vernietigend. Wat het Antwerpse OCMW eigenlijk doet is weerzinwekkend: als je niet bereid bent te vertrekken dan teken je je doodvonnis. De maatregel van het OCMW is dus een verkapte uitdrijvings- en terugkeerpolitiek. Vroeger heette de slogan “aanpassen of opkrassen”. Nu is het “opkrassen of verrekken”. Ik had gehoopt dat ik zoiets nooit zou moeten becommentariëren in een samenleving zoals de mijne".

5433. het koningshuis: indien het niet bestond, het zou nu niet meer worden uitgevonden.

5434. het kleine ik (2): dat ons ik nogal machteloos is blijkt uit vele onderzoekingen: we zijn blijkbaar niet in staat consequent de beste keuzes voor onszelf te maken. Een zekere mate van paternalisme vanwege allerlei machtige instituties is daarom zowel wenselijk als onvermijdelijk. Ook de klasse van de intellectuelen heeft hier een (enigszins betuttelende) taak. De eigenmacht van de mens is louter ideologie, dit wil zeggen een wens, een illusie en die is bijzonder voordelig voor degenen die kunnen en willen profiteren van een overtrokken positief mensbeeld.

5435. mentaliteitswijziging: hopen op een (min of meer spontane) mentaliteitswijziging is gewoon toegeven dat je niet weet van welk hout pijlen maken, het is een zwakteaanbod. Zo maakte een commissie onder leiding van Femke Halsema (oud-Groen Links, zie foto) een rapport over de onvoorstelbare mistoestanden bij de leidinggevenden in de scholengroep Amarantis. Ze ontdekte veel verrotting: het gefuif, de voortrekkerij van vriendjes, de creatie van eigen koninkrijkjes, het uitermate goed voor zichzelf zorgen aan de top terwijl het toezicht lag te slapen: het gebeurde allemaal, maar er hoeft niemand naar de gevangenis. Ondertussen formuleert Halsema een definitie van 'wenselijk gedrag' . Een hoger moreel bewustzijn dient onder de betrokken leidinggevenden absoluut versterkt te worden. Dit zou effectiever zijn dan nieuwe, gedetailleerde regelgeving. Wat een burgerlijk, onpraktisch, zeer onrechtvaardig en laf gelul!

5436. hoop: er is altijd hoop, want God heeft zelfs het Nederlandse CDA uiteindelijk de rug toegekeerd.

5437. zelfbeveiliging (1): een techniek om je eigen ideeën en voorkeuren te beveiligen is de afkeer of de onwil om kennis te nemen met die van je tegenstanders. Om het even welke opvattingen je aanhangt (terwijl je ondertussen gestuwd wordt door daarbij passende sentimenten), altijd verschijnen die van je opponenten als raar, verdacht, irrationeel, in een of in meer aspecten minderwaardig of gewoon als tijdverlies.

5438. zelfbeveiliging (2): bescherming van je ideeën lukt ook door een stevige identificatie met een groep die je ideeën deelt en propageert, liefst een verzameling individuen die samenklonteren tot een wetenschappelijke gremium, met talloze druk publicerende, erg invloedrijke hoogleraren.

5439. absolute zinzoekers: het is niet het geval dat er geen (relatieve) zin bestaat omdat een absolute vorm daarvan onvindbaar is. Ook van literatuur (die vandaag voor velen de religie vervangt) kan je geen absolute zin verwachten. Deze leemte is geen tekort van de literatuur, maar van het zijn zelf.

5440. kiesintenties: de Vlaming continueert zijn onverwoestbaar geloof in BDW en zijn toekomstige wonderdaden. De N-VA blijft groeien. In de peiling van La Libre Belgique groeit de partij nog eens 3,6 procent in vergelijking met november tot 39 procent. Daarmee ligt de partij van Bart De Wever mijlenver voor op het trio van traditionele partijen met sp.a (14,9 procent) als verrassende tweede. CD&V verliest 2,4 procent en strandt op 14,1 procent terwijl Open Vld 10 procent haalt.

woensdag 20 februari 2013

Feiten en niet-feiten

Kranten en televisieprogramma's presenteren hun factcheckers met trots, alsof ze een ongekende dienst bewijzen die, o ironie, de rest van de redactie niet levert, schrijft de VK-columnist Nausicaa Marbe. 'Maar hoe goed is zo'n factchecker zelf?'


Kan een essay van Hafid Bouazza worden gecheckt door een cijferfluisteraar?

Ha, kale cijfers. Zodra die zich laten gelden, als hoeder van objectieve waarheden en metgezel van obsessieve factcheckers, weet je dat de blik op de wereld verschraalt.
Hoe goed is het debat, vroeg deze krant zich maandag af. Eerst werd Nel Ruigrok opgevoerd, wetenschapster bij de Nederlandse Nieuwsmonitor. Rap beweerde ze dat ze als wetenschapster niets over de kwaliteit van het debat kon zeggen, omdat die niet objectief te testen valt. Met alle respect voor haar werk: met zo'n karig antwoord sla je een discussie dood nog voordat die begonnen is.

Wat is dat toch, de angst van sommige wetenschappers voor interpretatie, voor een ruimere kijk op hun metingen? Alsof een mediawetenschapper geen kwaliteitscriteria zou kunnen bedenken voor debatten. Alsof die niet tot een heldere argumentatie zou kunnen komen voor een mening die een onderwerp voor een breed publiek inzichtelijk maakt.

Ruigrok heeft een andere missie: 'Wij willen de discussie over de kwaliteit van de journalistiek voeden met wetenschappelijk onderzoek, met kale cijfers.'

Ha, kale cijfers. Zodra die zich laten gelden, als hoeder van objectieve waarheden en metgezel van obsessieve factcheckers, weet je dat de blik op de wereld verschraalt. Het bijvoeglijke naamwoord 'kaal' doet niet aan bescheidenheid. Kaal heeft de torenhoge pretentie van objectiviteit. Kaal betekent: ontdaan van meningen die feiten verdringen.

Alsof feiten op zichzelf staan, betekenisloos, contextloos. Alsof feiten niet waardevoller worden als ze beoordeeld en gewogen worden, in overdenkingen en interpretaties. Alsof ze, permanent verdwaald in een oerwoud van insinuaties, door een akela opgespoord moeten worden om rechtsomkeert te maken naar hun objectiviteit.

Factchecker

Zo'n padvinder is de factchecker. Kranten en televisieprogramma's presenteren hun factcheckers met trots, alsof ze een ongekende dienst bewijzen die, o ironie, de rest van de redactie niet levert.

Maar hoe goed is zo'n factchecker zelf? Hij of zij is niet zelden zelf ideologisch gekleurd en geneigd tot selectieve interpretatie. Die ideologische kleur manifesteert zich vooral tegenover populistische politici die ervan verdacht worden permanent leugens te verkopen. Soms ook tegen elitaire politici die boven alle feiten zouden zweven. Het is maar net welke ideologische pet de factchecker zelf op heeft.

Erger dan de schijn van objectiviteit is het paternalisme van de factchecker. Denkt hij werkelijk dat nieuwsconsumenten niet in staat zijn onwaarheden te herkennen? Denkt hij soms dat alleen zwakkeren van geest op populisten stemmen? Niet zelden beweert een factchecker dat zijn werk manipulatie ontmaskert. Maar wie meent dat in een vrije samenleving vol informatie, kiezers zichzelf niet tegen manipulatie kunnen beschermen (als ze dat al willen), heeft zelf een gekleurde kijk op de feiten. Zo bevorderen factcheck-rubrieken eerder het wantrouwen van de complotdenker, dan de verhoopte objectiviteit: iedereen bedondert u, behalve onze feiten.

Hoe goed is het debat waarin factcheckers op de loer liggen? Niet best, zou ik zeggen. 'Wie zich laat verleiden tot fact free journalism, begeeft zich op een hellend vlak', waarschuwt letterkundige Geert Buelens in deze krant onder de kop 'Hoe goed is de opiniemaker?' Maar een opiniemaker die louter onwaarheden verkondigt valt even snel door de mand als diegene die onder het mom van feitentrouw selectief met precies die cijfers strooit die bij zijn betoog passen - en de helft van het verhaal niet meldt, niet analyseert. Een goede opinie laat zich helemaal niet checken op feiten, niet omdat ze zou 'kloppen', maar omdat ze tot een verbeeldingsniveau behoort waar de statistiekenfetisjist niet bij kan.

Cijferfluisteraar

Is het denkbaar dat een essay van Hafid Bouazza over integratie of van P.F. Thomése over ironie gecheckt zou worden door een cijferfluisteraar? Onmogelijk. Niet omdat de kleine politieagenten van de percentages de fantasie missen om zo'n stuk dat met schijn en werkelijkheid speelt, te doorgronden. Maar vooral omdat daarin ongrijpbare, door ironie rakelings aangestipte waarheden schuilen - materie waar de feitenvreter indigestie van krijgt en narrig van wordt.

Je zou de beginvraag ook kunnen omdraaien: wat maakt een debat slecht? Niet zozeer de hypes, de uitvallen, de verbeten tegenspraak. Daar kunnen de poortwachters van de opinierubrieken iets aan doen door strenge selectie en regie - en velen doen dat.

Maar een debat raakt in ademnood als het niet meer mag verleiden, vervoeren, uitdagen, zoals zoveel in het leven. Als men niet meer vertrouwt op het intellect van de lezers. Als waarheid en leugen in graniet staan gebeiteld en de fantasie bij de factchecker op appèl moet.

dinsdag 19 februari 2013

Pauspoëzie

Ludwig Thoma:

Mijn vriend Raf stuurt mij dit op dit moment zeer toepasselijk versje van L. Thoma.



Im Vatikan

Durch die langgestreckten Gänge,
Durch die hochgewölbten Säle
Schlürfen leise, Ohren raunend,
Scheuen Blicks die Kardinäle.

Nachtgewohnte Fledermäuse,
Die sonst gern im Dunkel blieben,
Huschen hin und her bei Tage.
Was hat sie ans Licht getrieben?

Wie sie horchen! Wie sie lauern!
Wie die klugen Äuglein blitzen,
Während sich verkniffne Lippen
Frömmelnd zum Gebete spitzen!

Seiner Heiligkeit dem Papste
Nahet sich das bittre Sterben,
Und durch alle Schlüssellöcher
Spähen wartend seine Erben.

vrijdag 15 februari 2013

Miel Vanstreels



De EPO-rijmpjes




Lance A.

Eigenlijk begrijp ik nog steeds
niet wat men mij verwijt

dat ik ontmaskerd werd
is écht het enige dat mij spijt


Danny N.

Voor vrouw en kinderen,
hoe moet ik het verdietsen

zonder die troep viel er geen
brood op de plank te fietsen


Gert J.

Ach jongens, houd toch op
met zwammen

met dat spul
kon je lekker vlammen

(op de website Fietsvarianten van Miel Vanstreels)

Het precieze gebruik 5401 - 5420


Een verheldering van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (5401 - 5420)




5401. waarom links failliet gaat: de Nederlandse sociaaldemocratie is als een kameleon. Ze kleurt rood als ze zich opwindt, om in rust de kleur van haar omgeving aan te nemen. Ook nu weer levert de PvdA sociaaldemocratische waarden als bestaanszekerheid, emancipatie en goed werk in bij de VVD. Met het grootste gemak doet de PvdA mee aan de ontmanteling van de verzorgingsstaat. Hetzelfde geldt voor de Vlaamse SP.a.

5402. een Turkse Gentenaar: Hugo Camps: " Na Amsterdam wil de stad Gent de term allochtoon schrappen. Mij verbaast het niet. In tegenstelling tot Antwerpen, waar het stadsbestuur zich lijkt in te graven in een treitercultuur, is Gent de etnische tweedeling voorbij. Een allochtoon wordt daar nu een Turkse Gentenaar. Het siert het schepencollege en met name burgemeester Termont dat zij geen pleinvrees hebben voor de Vlaamse grondstroom waarin blauwe ogen en blonde lokken onverminderd als superieure categorieën worden neergelegd".

5403. de nieuwe, moderne paus: dezelfde columnist: " Pausen handelen en sjacheren in schuld. God moet afgekocht worden. Het is hun recht om toe te zien op leer en traditie, maar abortus, homohuwelijk en euthanasie als 'bedreigingen voor de wereldvrede' catalogiseren, is barbaarse stigmatisering. Uit alle windhoeken komen nu profielschetsen aangewaaid voor een moderne kerkvorst. Hij moet charismatisch zijn, de dialoog met de wereld zoeken, kinderlokkers naar het gevang sturen. Forget it".

5404. een potsierlijke uitspraak: Jeroen Olyslagers in De Morgen: "Criminele bendevorming. Vijf van de elf beklaagden krijgen een effectieve gevangenisstraf van zes tot acht maanden. De rest krijgt zes maanden met uitstel. Ik dacht even dat dit ging over de top van Electrabel die vorige week door de Raad van Mededinging werd beschuldigd van prijsmanipulatie tussen 2007 en 2010 en hiermee miljoenen uit de zakken van hun klanten te hebben geklopt. Ik dacht: 'Amai, dat is snel. Het gerecht werkt!'. Maar nee dus, ik was te snel. Het gaat over geheel iets anders. Het gaat over de actievoerders die in 2011 een patattenveld hebben bestormd en daar een stukje van hebben vernield. Die patatten waren genetisch gemanipuleerd, geplant door een door bedrijven gesponsord onderzoekscentrum. De gemoederen liepen hoog op tijdens die bewuste protestdag. Er werden hekken omver gelopen en een paar mensen trokken plantjes uit de aarde. Ook raakte een agent gewond aan zijn pink".

5405. de laatste neologismen: neurononsens (bijvoorbeeld van Dick Swaab); het simplisme van de breincultuur; het hoofdpijnmeisje (een vriendin over Patricia de Martelaere); haar verhaal zorgt voor een snelgroeiende klomp in de buik en een verknettering in de hersenen; Joe and Suzie (de Amerikaanse tegenhangers van Henk en Ingrid.

5406. racisme (1): waarom de 'onderstroom' in het destijds zo christelijke Vlaanderen veeleer een afkeer heeft van arme vreemdelingen in plaats van medelijden met hen is een vraag die ik ga stellen als ik voor God gebracht word.

5407. een maagzweer: de beste manier om er geen te krijgen is ervoor te zorgen dat door je toedoen je naasten er een krijgen.

5408. SNS Reaal: alles beter dan het machteloze bonusgeklets! Sinds vorige week is de Nederlandse staat eigenaar van de helft van ’s lands systeembanken. Dat is een unieke situatie. Niemand die kan ontkennen dat je daarin als boze burger of politieke partij veel méér in de melk te brokkelen hebt dan de bonus van een of andere directeur. Als de staat zelfs in dit geval het nalaat in te grijpen is er sprake van een manifeste onwil, zonder twijfel voorgeschreven en opgelegd door de banken zelf.

5409. waarom de samenleving zal ontploffen: Henk Hofland in DGA: "De samenleving die nu het slachtoffer wordt van verarming en bedrog door de overheden, bankiers, deskundigen, met als handlangers veel media, is in hoge mate gedepolitiseerd. Zeker in de afgelopen kwart eeuw heeft het consumentisme de politieke solidariteit aangetast, en waarschijnlijk ook andere vormen van saamhorigheid. De massa der ontevredenen is gefragmentariseerd maar niet minder getergd. Daardoor groeit de kans op een uitbarsting van verzet. Misschien is het wachten op een aanleiding. De gemeenplaats zegt dat het geduld uitgeput raakt. Dat is nu weer de waarheid. En de uitbarsting komt altijd als een verrassing".

5410. hoe het leven is: op een bepaald moment schreef Patricia de Martelaere (zie foto) een ansichtkaart, om aan te kondigen dat ze even wegging met het gezin, wandelen in de Ardennen. ‘Alles gaat opperbest,’ schreef ze. ‘En ik ben vreselijk gedeprimeerd. Maar we treuren er niet om. De hond is lief en de kinderen maken te veel lawaai.’

5411. vervreemding en kunst: in het vervreemdende gedoe van het alledaagse leven vergeten we meestal wat echt van belang is, ons eigen hart, het wel en wee van ons persoonlijke leven. Daar zijn we al te veel uitgeleverd aan de lokroep van vreemde machten, de eisen van abstracte systemen en de sexy call van doelstellingen die ons slechts van verre, via een oneindige omweg aangaan. Het kunstwerk daarentegen toont ons in een schok het meest belangrijke – ‘ons eigen hart’ – alsof het op ons geen betrekking heeft.

5412. the fictional fallacy: Marja Pruis over Patricia de Martelaere: "Nog vóór haar eerste roman verschijnt, publiceert ze een essay in een Engels tijdschrift voor esthetiek over de betoverende kracht van fictie, die ons méér doet meeleven en -voelen dan real life, onder de titel The Fictional Fallacy. Ietsje later verschijnt het in vertaling – of in de oorspronkelijke versie misschien – in De Gids: ‘Ficties over fictie’. Hoe kan het dat fictie als ‘echter’ wordt ervaren dan de ons omringende werkelijkheid, vraagt ze zich hierin af. Zoals kinderen kunnen opgaan in hun geloof in Sinterklaas, zo kunnen lezers volschieten bij het lezen van Anna Karenina. En dat het dan gaat om een niet-bestaande figuur mag de pret verder niet drukken. Sterker nog: het lezen van romans, het bekijken van speelfilms gaat met meer identificatie gepaard dan bijvoorbeeld het ondergaan van de actualiteit via het journaal, of het getuige zijn van een ongeluk op straat. Dat heeft volgens haar alles met zelfbescherming te maken. Ze geeft het voorbeeld van de ongelukkige minnaar. Met hulp van Romeo and Juliet kan die helemaal de wanhoop van het verlies doormaken, zonder erna de pijn van een reëel verlies te moeten overleven. Kunstwerken kennen geen overleven, schrijft ze. ‘Het zijn gesloten werelden van absoluutheid en totale identificatie, een beetje zoals de werelden van de zelfmoord en de waanzin’."

5413. godsgeloof: men kan met klem ontkennen dat God er is en tegelijk van oordeel zijn dat het absoluut nodig is dat hij bestaat.

5414. filosofie: een zeer paradoxale bezigheid die een kroon zet op het dilettantisme (want men moet van alles een heleboel weten) en als men denkt in de traditie van bijvoorbeeld Nietzsche, Freud en hun recente geestverwanten (de postmodernisten) wordt ze al vlug een buitengewoon rebellerende activiteit, maar zonder veel handelen. En terwijl ze openlijk het Worden afficheert blijft ze verteerd door een onstilbaar heimwee naar het Eeuwige het Onveranderlijke. Als zij uiteindelijk de zekerheden van de wetenschap ondergraaft wil zij toch een bijzondere tak van diezelfde wetenschap blijven.

5415. breinporno: het brein is overal. In de wetenschap te herkennen aan het populaire voorvoegsel 'neuro'. Deze simpele toevoeging lijkt voor verschillende wetenschappelijke disciplines te leiden tot meer prestige, meer gewicht in de schaal, en, heel belangrijk, tot rijker vloeiende financieringsstromen. Zo hebben we inmiddels neuro-economie, neuropolitiek, neuromarketing en zelfs neurotheologie. De uitkomsten van al dit neuro-onderzoek worden door de media (versimpeld) naar buiten gebracht en door het publiek gretig verorberd. Dergelijke artikelen gaan dikwijls gepaard met felgekleurde plaatjes van fMRI-scans waar duidelijk op te zien is dat een bepaald gebied anders gekleurd is bij de bezigheid in kwestie. Het ziet er allemaal fascinerend uit en ik geef toe dat ook ik een zwak heb voor dergelijke ‘breinporno’. Want wat is er nu spannender dan een mogelijk antwoord op de mysterieuze vraag hoe ons lichaam en onze geest met elkaar verbonden zijn?



5416. tegen de verabsoluteerde breinnonsens: vanuit de epigenetica, een vakgebied binnen de genetica, leren we dat onze genen door bepaalde omstandigheden en dus door het contact met onze omgeving al dan niet tot expressie komen en aan de andere kant bepalen die tot expressie gekomen genen weer onze omstandigheden en omgeving. Paul Verhaeghe (zie foto 2)beschrijft in zijn boek Identiteit hoe hetzelfde geldt voor ons zelfgevoel en onze identiteit: ons zelf is door en door sociaal en dit geldt tot aan het niveau van onze genen. In een interview per mail schrijft hij (zie DGA, nr. 6, jg 137)): ‘Persoonlijk ga ik nog een stap verder: ons westers dualisme van de psyche tegenover de soma is een redeneerfout die we te danken hebben aan Plato, die vervolgens werd overgenomen door het christendom in de vorm van de ziel tegenover het lichaam en die ten slotte ons onderwijs bepaalde door geneeskunde te stellen tegenover theologie, psychologie en filosofie. Vandaar dat wij denken: “Ik heb een lichaam.” Maar lichaam en geest vallen niet te scheiden. We verwarren geest met bewustzijn boven op een als geheel functionerend en uiterst complex levend wezen.’

5417. de kopstukken van de nieuwe neurokritiek (overgenomen uit DGA):

a. Bert Keizer, verpleeghuisarts en publicist, maakt in Waar blijft de ziel (2012) gehakt van het nieuwe breindeterminisme.

b. Alva Noë, hoogleraar filosofie aan de University of California, Berkeley, stelt in Out of our Heads (2010) uitdagend dat het hoofd niet de plek is waar we moeten zoeken naar de geest.

c. Paul Verhaeghe, hoogleraar klinische psychologie en psychoanalyse aan de universiteit van Gent. Hij schrijft in Identiteit (2012) over de desastreuze gevolgen van het neoliberalisme. Hij wijst erop hoe inzichten vanuit de epigenetica laten zien dat onze identiteit onlosmakelijk verbonden is met onze omgeving.

d. Raymond Tallis is een bekende Britse allround filosoof, arts en schrijver. In zijn laatste boek Aping Mankind (2011) veegt hij de vloer aan met zowel ‘neuromanie’ als ‘darwinitis’.

e. Trudy Dehue schreef al in 2008 over de biologische focus op depressie in haar boek De depressie-epidemie. Ze onderzoekt de huidige ‘biopolitiek’, waarbij mensen steeds meer worden geacht zichzelf aan te sturen en waarbij neurobiologische kennis als een belangrijk hulpmiddel geldt.

f. Paulo Legrenzi, Carlo Umilta en Frances Anderson beschrijven in Neuromania (2012) de huidige neuromanie als een ‘boot die afstevent op een ijsberg, waarbij we geen idee hebben van de afmetingen van die ijsberg en van het gat dat die in onze boot zal veroorzaken’.

g. Darian Leader, een Britse psychoanalyticus, bepleit een menselijke benadering van psychische ziekte in zijn boek What Is Madness (2012). Hij benadrukt hoe we door de huidige biologische benadering in de psychiatrie de subjectieve beleving van patiënten uit het oog verliezen en hoe onze psychiatrische kennis van vroeger te gemakkelijk het raam uit is gegooid.

h. Jan Derksen betoogt in Bevrijd de psychologie (2012) dat ‘amateurbiologen’ met hun ‘hersenmythen’ de macht hebben overgenomen in de psychologie. Hij wil de psychologie bevrijden van ‘etikettenplakkerij’, waarbij elk probleem tot hersenstoornis wordt uitgeroepen en er geen oog meer is voor de kwetsbare mens.

5418. het racisme (2): hoewel de meeste van deze uit de koloniën naar Europa gehaalde troepen tijdens de Eerste Wereldoorlog uit Noord-Afrika kwamen, werden ze, omdat dit nu eenmaal lekker omineus klinkt, in de Duitse pers allemaal ‘zwart’ genoemd en werd er hysterisch gesproken van ‘der schwarze Schmach’. Het was toch ten hemel schreiend dat het bolwerk van de Kultur werd bezet door een stelletje wilden, door soldaten met ‘een neus als een kurk en lippen als een geplette aardappel’, die dichter bij de apen stonden dan bij de blanke mens. ‘Senegalnegers zijn gelegerd in de universiteit van Frankfurt en bewaken het geboortehuis van Goethe’, riep in 1920 rijkskanselier Hermann Müller verontwaardigd uit, terwijl rijkspresident Friedrich Ebert deze bezetting ‘een verloochening van de wetten van de Europese beschaving’ noemde. De Duitsers waren hoogst verontwaardigd dat zij als uiterst beschaafd cultuurvolk ineens tegen woeste barbaren moesten vechten. Zelfs de schrijver die zo’n beetje wordt gezien als de belichaming van het beschaafde Bildungsbürgertum, Thomas Mann, zag de inzet van de Afrikaanse troepen als een ‘ongekende belediging’. Overigens namen de Duitsers in 1940 gruwelijk wraak, toen na de inval in Frankrijk duizenden 'tirailleurs sénégalais' door de Wehrmacht werden vermoord.

5419. Armstrong als de ideale tragische held: Christiaan Weijts: "Aristoteles zegt daarover in zijn Poetica het volgende: ‘De ideale tragedie speelt zich daarom af rond mensen die het midden tussen deze uitersten houden. Ze mogen niet buitengewoon deugdzaam of buitengewoon rechtvaardig zijn, en als ze met tegenspoed geconfronteerd worden, moet dat niet een gevolg van laf gedrag of slechtheid zijn, maar voortkomen uit een “dwaling”, die begaan is door personen van hoog aanzien en in voorspoedige omstandigheden, zoals Oedipus en Thyestes.’ Lance Armstrong was een Amerikaans personage op het bij uitstek Europese toneel van de Tour de France. Ondanks alle triomfen bleef hij een eendimensionaal flat character. Pas nu de beerput van doping opengaat, wordt hij round, en blijkt hij wonderbaarlijk goed te voldoen aan de profielschets die Aristoteles maakte voor de tragische held. Niet buitengewoon goed of slecht. Een persoon van hoog aanzien komt ten val door een ‘dwaling’, die niet zozeer uit lafheid is begaan als wel uit overmoed, hybris. Zoals Daedalus de goden naar de kroon dacht te kunnen steken door vleugels te maken, zo dacht hij ook de natuurlijke beperkingen te kunnen overwinnen met toverdrank. Zoals Pygmalion wel even dacht dat hij een menselijk lichaam kon namaken, beter nog dan de goden dit hadden gedaan, en niet van echt te onderscheiden".

5420. de fragmentatie van het ik en de vergankelijkheid: deze twee thema's uit het werk van Gerrit Komrij komen mooi samen in het volgende gedicht:

schuim

Een legioen van lippen maar geen tong
En achter duizend wimpers geen pupil.
‘Als ik niet hoef te leven blijf ik jong.’
De tijd staat voor een spookverschijning stil.

Nog één moment en dan verdwijnen ook
Mijn voorgeschiedenis en mijn archief.
De liefde en de vetes worden rook,
De snik en glimlach gaan op non-actief.

donderdag 14 februari 2013

Onbetamelijke scholen


Ongelijkheden in onze scholen



Jef Boven: het ondertussen al jaren durende debat over 'het peil' van onze lagere en middelbare scholen verhult een bittere realiteit: de sociale ongelijkheid die door dit onderwijs niet alleen niet wordt onderkend maar ook gereproduceerd. Dit euvel schrijf ik toe aan een denkwijze die onze cultuur al eeuwen typeert: het onterechte overwicht van de geest (de cultuur, het 'peil'!) op het lichaam (de invloed van de sociale status, het geld, de beperkingen van iemands sociale inbedding). Een gevolg daarvan is dat een reflectie over het eerste vaak de aanleiding vormt voor een volgens mij jammerlijke en maatschappelijk zeer schadelijke afwijzing van een reflectie over het tweede.


Uit de website van De Morgen:

De VN-kinderrechtenorganisatie Unicef België trekt aan de alarmbel over de ongelijkheid in de Belgische scholen. "Voor heel wat maatschappelijk kwetsbare kinderen en jongeren is de school een waar hindernissenparcours dat kwetst en uitsluit", stelt een nieuw rapport van de organisatie, op basis van getuigenissen van een duizendtal jongeren tussen 6 en 18 jaar oud. .

Unicef wijst op het belang van participatie van jongeren. "De meest kwetsbaren worden vaak als slachtoffer bestempeld, maar niet als een actor", aldus Isabelle Marneffe, directeur Communicatie en Programma's van Unicef België. "Zij worden weggelaten uit de debatten, maar zijn als ervaringsdeskundigen een belangrijke bron van informatie."

Bij de voorstelling van het rapport hekelde kinderrechtenofficier Gaelle Buysschaert dat de socio-economische situatie van de kinderen zwaar doorweegt op hun leerprestaties, meer dan inzet en prestaties. Zo is de kans dat leerlingen met laagopgeleide ouders afstromen naar het BUSO, vier keer hoger dan bij kinderen van hoogopgeleide ouders. Het onderwijssysteem houdt die ongelijkheid in stand en reproduceert die, klonk het vandaag.

Uit het rapport blijkt voorts dat de leerkrachten een heel belangrijke plaats innemen voor de leerlingen, maar die relatie is niet altijd ideaal door misverstanden en vooroordelen. Ook hekelen de leerlingen het watervalsysteem en het zittenblijven, dat zij als kwetsend ervaren en een bron van pesten kan zijn. Daarnaast wordt gewezen op het belang van de schoolinfrastructuur.

Het Minderhedenforum pleit voor een striktere naleving van antidiscriminatieregels op scholen. De organisatie merkt op dat veel scholen dergelijke regels hebben, maar dat het vaak bij louter richtlijnen blijft. "Door strikte naleving van de schoolregels en een duidelijke procedure bij een discriminatiekwestie worden leerkrachten en leerlingen zich bewust van hun vooroordelen en de impact hiervan op leerlingen met een migratieachtergrond".

woensdag 13 februari 2013

Het precieze gebruik 5381 - 5400



Een verheldering van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (5381 - 5400)

5381. onze slappe cultuur: superrijken (vaak de overal orerende, over alles moraliserende elites) vormen met hun belastingontduiking een van de belangrijkste bedreigingen voor de maatschappelijke samenhang.

5382. het begin van het recente populisme: halverwege de jaren zeventig begint een zware economische crisis. Het optimistisch geestelijk klimaat van de jaren zestig slaat om en wordt gekenmerkt door streven naar zekerheid en geborgenheid, de roep naar - liefst charismatische - autoriteiten, een vernieuwd ethisch reveil, de vlucht in de privésfeer of in het irrationele, enz. Tegen deze achtergrond ontstaat het ‘neoconservatisme’. Dit nieuwe conservatisme zit niet langer in de defensieve hoek, maar lanceert zelf een politiek en ideologisch offensief. Deze stroming wordt gedragen door ‘sterke’ personen als Ronald Reagan en Margaret Tatcher. Handig inspelend op de massamedia vertolken ze een wereldwijde zendingsdrang, pakken ze uit met simplistische wereldbeelden, stralen zekerheid en optimisme uit, enz. Hun succes lag in de legitimering die ze boden aan de toen erg groeiende economische roofdierenmentaliteit.

5383. de zwartmakerij van vakbondsleiders: vakbondsleiders die de bekommernissen van hun leden ter harte nemen worden afgeschilderd als slapjanussen en onbetrouwbare sujetten. Dit oordeel wordt geveld door diegenen die wat graag problemen bij vakbonden zien als een uitgelezen kans om hen onderuit te halen.

5384. de laatste neologismen: paus Ratzinger (zie foto), de grootinquisiteur en de rottweiler Gods; zelfs in deze ogenschijnlijke évolué schuilt een joekel van een haatbaard; hét exemplum van een gelaïceerde priester, met de absolute zekerheid van de waarheid over zich en de vinger parmantig opgeheven (over een bekende Gentse professor).

5385. de paus en God: het soort God dat een blaffende rottweiler nodig heeft lijkt helaas overduidelijk op een concentratiekampbewaker.

5386. onterechte complimenten: als de media toeteren dat het de paus tot eer strekt dat hij aftreedt op de leeftijd van 85 , vraag ik mij af of hij niet beter geweigerd had paus te worden op zijn 78ste.

5387. een realistisch medicijn tegen de crisis: het medicijn bestaat er niet in om de koopkracht en dus de consumptie aan te tasten, ontslagregelingen te versoepelen, goedkopere overuren mogelijk te maken en werkeloosheids-vergoedingen af te pakken. We moeten daarentegen ons belastingsysteem fundamenteel herzien en de lasten op arbeid verminderen door de lasten op kapitaal en vermogen te verhogen. Dat is de enige sociaal juiste oplossing. Als die er niet komt is dat te wijten aan de manifeste onwil van een smalle groep aan de top, de broekschijterij van vrijwel alle politici en de ideologische verblindheid van een flink deel van de loontrekkenden, aan wie het kon worden aangeleerd op hun vijanden te stemmen en hun uitbuiters te beminnen.

5388. de funeste invloed van de banken: dat het leven elk jaar duurder wordt, is voor ons net zo vanzelfsprekend als het feit dat de zon elke ochtend opkomt in het oosten. Maar dat de prijzen almaar stijgen, is een gegeven van de afgelopen eeuw. In alle eeuwen daarvoor zag de economie er heel anders uit. Wat in 1450 een gulden kostte, was honderden jaren later nog nagenoeg even duur. Van inflatie was geen sprake. Als de prijzen tijdelijk omhoog gingen, daalden ze daarna weer even hard. De koopkracht veranderde nauwelijks. Dat veranderde drastisch rond 1900. Toen begonnen de prijzen ongekend hard te stijgen. De sporadische prijsdaling die nog voorkwam, was miniem, en dat gold niet alleen voor Nederland, dat gold voor de hele wereld. Wat is er een eeuw geleden gebeurd waardoor alles sindsdien elk jaar duurder wordt?Op basis van historische gegevens, cijfers over prijsontwikkeling en economische analyse toont Edin Mujagic (in zijn boek Geldmoord, 2012) onomwonden aan dat de geboorte van de centrale banken de doodsteek is geweest voor de waarde van ons geld. Niet alleen holden deze banken de afgelopen eeuw de koopkracht van ons geld uit (een proces dat nog altijd doorgaat, de laatste tijd zelfs harder dan ooit), maar daardoor riepen ze ook ander onheil over ons af, waaronder de huidige economische crisis. Econoom Mujagic laat niet alleen overtuigend zien wat de (systematisch onderschatte) rol van de centrale banken in de wereldeconomie is geweest, hij waarschuwt ook voor de wereld van morgen.

5389. (een stuk van) de grootste rooftocht van de eeuw: vanaf 16 februari zakt de basisrente op de klassieke spaarrekening van KBC van 0,75 procent naar 0,60 procent. De getrouwheidspremie wordt verhoogd van 0,25 procent naar 0,30 procent. De andere banken zullen volgen.

5390. het wetenschappelijke eenheidsdenken: de wetenschap heeft geen naar alle kanten liegende, wrede en doortastende grootinquisiteurs meer nodig; zij heeft de staat, de gestudeerde en de bezittende elites en nu ook de rechtswereld als vanzelfsprekend in haar greep. Zij vertegenwoordigt immers al eeuwenlang de vrijheid van de rede. Maar zoals dat het geval is bij ieder naar totaliteit neigend systeem beschermt zij alleen diegenen die de reikwijdte van die zo begeerde vrije redelijkheid laten samen vallen met die van de hare. Wat er gebeurt als dat niet het geval is blijkt uit de afloop van het zogenaamde 'aardappelproces'. Twee beklaagden kregen een effectieve celstraf opgelegd van acht maanden en drie anderen moeten zes maanden effectief achter de tralies. Nog eens zes anderen krijgen een voorwaardelijke straf opgelegd van zes maanden. Volgens de rechtbank vernietigden de beklaagden het veldje “op zeer goed georganiseerde wijze.” “Er zijn andere manieren om te laten blijken dat men het niet eens is met dergelijke wetenschappelijke experimenten. En hoewel de actie werd aangekondigd als geweldloos, werd er toch geweld gebruikt”, motiveerde de rechtbank haar beslissing.

5391. de toekomst van de rede: iedereen die gelooft in de gestage vooruitgang van de maatschappelijke redelijkheid raad ik aan de vele commentaarstukken op deftige krantensites te lezen die volgen op artikels of publieke optredens van ook maar enigszins controversiële auteurs.

5392. stomme excuses (1): ING schrapt duizend jobs, hoor ik op de radio, lees ik in de krant, zie ik op de site. Als reden wordt opgegeven het toenemend thuisbankieren. Zoiets kan toch enkel bedacht worden door gewetenloze mensen. Want het is dus de schuld van de thuisbankiers dat duizend mensen hun job verliezen.

5393. stomme excuses (2): op de radio kan je horen dat de rente op dit moment zo onbetamelijk laag is omdat de Belgen veel te veel miljarden op hun spaarboekjes hebben durven zetten.

5394. de leugen van de week: omdat de paus zo'n grote persoonlijkheid is, durfde hij het aan zo vroeg ontslag te nemen.

5395. een gat in de emmer (1): Ewald Pironet in Knack: "Uit de onthullende reeks ‘De Belgische belastingroute’ in zakenkrant De Tijd bleek de voorbije week dat wie zich weet te organiseren in België geen of nauwelijks belastingen hoeft te betalen. België is een fiscaal paradijs voor vermogende bedrijven, maar een hel voor mensen die werken want zij worden loodzwaar belast. De discussie over ‘fiscale moraliteit’, dixit fiscaal expert Michel Maus, is daarbij op gang getrokken. Het zou al te gortig zijn mocht de regering opnieuw meer belastingen halen bij de al zwaar getroffen middenklasse".

5396. een gat in de emmer (2): alle fiscale voordelen samen kosten de Belgische staat 61 miljard euro. Door alle kortingen en belastingvrijstellingen loopt de schatkist een derde van de potentiële belastinginkomsten mis. Dat staat in De Tijd en L'Echo. De kranten baseren zich op een overzicht van de federale overheidsdienst Financiën over de belastinguitgaven in 2011, dat is toegevoegd aan de begroting 2013. Bij de vennootschapsbelasting bedroegen de vrijstellingen zelfs meer dan de totale opbrengst. Op de inkomsten 2010 (aanslagjaar 2011) liepen de diverse vrijstellingen op tot 16,6 miljard euro. De totale belastinginkomsten bedroegen "slechts" 10 miljard euro. Voor de notionele intrestaftrek schat de studie de brutokostprijs op 5,3 miljard euro. Voor de inkomstenbelasting is dat 30 miljard euro, of minder dan de inkomsten. De fiscale steun om een woning te kopen kost iets meer dan 2 miljard euro.

5397. de omroepsters van Eén: Els De Pauw in De Morgen: "Nee, ik wil het vandaag hebben over de fysieke toestand van die meisjes. Wanneer zij zich goedgemutst kwijten van hun opdracht, te weten, de kijker welkom heten en hem meenemen in de programma's (iets wat overigens alleen ook nog op de Noorse televisie te zien is), dan doen zij dat tegenwoordig steevast met een volle blaas. Tenminste, dat denk ik toch. Het moet zijn dat de urgentie hun aandacht verscherpt, want anders zouden zij daar niet zo staan, met dichtgeknepen sluitspieren, de ene dij voor de andere. Of het zou moeten zijn dat ze uit pure verveling allemaal een weddenschap hebben afgesloten. Wie het langst haar plas kan ophouden, krijgt een bak Westvleteren. Of zoiets".

5398. kerkgezeur (1): Joris Steurs in een lezersbrief: "In een democratie heeft de kiezer altijd gelijk. De kerk, en trouwens iedere andere religie is net omgekeerd. De top heeft altijd gelijk en de kudde moet volgen. Als je volgt dan volg je, dus ook alle onzin over vrouwen , condooms, homo's etc. Ben je niet akkoord dan stap je er uit. Zo simpel kan het soms zijn. Ik heb dat ook gedaan en nooit een halve minuut gezaagd over de kerk die ' niet van deze tijd' is".

5399. kerkgezeur (2): Ivan Lahousse in een lezersbrief: "De kerk is wat ze is: niet meer van deze tijd. De kerk is tweeduizend jaar oorlog, onderdrukking, heksenverbranding, inquisitie, misbruik en pedofilie. Wat de 'christenen van deze tijd' ook hopen, het is onmogelijk dat deze kerk ooit een echt progressieve paus zou kiezen. De nieuwe paus wordt de belichaming van dit instituut: een oude oerconservatief zonder sociale voeling. Voor mij niet gelaten, maar middeleeuwse machtsinstituten verdwijnen beter".

5400. BDW: hij heeft intellectuele bagage maar wendt die aan om zijn eigen (naar mijn mening ouderwetse en verwerpelijke) ideologie van een wetenschappelijk glansje te voorzien.

dinsdag 12 februari 2013

Troost in tijden van twijfel, oproer en onrust

Ludwig Thoma:

Lebensweisheit

Die Kultur verdirbt die Liebe,
Denn sie hemmt den stärksten Drang.
Und der mächtigste der Triebe
Wird ein schwaches Santimang.

Kater, die in Städten leben,
Sie verschwenden ihre Zeit,
Um sich angenehm zu geben,
Selten kommen sie soweit.

Wo Natur noch auf dem Lande
Die Begriffe nicht verschiebt,
Lehrt sie: Wer dazu imstande,
Nehme schleunig, was er liebt.

Rasch gestillte Wünsche reißen
Nicht an unserm Nervenstrang,
Und man darf sich glücklich heißen,
Und man lebt vergnügt und lang.

vrijdag 8 februari 2013

Het precieze gebruik 5361 - 5380

Een verheldering van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (5361 - 5380)


5361. gemeenteraadsverkiezingen: de kracht van verandering was de slogan van de gemeenteraadsverkiezingen. Maar wat veranderde er?

5362. gewichtigdoenerij zonder Latijn: " ... omdat een homoseksueel via een dergelijke symboliek duidelijk maakt dat hij of zij die obediëntie is toegedaan" declareerde Bart De Wever dit weekend in De Standaard. De Antwerpse burgervader vindt het not done dat een homoseksuele loketbediende een regenboogshirt draagt en hierdoor het opgelegde neutraliteitsprincipe miskent. Wie verzint zoiets? Obediëntie? Het doet me meteen denken aan de immanente gerechtigheid van aartsbisschop Leonard. Woorden uit een vervlogen tijd. Waarbij vroeger enkel een kleine rechtse intellectuele elite wist wat het betekende en waarbij nu nog altijd enkel een kleine rechtse intellectuele elite weet wat het betekent. Een obediëntie is volgens Van Dale “een gehoorzaamheid, een kloosterlijke geleibrief voor reizende ordengeestelijken”. Dat weten we nu ook weer. Mogelijks wist de Vlaams-nationalistische primus inter pares gewoon niet wat obediëntie betekent en wou hij gewoon gewichtig doen maar dit keer zonder Latijn te moeten gebruiken …

5363. het kleine ik (1):
Herman De Dijn over de overtrokken medicalisering van psychische problemen: "Dat zou kunnen te maken hebben met het beeld van het zelf dat ons vandaag wordt ingeheid: een zelf dat puur uit zichzelf in staat is het eigen leven te beheersen en vorm te geven. Tegelijk eist dat zelf het absolute recht op een dergelijk zelf te zijn, en als dat niet lukt, het recht op hulp en troost. We worden heen en weer geslingerd tussen de figuur van zelfbeschikker en de figuur van machteloos slachtoffer.
We zijn natuurlijk geen absolute meester van ons zelf. Als dit beeld van het zelf waar zou zijn, hoe zou het dan kunnen dat zoveel mensen depressief geraken, aan zichzelf vastzitten? Aan de basis van het zelf ligt duidelijk iets anders, iets wat ons doet ‘marcheren', het principe van onze levenswil en levensvreugde. Waarom dat niet zoals vanouds de ziel noemen – die zoals men weet ‘van elders' komt. Zij is de motor die het zelf en zijn geloof in zichzelf stiekem ondersteunt. Die ziel is geen onkwetsbaar principe; ze kan zelfs ziek worden. Ze vraagt bijvoorbeeld bevestiging door anderen van het soort leven waartoe ze ons drijft. Uiteraard kan ze in het gedrang komen door het lichaam; maar ze kan ook in de problemen komen als de bevestiging uitblijft. Dat merken we bijvoorbeeld bij ouderen die massaal naar de rand van de maatschappij worden afgestoten".

5364. voor of tegen het koningshuis?: soms ben ik ervoor, gewoon ter wille van het amusement. Zelfs in het licht van de totale kostprijs. Reken even mee: de koninklijke familie kost ons 15 miljoen euro per jaar. Het derde net van de VRT alleen al kost een derde van dat bedrag. En zeg eens eerlijk: waar hebt ú al het meeste plezier aan beleefd?

5365. de salonfilosoof: ‘Als je een goede theorie hebt, waar heb je de werkelijkheid dan nog voor nodig?’

5366. Erasmus over het tijdsklimaat: de sfeer werd in het begin van de jaren 1520 vergiftigd door scherpe tegenstellingen. ‘Hoe moeilijk is het ergens nog die zuivere en eenvoudige vriendschap te vinden, niet bedorven door gisting!’, schrijft hij Van Brandenburg. ‘De hartstochten van de (religieuze) partijen zijn het kookpunt zo dicht genaderd dat een zuiver oordeel niet mogelijk is. Alles is vol van schelden en twisten.’

5367. weigering: ik weiger iemand in alles gelijk te geven want zo groot kan een gelijk niet zijn als het om geestelijke zaken gaat. Die zijn immers van nature samengesteld, innerlijk verdeeld en soms met zichzelf in tegenspraak.

5368. het kleine ik (2): Jules Evans in zijn 'Filosofie voor het leven en andere gevaarlijke situaties’: "Het ideaal van de zelfgenoegzaamheid, dat je vaak tegenkomt in de filosofie van de Oudheid, is niet genoeg voor een goed leven. We zijn geen onoverwinnelijke stoïcijnse supermensen, die zich veilig voelen in hun fort der eenzaamheid, en we moeten dat ook niet proberen te zijn".

5369. durf: vol trots durven de rechtse regeringen het aan een bank te nationaliseren (een daad die tot voor kort kokhalzend als links werd bestempeld). Aan de bonus van een klein bankiertje raken blijft echter een onaantastbaar rechts taboe.

5370. de tragiek van de intellectuelen: ze denken, ze schrijven, maar ze kunnen, mogen of durven niet naar hun inzichten te handelen. Want altijd moeten ze precies hun bazen van kritiek voorzien, tegen hen samenspannen en in het ergste geval hen afzetten en soms zelfs elimineren.

5371. tegenspraken (1): ik heb met verbazing het debat tussen Etienne Vermeersch en Bart De Wever op Reyers laat gevolgd. Geen van beide heren raakte de kern van de zaak: De Wevers verlangen naar een 'neutrale' openbare ruimte staat haaks op zijn verzuchting naar meer gemeenschapsgevoel. Achter het anonieme loket van de burgemeester mag geen enkele uitdrukking van maatschappelijk weefsel zichtbaar zijn.

5372. het kleine ik (3): zolang de geest gebonden is aan het vlees.

5373. retorische trucs (1): als iemand met je van mening verschilt bazuin dan overal rond dat de betrokkene je laaghartig criminaliseert. Doet de andere partij met jou hetzelfde, verklaar dan plechtig dat je desondanks blijft opkomen voor het onaantastbare recht van de vrije meningsuiting.

5374. retorische trucs (2): problematiseer een onbestaand probleem, schoffeer daarbij je medemensen en reageer daarna uiterst verongelijkt.

5375. tegenspraken (2): de jonge Tobback: "Tot december was het de fout van de burgemeester (Patrick Janssens) dat er onvoldoende plaatsen in de scholen waren. Nu BDW burgemeester is, is het de fout van de Vlaamse regering", stelt Tobback, wiens partij net als N-VA deel uitmaakt van de Vlaamse bewindsploeg.

5376. het laatste neologisme: de bejaardenbasher Samsom vindt ouderen nog te rijk.

5376. mensenkennis: heeft Samson een prettige sociale uitstraling? Bekijk eens een foto. Ziet hij er vertrouwenwekkend uit? Ik vind hem een griezel. Ook niet gemerkt dat hij de "toenadering" van Roemer afwees? [Overigens deed Job Cohen dat ook; die keek daar zelfs meewarig bij]. Betere mensenkennis voorkomt brokken!

5377. België: België zal een modelland zijn als het eenmaal een arbeidersparadijs is geworden. Dan kan je aflezen aan het aantal arbeiders (= lage en gemiddelde loontrekkenden) dat naar hier wil immigreren omdat de arbeid in dit land zowel meer betaald als meer beschermd wordt dan elders.

5378. het goede voorbeeld: de bijna hysterische ijver waarmee sommige landen hun bijdrage aan de EU willen verminderen (en daarin slagen!) loopt volstrekt parallel met de waanzinnige koppigheid waarmee rijke belastingsbetalers onder hun bijdragen aan de staat proberen uit te komen.

5379. burgerlijk racisme: het Antwerpse stadsbestuur gaat een eenmalige retributie van 250 euro vragen aan wie zich voor de eerste keer inschrijft aan het vreemdelingenloket van de stad. Dat heeft het schepencollege zopas beslist. Tot nu toe bleef een dergelijke inschrijving beperkt tot het betalen van 17 euro, de prijs van een identiteitskaart. Volgens het college is de retributie absoluut noodzakelijk om de dossierkosten enigszins te kunnen dekken. De kwestie moet wel nog goedgekeurd worden door de gemeenteraad. De oppositie reageert verdeeld: Vlaams Belang noemt het "een begin", sp.a onhoudt zich momenteel van commentaar. Groen en PVDA+ vrezen voor een "wegpestbelasting".

5380. linkse argumenten: wie de N-VA wil bekampen, formuleert beter een alternatief voor haar rechtseconomische discours, liever dan zich op te sluiten onder gelijkgezinden. De linksen moeten leren strijden, gewapend aanwezig zijn in de arena's die er echt toe doen. Ze mogen daarbij niet uitsluitend academisch denken, maar ook en vooral strategisch, d.w.z. met houdingen, beelden, gevoelstonen en argumenten die de redelijk verdienende, maar niet erg opgevoede kleinburger kan vatten en smaken.

Ideologisch gehannnes


Besparen, investeren of dat nalaten: wie doet wat en waarvoor?



vrijdag 1 februari 2013

Het precieze gebruik 5341 - 360

Een verheldering van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (5341 - 5360)

5341. de neoliberale bijbel: in "Atlas Shrugged" vertelt Ayn Rand het verhaal van een groep Amerikaanse ondernemers die de antikapitalistische pesterijen van de overheid beu zijn en de samenleving de rug toekeren. Die samenleving klapt natuurlijk in mekaar, en de ondernemers komen onder aanvoering van hun niet-verkozen natuurlijke leider Danny Taggart zegevierend terug om redding te brengen. "Atlas Shrugged" is de neoliberale bijbel geworden en veel ondernemers blijken deze verheerlijking van hebzucht en egoïsme (Rands eigen woorden) als grote wijsheid te beschouwen. Bouw de overheid af en geef ze in handen van de nijveraars; die laatsten streven hun eigenbelang na, maar dat is best voor iedereen, zo luidt deze visie. Grote wijsheid inderdaad: VOKA gaf tijdens de formatieperiode van juni 2010 het boek cadeau aan informateur De Wever, allicht met de aanmoediging om het stevig ter harte te nemen.

5342. een Vlaamse Ayn Rand: vandaag laat Karel Van Eetvelt van UNIZO weten dat de Vlaamse ondernemers het beu zijn, ook wel eens in staking zouden kunnen gaan (zoals de helden in 'Atlas Shrugged'), en al hun hoop hebben gelegd bij de N-VA van De Wever. Hoop waarop? Wel op "ruimte voor groei", "zuurstof voor de bedrijven" en andere eufemismen wellicht - in realiteit gaat het om verlaging van de lonen, versoepeling van het ontslagrecht, beteugeling van de bewegingsruimte voor vakbonden, afbouw van de sociale zekerheid. De afbouw van alles, met andere woorden, waar neoliberalen een hekel aan hebben omdat het stukjes winst uit hun zakken houdt en de rest van de samenleving ten goede komt. Ayn Rand is hun lichtend voorbeeld: egoïsme en hebzucht zijn niet fout, integendeel, ze zijn de nobelste menselijke drijfveren.

5343. het dichtersvrije NV-A: na Tom Lanoye, Ramsey Nasr, Bart Moeyaert, Joke van Leeuwen en Peter Holvoet-Hanssen draagt Bernard Dewulf nu de titel van stadsdichter van Antwerpen. De vraag is: voor hoe lang nog en zal Dewulf de laatste zijn? NV-A'er André Gantman vindt immers dat de schrijvers en dichters die nu de titel 'stadsdichter' krijgen, beter kunnen ingezet worden bij de taalintegratie van anderstalige nieuwkomers. "Te pas en te onpas hoor ik schrijvers zeggen wat zou moeten gebeuren", stelde hij in de gemeenteraad. "Ik zou liever hebben dat zij op het terrein contact legden met nieuwkomers. Dat zij hen laten kennismaken met de waarde en betekenis van Vlaamse literatuur. Een taal leren is meer dan erin slagen zich te behelpen aan een stadsloket of in de supermarkt."

5344. de laatste neologismen: Nederland als een rasechte republikeinse monarchie; ergerniswekkende oerwoudgeluiden op de tribunes tijdens een voetbalmatch; 'hot lips' Karel van Eetvelt; een Schumpeteriaanse schok (die van van Eetvelt, zie nr. 5347); het voorgesteven knechtje (Camps over Jan Briers); als twee glundermachines stonden ze daar …; je buik van pimpelmees(Hugo Claus); zij is een dappere dodo, helemaal soeverein; ijzerenheinig blijven doorgaan; ein Wiederholungstäter, den keine Strafe abschrecken kann (Günter Grass over zijn piemel); men kan toch niet verwachten dat de topsport een maagdelijk eiland is in een maatschappelijke oceaan van verderf?.

5345. premier Sombermans: Bert Wagendorp: "Na de mooie (abdicatie)toespraak van Beatrix kwam premier Rutte aan het woord. Die was vroegtijdig op de hoogte gebracht en had zich goed kunnen voorbereiden. Niettemin wist hij de volgende zinnen te produceren: 'Laat ons daar in heel het Koninkrijk een onvergetelijk feest van maken. Uiteraard op de sobere wijze die past bij deze tijd'."

5346.tegen de dominantie van het politiek-economische taalgebruik: de Rotterdamse schrijfster Anne Vegter is voor vier jaar benoemd tot ‘Dichter des Vaderlands'. Ze volgt daarmee Ramsey Nasr op. De 54-jarige Vegter is de eerste vrouw die Dichter des Vaderlands wordt. Ze werd aangeduid door een commissie, waarin ook Kristien Hemmerechts zetelde. De Dichter des Vaderlands wil met haar ambt ‘vrijheid van denken heroveren en poëzie inzetten als radicaal middel tegen de dominantie van politiek-economisch taalgebruik ten faveure van de verbeelding'.

5347. Karel van Eetvelt: Patrick De Witte: "De Bony King der Entrepreneurs liet zich onlangs nogal laatdunkend uit over onze contreien en over hoe ondernemers hier geen groeipotentieel meer zien. Jazeker is dit de obligate businessbabble, maar hij knoopte er schaamteloos een dreigement aan vast: 'Denk aan Spanje. Daar valt een bank om, met catastrofale gevolgen voor de staatsfinanciën. Dan verandert er iets, dat moet wel. Dat zou hier ook kunnen gebeuren, bijvoorbeeld met Dexia. Ik heb vorige week ondernemers voor het eerst horen zeggen: laat ons ook zo'n schok organiseren."

5348. schoonheid: Hugo Camps: "Ik ken weinig vriendschappen die zo sober en echt waren als die tussen Roger Raveel en Hugo Claus. Terwijl ze zo verschillend waren. De een protestant van strenge vormen, de ander katholiek van spectaculaire lyriek".

5349. vroeger: in dat Brugge van omstreeks 1400 is het Gruuthusehandschrift geschreven, Vlaanderens trots die sinds 2007 in het inmiddels onbereikbare Den Haag rust en straks weer voor even naar Brugge afreist. Dat Gruuthusehandschrift is minstens deels geschreven door dichters die deel uitmaakten van het stadsbestuur of daar nauw bij aanleunden. (Ook de befaamde en betreurde 'Egidius' uit het handschrift was schepen in Brugge en vertoefde in dichterskringen.) Dat was nog eens een schone Vlaamse traditie: gedichten en liederen, gedeclameerd en meegezongen door de stedelijke elite. Als de schepenen de verzen al niet zelf pleegden. Poëzie als daad van bevestiging. Als sfeermaker in het stadsbestuur. Als vanzelfsprekend deel van de stedelijke imagebuilding.

5350. nu: uit De Morgen: "In 't Stad van vandaag, naar verluidt een Letteren- en Boekenstad, liever niet meer. Dat vindt de N-VA-fractieleider in de Antwerpse gemeenteraad André Gantman die het ook gisteren, de dag voor Gedichtendag, nodig vond het Antwerpse stadsdichterschap, nog zo'n schone Vlaamse traditie, in twijfel te trekken. Een uitgelezen moment want aandacht gegarandeerd, moet het lokale N-VA-spindoctortje gedacht hebben. En het wordt, hoera, gegarandeerd ook weer hommeles met het gild dat we zo graag op zijn Pegasuspaard krijgen, tot nut van ons imago: dichtertjes, auteurtjes, kunstenaartjes. Als ik de gazet mag geloven, heeft Gantman nog een ander idee: schrijvers inschakelen om nieuwkomers te laten kennismaken met de waarde en betekenis van de Vlaamse literatuur, want een taal leren is meer dan zich behelpen in de supermarkt. Dat is gesproken, zie. Graag zullen we eens langsgaan bij de heer Gantman om een klapke te doen. Schrijvers engageren om nieuwkomers inzicht te geven in de Vlaamse literatuur, wie kan daar nu tegen zijn. Wat mag dat kosten, heer Gantman? En kan die schuldeloze stadsdichter - hoeveel krijgt hij ook weer? was het 5.000 euro voor twee jaar? - daar echt niet nog bij? Of bent u van het slag mensen dat vindt dat auteurs zoiets maar 'achter hun uren' moeten doen? Da's dan weer een minder schone Vlaamse traditie".

5351. leven: het gebeurt met de jaren steeds meer met een gewond hart.

5352. onduidelijke zinnen: bijvoorbeeld van de sterfilosoof Zizek (zie foto): "Ook al is het een religie, het monotheïsme heeft in wezen altijd ook iets antireligieus.’ Of: ‘In die zin kun je het christendom de religie van de dood van God noemen.’

5353. de mooiste titel van de week: 'Het verschrikkelijke mooie leven', een schilderij van R. Raveel die het leven ervoer als mooi en tegelijk meedogenloos en enerverend.

5354. onstabiele relaties: relaties worden onvermijdelijk instabiel als eenmaal bij velen de opvatting is doorgedrongen dat ze vooral gebaseerd dienen te zijn op een persoonlijk 'goed gevoel' en veel minder op een objectieve logica van voorschriften, regels en gedragswijzen die voorvloeien uit de aard van een gevestigde institutie.

5355. een aanval op de rechtsstaat: uit een (zeer terechte) lezersbrief: "Annemie Turtelboom is sterk. Annemie Turtelboom is slim. Annemie Turtelboom is mooi. Annemie Turtelboom is dapper. Annemie Turtelboom is flink. Annemie Turtelboom is de beste. Dat moet duidelijk zijn. En als de rechtstaat daar niet tegen kan, dan is dat maar zo. Die trok toch al op niks. En we hebben ze niet nodig ook. We hebben immers Annemie Turtelboom. Stoere, slimme, sterke, mooie, dappere Annemie Turtelboom. Nog straffer dan Judge Dredd".

5356. ten gerieve van het onderwijs:

vogeltje luister

wij
moeten jou
niet meer

wij hebben gerry shorty en bud
chet en lennie en dave

heus de wereld is meer veranderd
dan de onderwijzers wel denken

nachtegaaltje ga maar slapen
op de grafsteen van johnnie keats

Nights at the Turntable van C. Buddingh'.

5357. een godsgeschenk: vaak droom ik ervan nog eens wakker te worden als een jonge snaak in de jaren zestig. Wie toen jong was met zijn oren en ogen open (en dat was niet moeilijk door de kleurrijke rebellieën om elke hoek) bezat niet alleen een jeugdig lichaam, maar beleefde daarmee een nieuwe Morgen, een nieuwe Tijd, een Belofte die iedere dag al maar zichtbaarder waar werd gemaakt. Wie toen leefde bezit voor heel zijn leven een onverwoestbaar oervertrouwen: precies daarom is hij in staat tot een langdurige en meedogenloze kritiek.

5358. wantrouwen in taal: in het onderwijsjargon bijvoorbeeld, maar ook in de vaktaal van de politieke filosofie zit vaak iets van bullshitten, de term is van de Amerikaanse filosoof Harry Frankfurt. Er wordt niet echt gelogen, maar de waarheid blijft toch iets voor de fijnproever. Teveel abstracta kunnen een mens op den duur van de werkelijkheid vervreemden. Daarom is het zaak dat een nadenkend mens voor ieder belangrijk abstractum een persoonlijke verbindingslijn opbouwt met het concrete leven: dan blijft hij weten wat hij zegt.

5359. de wetenschap en haar beperkingen: is (natuur)wetenschap de enige manier om aan betrouwbare kennis te komen? Zo weet ik zomaar dat ik getrouwd ben. We kunnen dus zonder onderzoek weet hebben van sociale feiten. En ook dat ik mijn kind niet mag verkopen. Morele kennis dus. Moet ons alledaagse gezond verstand wijken voor de wetenschap en waarom (niet) en in welk opzicht?

5360. de wereld in verzen: Filip Van den Abeele:

Hollande wil een linkse koers gaan varen
maar Merkel ijvert voor de rechtse lijn
en zelfs de middenweg ligt vol gevaren
nu Cameron een spookrijder wil zijn

Briers en Beatrix

Een zeer redelijk misverstand


Wie is bang voor Delphine Lecompte?

Niemand is narcistisch op de maan

Ik ontdek de maan
Om 4u oogt ze onbevolkt
Om 5u joelen de merels haar uit
Of is het later?
Is het alweer Moederdag?

Ik sta op en trek
Dappere kleren aan
Maar ze zijn niet geluidsdicht
Uitgeput kom ik toe
Aan mijn moeder kun je zien
Dat ze net de liefde heeft bedreven.

Wie vond mijn moeder uit?
Toen ze twaalf was kreeg ze haar vaste maat
Maar haar lievelingslaarzen waren voorgoed te klein
Mijn grootmoeder heeft ze weggegeven
Aan een ouwelijk meisje met telbare sproeten.

Mijn moeder bloedt nooit
Ze zweet en ze huilt
Na de solden komt ze thuis
Met een regenjas en een filosoof
Ze zegt: ‘Toen je geboren werd was het te warm.’

Wanneer de filosoof een ei laat vallen
Is het mijn moeder die bloost
Ik hoop dat ze niet verliefd is
Ik vraag: ‘Bedoel je te warm voor het seizoen?’
Ze antwoordt: ‘Het was de schuld van de radiator.
De datum ben ik vergeten.’

...............................


Beter tien paradijsvogels in de lucht dan één dode mus in de hand


Ik koester de vogel in mijn hand
Het is de vogel van het spreekwoord
Beter één vogel in de hand dan tien in de lucht
De negen vogels in de lucht zijn kleurrijk en geniaal
Oei, nu heb ik de vogel in mijn hand doodgeknepen.

Hij was bruingrijs en musachtig
Ik leg hem op een mislukt gedicht
Over een imker die zijn stiefdochter wurgt
Met een foulard waarop beren doen alsof
Ze picknickende yuppies zonder rancune zijn.

Ik rol de vogel in het gedicht
En wandel moederziel alleen naar de duinen
In de duinen kom ik twee exhibitionisten tegen
De eerste heeft een mooi onderlijf
De tweede heeft een tatoeage van een draak op zijn hals.

De draak is goedaardig
Maar de tweede exhibitionist is gemeen
Hij maakt mij met de grond gelijk
Hij beledigt mijn schoenen en mijn sterrenbeeld
Gelukkig heb ik gelogen over mijn sterrenbeeld
Ik ben geen maagd.

Dit is mijn eerste zondag zonder landerigheid
Sinds de eerste communie van mijn nicht
We gingen zwemmen zonder kleren na het feest
Mijn gevormde nicht en ik
Ik denk dat ze echt geloofde
Dat ik ongelovig was.

..................................................

Bovenstaande gedichten staan in Delphine Lecomptes vierde bundel, Schachten en amuletten, die in februari 2013 verschijnt bij De Bezige Bij Antwerpen. Zij publiceerde bij dezelfde uitgeverij eerder Blinde gedichten. Haar debuutbundel, De dieren in mij, werd in 2010 bekroond met de C. Buddingh'-prijs. Delphine Lecompte (Gent, 1978) woont in Brugge.