vrijdag 25 december 2015

Het precieze gebruik (6521 - 6540)

Een verheldering van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (6521 - 6540)


6521. de staat als roversbende: van de denker Augustinus is de waarneming dat de staat in weinig verschilt van een roversbende, als hij niet is onderworpen aan het recht. Daarmee is de betekenis van publieke controle in een oogwenk duidelijk. De controlerende machten, voorop het parlement en de rechter, behoren scherp in de gaten te houden of de staat zich aan de rechtsregels houdt. De burgers moeten daarop kunnen vertrouwen. Op dat vertrouwen stoelt de democratische rechtsstaat. Welnu, wie de krant leest weet dat zij er niet op kunnen betrouwen. Dit is een inzicht waarvoor een gematigd mens vijf jaar nodig heeft om het te verteren. Misschien komt hij er nooit toe vanuit dit inzicht voor zichzelf een alternatief te formuleren. Om dat in het publiek te horen verkondigen vergt misschien wel verscheidene generaties.

6522. populisme: het is de hoogste tijd dat de linksen zich organiseren in een hevig soort onburgerlijk, agressief en dreigend populisme dat de gematigde, weldenkende medeburgers zeer tegen de haren in strijkt. Wie niet met dezelfde wapens strijdt als zijn tegenstander delft het onderspit. Helaas zijn onze politici en vooral onze kiezers daarvoor veel te braaf. Zij durven niet eens een kleine scheet te laten als die in de linkse richting moet.

6523. de laatste neologismen: de school als een typisch middenklasse-instituut; coalitiemonisme; de linke Michel; hij heeft het uiterlijk van een holenmens met een ziel die blootligt als een horloge waarvan iemand het glas heeft verwijderd; snoerloze stofbijters; de Joods-Franse romancier Emmanuel Bove (1898-1945), de meester-chirurg van de antiheld.

6524. mijn vijanden: ook de vriendjes van de rijken en al hun klerken behoren tot mijn politieke tegenstrevers.

6525. de zaak Teeven (Nl): ja, uit de VVD komt niet veel goeds, Verdonck, Wilders, Teeven, en zo kunnen we nog wel even doorgaan! En met die partij ligt de PVDA innig in bed.

6526. het mogelijke aftreden van Rutten na de affaire Teeven (Nl): een lezersbrief in Trouw: "Rutte gaat helemaal niet aftreden, of dat moet voor hem worden besloten. Hij bepaalt namelijk niets zelf, dat doen hogere machten voor hem. En wat die hogere machten willen, dat doet hij. En omdat zijn missie nog niet is volbracht, acht ik de kans klein dat hij aftreedt. Eerst moet het Nederland in zijn oude staat geheel worden gesloopt, pas als die missie is volbracht en het woord Nederland alleen nog maar bestaat, dan treedt hij misschien af, eerder niet. Was het maar waar, dan ging hier de vlag uit en de champagne open!".

6527 de eerlijke banken: nadat bekend raakte dat BNP Paribas Fortis duizend banen schrapt, bleek vorige week dat de bank een ongezien dividend van twee miljard euro doorsluist naar Frankrijk. Wie heeft de mogelijkheid daartoe georganiseerd of toegestaan?

6528. de P.C. Hooft-prijs 2015: de schrijfster Astrid Roemer (68) krijgt de prestigieuze P.C. Hooft-prijs voor haar 'scherpe en relevante interventies in het publieke debat en complexe literaire verbeeldingen van de geschiedenis van Suriname'. Dat heeft het bestuur van de Stichting P.C. Hooft-prijs voor Letterkunde bekendgemaakt. Politiek engagement en literair experiment gaan bij Roemer hand in hand, stelt de jury. "Dat leidt tot romans die tegelijk scherpe en relevante interventies in het publieke debat zijn en complexe literaire verbeeldingen van de geschiedenis van Suriname. Het is een geschiedenis die voor velen in Nederland nog tamelijk onbekend is, buiten de steekwoorden 'slavernij' en 'Decembermoorden', maar die onlosmakelijk met ons land verbonden is, en daarmee ook met onze literatuur." Opmerkelijk is dat de grote kanshebber A. Grunberg de prijs niet krijgt.

6529. de Nederlandse regering: een (naar mijn mening zeer terechte) lezersbrief op de website van Trouw: "Bij dit kabinet hebben ze allemaal een blik in het gezicht, van overheersing en arrogantie, en onverschilligheid naar ons. En een ziel er achter die zwarter is dan de donkerste nachten. Dit kabinet verdiend de schandpaal en daarna pek met veren en verbanning naar het kleinste abc eilandje dat we hebben. Wij als volk zijn de verloedering en het schofferen van deze arrogante hoogdravende populisten meer dan zat. Ze verarmen het volk, en vernietigen en gunnen de mindere klasse geen welzijn".

6530. religie: Richard Dawkins: "Een georganiseerde licentie om aanvaardbaar stompzinnig te zijn".

6531. Jeroen Dijsselbloem: Yaris Varoufakis: "Een onbeduidend 'popje' dat aan de touwtjes hangt van de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble".

6532. Antwerpen: Remco Campert: "Ik keerde terug naar Amsterdam, een stad waar ik opnieuw aan wennen moest. Zo hard en Hollands, vergeleken met Antwerpen. Iemand plompverloren de waarheid zeggen. De Belgen doen dat veel omzichtiger, zodat het pas thuis tot je doordringt en je het in je slaap kunt verdringen".

6533. Judas: de bedenker, de impresario, de regisseur en de producent van het spektakel van de kruisiging.

6534. een eerste zin: 'De meesten van ons zitten aan de veilige kant" (Michael Cunningham, Een Wilde zwaan).

6535. een middenzin: Thomas Rosenboom, Publieke werken: "Het was ver na middernacht toen Vedder doorweekt en zwaar bij drank thuiskwam. Hij was op tril geweest ergens in een bierhuis met kelnerinnenbediening, de dameskapel walste nog voort in zijn hoofd."

6536. dubbelzinnigheid: Rik Torfs over over Willem Otterspeer: "Hij is een meester van de dubbelzinnigheid, wat weel vaker het noodlot is van mensen die er niet in slagen hun intelligentie te verbergen."

6537. een merkwaardig dilemma: Rik Torfs: "Als u Otterspeers voorstel om de positieve wetenschappen aan de universiteit wat terug te dringen ten faveure van allerlei vakken van de humaniora (in ieder geval de retorica) maar niets vindt of er storende contradicties in ontwaart of als een gevoel van tijdverlies u bekruipt: stort u dan op de verzamelde gedichten van Richard Dawkins of op de drank. Bij voorkeur het laatste."

6538. de gevolgen van het populisme: Tommy Wieringa (zie foto): "Al die populisten - én de klassieke partijen die hen met veel ijver imiteren - zaaien niets dan angst en haat. De gevolgen van het mensbeeld dat ze verspreiden zijn in Europa goed te zien. De Hongaarse verslaggeefster die naar migranten schopt, de Hongaarse politie die brood gooit naar Syrische vluchtelingen, de brandende asielzoekerscentra in Duitsland een de opgehitste menigten die in Nederland betogen tegen diezelfde centra: manifestaties van courante sentimenten ten aanzien van niet-westerse vluchtelingen".

6539. waarop verkiezingen grotendeels nutteloos zijn: een Bulgaarse denker: "In 2009 zei 60 procent van de Europeanen dat hun stem er niet toe doet. Ze hadden gelijk. In China vindt men het geen probleem om het economische beleid aan te passen, op voorwaarde dat de regering dezelfde blijft. In Europa is het omgekeerd: de kiezers mogen de regeringen wel wegstemmen, op voorwaarde dat het economische beleid niet verandert. Onze begrotingstekorten worden tegenwoordig zelfs in de grondwet ingeschreven. Het zijn de nieuwe mensenrechten. Men heeft alle economische keuzes uit de politiek geëvacueerd. Daardoor blijft er alleen identiteitspolitiek over".

6540. de armen: de armen worden dubbel uitgebuit. Eenmaal door de lokale elites en een tweede maal door het economische wereldsysteem.

maandag 21 december 2015

Normale Wensen!

Tegengif tegen Kerst en Nieuwjaar

Als tegengif tegen de onwelriekende walm van Kerst en Nieuwjaar zendt mijn vriend Raf mij het volgende gedicht:

Wunschzettel an einen Weihnachtsmann

Ich wünsche mir
Abenteuerliche Geborgenheit
Romantischen Sex
Fürsorgliche Dramatik
Freundschaftliche Leidenschaft
Durchschnittliche Faszination
Sehnsüchtige Erfüllung
Geheimnisvolles Vertrauen
Befreiende Eifersucht
Ordinäre Liebe
Fröhliches Ableben
Und wenn du das alles nicht schaffst,
dann wenigstens einen Fick,
bei dem die Mütze fliegen geht.

Linda Verhaelen

zondag 13 december 2015

Het precieze gebruik (6501 - 6520)

Een verheldering van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (6501 - 6520)


6501. het nut van lezen: de onderzoekers Raymond Mar en Keith Oatley argumenteren dat volwassenen die vaak fictie lezen andere mensen beter begrijpen, kortom, empathischer zijn. Lezen is dus niet zomaar een ontsnapping uit het leven, maar juist een manier om er dieper in te duiken. Huff haalt daarbij Julian Barnes aan: 'Lezen en leven zijn symbiotisch.' Lezen kan een geïsoleerde bezigheid lijken, 'maar de effecten zijn bij uitstek socialer dan die van menig zogenaamd social medium'. Nu hoort u het eens van een ander!

6502. de laatste neologismen: mijn bewering werd ook lichaamstaalmatig niet aanvaard; chronische pijn als een dichte bunker; solidaire bombardementen; een muilkorfwet; ideetjes met een hoog hoeragehalte; de populistische schijndemocratie.

6503. een waarachtige lezersbrief: Wilfried Luyten, Bonheiden: "Er zijn in ons land zoveel mensen die om hun afkomst geen kansen krijgen. Taalachterstand nekt veel kinderen al in de lagere school. Diploma's zijn hen niet voldoende om aan werk te geraken. Vrouwen en meisjes worden nog veel gekortwiekt. Een verloren generatie is een gevaar voor de toekomst. Politiek is langetermijn-denken. Politiek moet oog hebben voor het welzijn van heel de bevolking en met grote zorg voor de zwaksten van de samenleving. Wanneer hoor ik dat verhaal?".

6504. het makkelijke cynisme: daarnaast bestaat er ook een moeilijk cynisme dat na jaren zijn nadenkende bezitter ertoe noopt negatieve conclusies te trekken over de kwaliteit van het leven, de medemensen, de maatschappij of de toekomst. Zo'n cynisch mens weet uit ervaring en reflectie dat simpele en directe oplossingen niet voorhanden zijn, en, als dat wel het geval zou zijn, ze niet zomaar tevoorschijn kunnen worden getoverd. Daarover Franky D'Argent in een lezersbrief: " Het is opmerkelijk hoeveel je het woord "oplossing" hoort. Mijn antwoord is altijd "het dichtste waar je bij een oplossing komt en zeker in de geneeskunde is als je een Dafalgan in water legt"'.

6505. vluchten in abstracta: steeds meer wordt ik er mij van bewust hoe abstracta ons bedriegen, hoe ze (onbedoeld) over de werkelijkheid een dikke laag dons leggen, een deken dat alles daaronder veilig wegstopt. Redeneren is dan niets anders dan stukken verschuiven op een abstract speelveld. Van handelen (en zeker van efficiënt handelen) is dan al lang geen sprake meer. Want ook het handelen wordt in onze beschaafde maatschappijen steeds abstracter. Zo schrijft de eindejaarsconferencier Michel van Peel: "Samen lachen om iets wat een grote macht over ons heeft - namelijk angst - is ons krachtigste wapen". Ja, dat zal wel. De bronnen van die angst moeten daarentegen in het openbaar worden genoemd en dat zonder eufemismen en zonder gelach. En bovendien, er moet onmiddellijk worden opgetreden. Als het over grijpbare, van hogerhand aangewezen en volstrekt onnozele zondebokken gaat is dit alles nog denkbaar. Als het echter gaat over de machtige heren (die juist die zondebokken nodig maken) heerst er oorverdovende stilte en gaat men over tot alleen maar zitstoelretoriek met humoristische inslag, ongevaarlijke thuisbetogingen of louter symbolische bloemenleggerij.

6506. voelen: ik heb heel mijn leven mijn trots gevonden in een zogenaamd verlicht rationalisme. Nu ik oud word zie ik daarvan de beperkingen in. Ik voel me verwant met en heb veel sympathie voor Joost Zwagerman die het waagde niet lang voor zijn dood een paar religieuze gedichten te schrijven (zie hieronder, in een van mijn vorige bijdragen). Wat ik geleerd heb is het volgende: de objectieve kennis van de fysische wereld is geen garantie voor de daarover heenhangende subjectieve 'waarheden' die mijn geluk regelen en dat van de mijnen. Een Bildungsintellectueel zoals ik moet leren dingen intens aan te voelen (ook en vooral buiten de kunst), zich streetwise in de low culture te bewegen en het lichaam en zijn geneugtes te waarderen ( ook buiten het driesterrenrestaurant). Daarom was ik getroffen door de volgende tekst van Griet Op De Beeck, een alinea die bovendien in een meesterlijke stijl is gezet:

"Ik zie ze vaak, mensen die, gewapend met ingesleten overlevingsmechanismen, vaak al van kleinsaf aangeleerd, de moeilijkere gevoelens zoveel mogelijk uit de weg gaan. Zo in één beweging ook de feestelijkere varianten, of toch althans een deel ervan, of de intensiteit ervan. Want zoals licht alleen maar kan bestaan bij gratie van het donker, de stilte bij gratie van de storm, de droom bij gratie van de tekortschietende realiteit, zo kan een mens ook niet partieel aan voelen doen. De poorten staan open, of ze blijven dicht. We zijn bang om het leven te laten, maar terwijl we het hebben, gaan we het niet echt aan".

6507. het dwingende systeem: niet alleen de dominante ideologie dwingt je op een bepaalde manier te denken en te voelen, er is ook nog de waarneming. Ook die is voorgeprogrammeerd door gewoontes en allerlei denk- en voelkaders die de blik richten en je dwingen personen, dingen of situaties op een bepaalde manier te zien. Ontkennen dat er iets te zien valt, kan dan de ergste vorm van een dergelijke blindheid zijn.

6508. de Europese burgers: ze zingen graag een strijdlied, maar ze willen in geen geval zelf ten strijde trekken. Er is altijd een afstand tussen opvattingen en daden, maar als die afstand al te groot wordt kunnen we terecht spreken van culturele decadentie. Zie ook nr. 6505.

6509. België, o dierbaar vaderland: Johannes Nissen, Laurien Spruyt & Julie Reniers op hun blog: " Dag één van de onderhandelingen, en ons land valt al in de prijzen. Meer dan 950 ngo’s verenigd in Climate Action Network lauwerden België met met hun ‘Fossil of the Day’-award, samen met Nieuw-Zeeland. Hoe heeft ons land dat gepresteerd? Door het perfecte voorbeeld te zijn van wat een rijke geïndustrialiseerde staat vooral níet moet doen.

De jury had zo zijn redenen:

1) Terwijl de rest van de wereld druk bezig was met de voorbereidingen voor de COP21, maakten de Belgische overheden meer dan 6 jaar ruzie over de interne verdeling van de klimaatinspanningen en -inkomsten.

2) Door dat stuntelige klimaatbeleid is België een van de weinige EU-landen die er niet in slagen de CO2-doelstellingen te halen.

3) Het lukt ons land ook niet om voldoende bij te dragen aan een duurzame klimaatfinanciering. De Belgische bijdragen gaan zelfs achteruit.
Een nationaal klimaatakkoord is er ook vandaag nog niet. Naar verluidt gaan onze ministers onderhandelend de nacht in. Wat kwam er wel door? De deal met Electrabel, om de kerncentrales van Doel 1 en 2 tien jaar langer open te houden. En zo was het Belgische energiebeleid weer bij af.

6510. Deus sive natura: zopas las ik bij Spinoza (zie foto) een opmerking over de relatie tussen oorzaak (bijvoorbeeld God) en gevolg (bijvoorbeeld de natuur). Beide impliceren elkaar: het gevolg kan er alleen zijn als het de oorzaak op een of andere manier toestaat op zichzelf in te werken. De oorzaak is alleen oorzaak als ze een gevolg produceert. Op die manier zijn ze wederkering, ze vooronderstellen elkaar. Misschien is hun onderscheid alleen een kwestie van een redeneerwijze (beginnen we met het gevolg of met de oorzaak?) of misschien een kwestie van taal (dat zou een modern denker eraan toevoegen). In ieder geval, volgens Spinoza zijn oorzaak en gevolg één. Zo is God de natuur en omgekeerd.

6511. Theo Francken uit de schijnwerpers en daardoor gered: terreur redt werkelijk niemand, laat dat duidelijk zijn. Maar door de aanslagen stonden de schijnwerpers van de media wel gericht op Parijs en Molenbeek. En niet op enkele straten verder, waar bij Dienst Vreemdelingenzaken duizend asielzoekers op straat staan. Francken moet zich sinds vrijdag de dertiende maar weinig bekommeren om de voorpagina's van de kranten, de openers van de sites en de stroom aan tweets. Daar heerst de terreur. Zonder de aanslagen in Parijs gingen nu nochtans alle nieuwsalarmen af over de asielcrisis in België. Want er verblijven duizend asielzoekers op straat. Vrijwilligers leggen hen te slapen in kerken en op kamers. Tweeduizend mensen wachten op hun eerste afspraak bij de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ). De wachttijden voor die afspraken lopen op tot drie weken. De chaos voor het registratiekantoor neemt toe. Steeds meer jongeren, vrouwen en kinderen vinden geen onderdak.

6513. de vriendjes van de rijken: in Nederland zijn er gemeentes die experimenteren met een basisinkomen van 800 euro voor mensen in de bijstand. Tegenstanders van het basisinkomen - onder wie premier Rutte - vrezen dat mensen er lui van zouden worden en dat de herverdeeleffecten te groot zijn.

6514. het politieke 2015: de regering vervormde vakkundig het vakbondsidee van de tax-shift en verkocht een sociaal regressief voorstel onder dezelfde naam. En let nu op: bij de uitvoering van die shift zullen dezelfde beleidsmensen deze shift nog verder naar rechts duwen tot er niets anders overblijft dan een zoveelste extra-belasting voor de middenklassen.

6515. onze sociale onzekerheid: Jeroen Jacobs in zijn artikel 'J'accuse':

'Sociale zekerheid op z'n Belgisch:
Wie werkloos is krijgt een vervangingsinkomen, dop.
€935 in mijn geval.
In het begin van de maand betaal je huur: €673 (nog 2 jaar van het contract te gaan)
Energie: €87
Internet: €73
Gsm: €15
Dan nog een 3 maandelijkse afrekening: Water: €60
Resteert er nog €27 voor eten, drinken, kledij, leven...
Mag ik nog eten, drinken, en misschien af en toe eens een klein beetje genieten van het leven?
Want deze stress is nog niet genoeg voor onze formidabele overheid en hun enforcers RVA en VDAB'.

6516. de scheiding der machten volgens Verhofstadt: in 2002 braken rellen uit in Borgerhout, Jahjah en zijn Arabisch Europese Liga controleerden de politie op racistisch gedrag. Iedereen kent nog de beelden van Jahjah, neus aan neus met politiecommissaris Luc Lamine. Toenmalig premier Guy Verhofstadt (VLD) lapte daarop de scheiding der machten aan de laars door in de Kamer 'actie tegen Jahjah' aan te kondigen: als er geen wet bestond om de man achter de tralies te krijgen, dan moest die maar snel gemaakt worden. Jahjah werd dezelfde dag nog aangehouden op verdenking van de vorming van een privémilitie.

6517. politiek inzicht in een notendop: Charles Ducal: "Wie richt de loop? Wie blijft buiten schot?" Het antwoord op die vragen geeft een klare kijk op uw politiek standpunt.

6518. vakbondbashing (1): net die partijen die doof blijven voor het sociale overleg gaan als gekken te keer tegen sociale actie. Alle registers worden opengetrokken, gaande van het recht op werk voor werkwilligen over rechtspersoonlijkheid voor de vakbonden, blokkerende stakersposten verbieden tot het kapittelen van de vakbonden als ‘privémilities’. Is het toeval dat die aanvallen net nu weer losbarsten? Of zijn vakbonden een sta-in-de-weg om het neoliberale besparingsbeleid ongehinderd te kunnen doorvoeren en moeten ze daarom aan de leiband?

6519. vakbondbashing (2): géén enkele sociale verworvenheid is er gekomen in ons land zonder staking. Zelfs de OESO en het IMF geven schoorvoetend toe dat de sociale rechten in landen zonder syndicale tegenmacht schaars zijn en dat de ongelijkheid daar groot is. Het recht op vereniging, op vrije meningsuiting, op sociale actie zijn grondrechten die iedereen aanbelangen. Vakbondsrechten zijn mensenrechten. Ze zijn essentieel in de strijd voor sociale rechtvaardigheid en een eerlijke verdeling van de welvaart.

6520. twee soorten profitariaat: de N-VA wil een doortastende indruk geven met symbooldossiers met hoog showgehalte op basis van een discours dat de nadruk legt op een sociaal profitariaat (dat zeker bestaat, maar in een minderheid van de gevallen) dat onze welvaart dreigt te ondergraven door een al te groot beslag te leggen op de publieke middelen. Daar wordt dan met een 'kanon' op geschoten, terwijl de partij een van de drijvende krachten is in deze regering om hard te snoeien in de publieke middelen. De grote vermogens en bedrijven waar zich veel renteniersprofitariaat bevindt, worden daarbij ongemoeid gelaten.

zondag 6 december 2015

Nieuwjaarswensen voor 2016

Wat in de eerste plaats brengt beterschap in het nieuwe jaar?


Ik wens al mijn volgers, mijn (trouwe en occasionele) lezers en mijn talloze abonnees een zeer gezond en gelukkig Nieuwjaar!

Deze maand is een maand van ongemakkelijke inzichten: de Belgische overheden werpen de burgers doelbewust terug in het ancien regime en dat onder druk van de overheersende partij die van 'de kracht van verandering' haar programma had gemaakt. Overal zie je zonnekoningen in dure pakken die majesteitelijk hun grote gelijk etaleren, terwijl ze de burgers straffeloos doen bukken en ze voor alles doen betalen. Zij zijn het immers die grote invloed uitoefenen op de verdeling van de staatssubsidies, ze grotendeels zelf ontvangen en daarbij geen of weinig belasting betalen. Voor de minder gelukkigen schiet er dan niet veel meer over, wat leidt tot nieuwe, enorme besparingen. Wie dagelijks de kranten leest (van welke strekking ook) kan niet anders dan besluiten dat die stelling helaas hout snijdt, in telkens wisselende opzichten en in voortdurend veranderende intensiteiten.

Ik wens mijn lezers de moed toe deze bittere waarheid recht in het oog te kijken, zonder zelfbedrog, want ieder optimisme dat niet in de smeltoven van dit terechte pessimisme is gesmeed is broos en weinig duurzaam. Ik wens hen daarenboven de kracht van de hoop toe: het niet klein te krijgen geloof dat het anders kan en dat we daaraan zelf kunnen bijdragen, door eigen denken en doen!

vrijdag 4 december 2015

Leon Blum over onderwijs en ongelijkheid

Het onderwijs als een stapsteen naar eerlijke ongelijkheid

Uit allerlei rapporten blijkt dat het zo geprezen Vlaamse onderwijs de klasseverschillen nog altijd vasthoudt en voortdurend reproduceert. Hieronder een tekst van Leon Blum, 'Brief aan mijn zoon' (schrijfjaar onbekend). De vertaling is slechts enigszins aan het moderne Nederlands aangepast.


Men zal ons antwoorden: de samenleving deelt aan ieder van haar leden de rol, de taak uit, die met zijn bekwaamheid overeenstemt. Het is onvermijdelijk dat de een beveelt en de ander gehoorzaamt, dat de een leidt en de ander uitvoert, dat de een met zijn geest werkt en de ander met zijn armen. Er bestaat noodzakelijkerwijs iets als een hiërarchie, een rangopvolging in de maatschappelijke bediening, waarin een beschaafde gemeenschap voorziet, naar het verschil van bekwaamheid, het is te zeggen van verstand en van cultuur.

Goed. Er moeten mannen zijn voor alle taken en het ware gek zo iedereen zou eisen de anderen te leiden. Maar waar vinden wij de verzekering dat de zoon van de bezitter daartoe waardiger zou zijn dan de zoon van de proleet? Wanneer toch heeft men door een openbare gedachtewisseling hun bekwaamheid, het is te zeggen hun vernuft en hun ontwikkeling gemeten? De een is geleerder dan de ander? Dit spruit hier uit voort, dat een eerste voorrecht, een eerste willekeurige afbakening hen heeft gescheiden zodra hun brein voor het leven ontlook. De zonen van de bezitters hadden hun eigen scholen, waar het onderwijs als het ware geen einde kent, waar de middelmatigste geest, dankzij tijd en toewijding, zich ten slotte een schijn van kennis toeeigent. De zonen van de proleten hebben de hunne, waar de studie zich beperkt in haar programma’s en in haar duur en die de bekwaamsten zeer snel moeten opgeven om aan hun huisgezin een aanvulling van leeftocht te verschaffen, om op hun beurt in dienstbaarheid te treden van het bezoldigde werk.

Zo men beweert aan de waardigsten de bestuurs- en commandoposten voor te behouden, laat men dan beginnen met aan iedereen gelijke kansen te geven. Laat het onderwijs voor alle kinderen gemeenschappelijk zijn en voor allen gelijk, laat het onder hen een middel worden van nauwkeurige keus... En dan zullen wij wel zien aan wie de prijs van verdienste zal worden toegekend. De nationale school zou van graad tot graad het hoger onderwijs en de hoge maatschappelijke bedieningen moeten voorbehouden aan hen die zich daartoe het waardigst zullen betonen, en aan hen alleen, al waren ze de kinderen van bezitters. Die dag zullen wij kunnen waarnemen in welke klasse van de samenleving de levenskracht van de gemeenschap met de meeste wakkerheid en de meeste frisheid opborrelt. Tot dan toe zal men het ene voorrecht hebben verrechtvaardigd door een ander.

Bron: Germinalreeks 12e jrg, nr. 6, oktober 1945, brochure van S.M. “Het Licht”, Sint-Pietersnieuwstraat, Gent – In samenwerking met Dacob, Archief en Bibliotheek voor de Studie van het Communisme

donderdag 3 december 2015

Het juiste gebruik (6481 - 6500)

Een verheldering van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (6481 - 6500)



6481. girl power: een manier om in het openbaar en zonder gezichtsverlies te koop te lopen met de welgevormdheid van de eigen borsten, lippen en dijen, alle in goeden doen en wel geëtaleerd.

6482.the Big Mac: de ultieme metafoor voor de Amerikaanse moderniteit.

6483. de laatste neologismen: een vuilbekkende oma; mindfoolness; het groene apocaholisme; de Gentse Übernonkel (Luc De Vos); het opgaan, blinken en verzinken van de katholieke stroming in de Nederlandse politiek; die muffige empirestijl; met veel gehakketak weiden die romanpersonages uit over de neus van Karel de Grote, beginnende kaalheid bij vrouwen of pijnbomen die je verleiden je eraan op te knopen; het heeft iets gênants en ranzigs om als romanauteur aan de haal te gaan met de ervaringen van zwakke mensen; het kan vriezen of dooien. Inderdaad, soms koken de aardappelen over, soms niet.

6484. een thema voor de hermeneutiek: sommige mensen - en vaak gaat het dan om met getallen strooiende liefhebbers van exacte wetenschappen - halen zeer ten onrechte hun neus op voor de eerder filosofische of cultuurwetenschappelijke interpretatiekunde, die volgens eigen regels en methodes allerlei menselijke fenomenen probeert te begrijpen. Een geoefend interpreet ontwikkelt op den duur een bijzonder gevoel voor veranderingen, hoe klein ook, voor nauwelijks merkbare verschuivingen in gevoelstoon en verbeelding, van variaties in het coloriet en in het timbre die de menselijke verschijnselen mee gestalte geven. Zo is het opmerkelijk dat de laatste jaren romanciers, in plaats van de verleden tijd, steeds meer en meer de tegenwoordige tijd gebruiken. Dit verschijnsel is interessant en moet worden uitgelegd.

6484. de optimist: "Der Lachende had die furchtbare Nachricht nur noch nicht emphangen"(Brecht)

6485. irritante woorden: irritant vind ik managementtaal waarbij fysieke arbeid als metafoor wordt gebruikt. Denk aan 'uitrollen' en 'ombuigen'. Managers maken zelfs de taal van hun 'klassevijanden' of hun 'onwillige objecten' tot sierlijke verlengstukken van zichzelf.

6486. het huidige sociaal overleg: deze regering is de eerste rechtse regering sinds 1945 die zich niet tevreden zal stellen met een conservatieve invulling van het sociaal overleg. Wat deze regering wil is niet meer of niet minder dan de vernietiging van het principe zelf van sociaal overleg.

6487. het bashen van de vakbonden: het zijn niet alleen de rechtse stemmers (en dito kranten) die deelnemen aan het propagandaoffensief tegen de vakbonden: ook linkse stemmers (en dito kranten) laten zich manipuleren door de rechtse elites. Vooral voor gestudeerden van allerlei snit is de roep van rechts (en dus de openbare afkeer van de vakbonden) onweerstaanbaar: zij leven immers van de verkoop van zichzelf aan diegenen die dat kunnen betalen. Zij zullen er ongetwijfeld wel bij varen maar tegelijk en zeer terecht verliezen ze de aanspraak op de eretitel 'intellectueel' (zie ook nr. 6491).

6488. sterk nationalisme is ook terrorisme: het nationalisme is de ultieme pest die de bloem van onze Europese cultuur vergiftigd heeft. Zo schreef de Oostenrijks-Joodse schrijver Stefan Zweig in zijn memoires van 1942. Hij stuurde het manuscript op aan de uitgever daags voor hij en zijn echtgenote zelfmoord pleegden, vermoedelijk omdat ze niet konden aanzien wat er met Europa gebeurd was. Het zou nog jaren duren voor de Europese natiestaten beseften dat Zweig gelijk had. Nu bloeit het nationalisme overal weer op en bovendien ontstaat er zoiets als een rabiaat staatsterrorisme in de gewapende strijd tegen echte of vermeende terreur. Als de rechtse krachten daarbij luid in de handen klappen weet ik wel zeker dat zij met de versterking van het repressieapparaat nog andere bedoelingen hebben.

6489. een betaalbare zorg nu: iedereen naar de dokter voor maximum zes euro, dat is wat Test-Aankoop wil. Momenteel kan alleen een beperkte groep gebruikmaken van de derdebetalersregeling. Volgens de consumentenvereniging moet de regeling gelden voor alle patiënten, en zelfs voor alle zorgverleners.
De consumentenorganisatie merkt dat gezinnen een doktersbezoek soms uitstellen omdat die kosten niet ingerekend zitten in het gezinsbudget. ‘Voor sommige mensen die geen gebruik kunnen maken van de derdebetalersregeling, blijft de financiële drempel hoog’, zegt woordvoerder Simon November.‘Door alle patiënten alleen het remgeld te laten betalen, vrezen sommigen dat mensen voor de kleinste kwaaltjes naar de arts zullen gaan. Maar uit een Frans onderzoek blijkt dat een derdebetalersregeling niet tot een overconsumptie leidt. De regeling kan er wel toe leiden dat onderconsumptie (mensen die hun doktersbezoek uitstellen) minder voorkomt.’

6490. het onverschillige landschap: W.G.Sebald (zie foto)

Moeilijk te begrijpen
is namelijk het landschap
wanneer je in de sneltrein van daar
naar ginds voorbijrijdt
terwijl het zwijgend
toekijkt hoe jij verdwijnt.

6491.waarom de vakbonden broodnodig zijn: De Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) merkt op dat de daling van het loonaandeel in de ganse wereld is vast te stellen, maar dat de trend in de geavanceerde West-Europese economieën het meest uitgesproken is. In België ging het loonaandeel er ongeveer met 5% op achteruit tussen het midden van de jaren 1980 en nu. Concreet betekent dit dat de vruchten van de economische ontwikkeling steeds ongelijker verdeeld worden tussen arbeid en kapitaal.

6492. wie van de kerk is steunt de conservatieve reactie: vrouwenmishandeling en kindermisbruik waren tot een paar decennia geleden ook hier vrij normaal. Dat is het niet meer. We vinden het onacceptabel. Dat is geen verval van waarden, maar een enorm krachtige morele verandering. Het feminisme is daar heel belangrijk in geweest, want veel van dit soort veranderingen begon bij vrouwen die zeiden: 'Wij pikken dit niet meer". Het christendom is niet behulpzaam geweest. Kerkleiders hebben de veranderingen niet omarmd. De meeste kerken waren heel traag in het bestrijden van kindermisbruik, ze boden er zelfs weerstand tegen. Zoals ze aanvankelijk weerstand boden tegen de emancipatie van de arbeiders en later tegen de gelijkheid voor vrouwen. In bepaalde opzichten zijn ze het dus roerend eens met de fundamentalisten. En dat is jammer, want verreweg het grootste deel van de gelovigen was en is voorstander van al die grote sociale veranderingen. Maar binnen de kerken krijgen zij geen stem.

6493. lege politici: een lezersbrief in Trouw: "Toen hadden politici nog inhoud en stonden voor iets. Ik vind het moeilijk tegenwoordig om het bonte samenraapsel van techneuten, kleuterleidsters en geitenharensokkentypes nog serieus te nemen. Kleurloze talking heads, ik kan er nog geen 2 minuten naar luisteren en ze zijn zo weer door een andere talking head te vervangen. Totaal geen uitstraling of kaliber, alsof ze zo van de straat geplukt zijn. Wie van dit stel zal in de toekomst nog herinnerd worden?".

6494. de lege rijkaards: rijkaards zijn mensen met veel geld en macht. Ze kunnen daarom zowat alles kopen behalve de kennis en de daarvoor noodzakelijke geestesgesteldheid achter een diploma. Evenmin kunnen ze naar wens de bezitter worden van artistieke vaardigheden of plotseling doorgaan voor de eigenaar van een indrukwekkende dosis Bildung. Daarom kopen ze een welgevulde bibliotheek, een reeks antieke of juist zeer moderne kunstwerken en nemen ze assistenten ( 'vrienden') in dienst die in hun plaats een gedegen filosofische of literaire wijsheid in het openbaar kunnen etaleren. In een wat meer ideale maatschappij zouden artiesten en geleerden weigeren met hun moeizaam verworven eigenschappen de geldbuidel van alleen maar rijke opdrachtgevers te legitimeren met kunst en wijze woorden.

6496. de evolutietheorie als een obstakel voor het (extreme) rationalisme: wat nuttig is voor het overleven is niet noodzakelijk de (rationele) waarheid. Wie wil overleven kan het best gebruik maken van emoties en verbeelding, illusies, rasechte leugens, ideologieën en schijnwaarheden. Als ze maar 'werken'! Wie te veel nadenkt is al opgevreten voor hij zijn reflectie heeft beëindigd. Een tegenvoorbeeld tegen deze bewering is het feit dat er nog rationalisten in deze wereld rondlopen, maar die zijn niet met veel. En bovendien gaat het meestal om als denkmensen verkleedde ruwe schoolproducten, die de maniertjes van een kleine nadenkende minderheid vaardig weten te imiteren.

6497. het gelijk van het filosofisch idealisme: door bepaalde neuronen in te schakelen wisten Amerikaanse wetenschappers de smaakperceptie van muizen te veranderen. Daardoor proefden de muizen een lekkere zoete smaak in doodnormaal water, aldus de onderzoekers in Nature.

6498. het vloeken: de durf om de hele bandbreedte van de taal te gebruiken, ook al is die her en der met stront geplaveid.

6499. de feitelijke beperkingen van een premier (in Nederland, maar nog meer in België): niemand heeft de mogelijkheden en marges van de minister-president scherper beschreven dan de (Nederlandse) staatsrechtsgeleerde A.M. Donner, zowel de zoon als de vader van een minister van justitie. Hij noemde het de voornaamste taak van de premier te voorkomen dat het woord 'onaanvaardbaar' valt 'en niet meer kan worden gesust'. De machinerie van ons stelsel is immers zo, redeneerde hij, dat de macht van elk onderdeel zit in de kracht iets tegen te houden, meer dan in de kracht iets tot stand te brengen.

6500. de feitelijke beperkingen van de berichtgeving: slecht nieuws blijkt veel beter te 'scoren' dan goed. Als je nr. 6499 en 6500 samen leest wordt het duidelijk dat het negatieve beter werkt dan het positieve. Paradoxalerwijze komt dit wellicht in beide gevallen omdat wij het positieve zoeken: wij zijn immers wezens die het lijden en moeizame inspanningen willen vermijden.

maandag 30 november 2015

Eindelijk spreekt De Wever zich uit!

De Wever heeft idealen

In Molenbeek vind je mooie bouwprojecten, maar alleen voor meer begoeden. Aan de echte problemen wordt weinig gedaan. Ik hoor Bart De Wever zeggen dat de senaat mag afgeschaft worden, met dat geld wil hij de Staatsveiligheid spijzen. Ik heb hem nog nooit horen vertellen vanuit welke waarden hij de echte maatschappelijke problemen gaat aanpakken. Ik mis langetermijndenken (Wilfried Luyten, Bonheiden).


Te mijner ere
doe ik de para's
patrouilleren.
Voor wiens gewin
vind ik dit land
te min?
Ik zal ze weren,
luiaards en islama's,
geen vreemdeling komt
er in.

Zalig zijn de armen
van geest, niet die
van de portemonnee:
de eersten lopen mee,
buigen de knie,
de tweeden talmen,
willen op een twee drie
zich aan de wetten warmen.

Zesdelig België, de nachtmerrie van het regionalisme

Zesgedeeld

N-VA moet 'kleur bekennen' in de ellenlange en voorlopig vruchteloze gesprekken over het intra-Belgische klimaatakkoord. Dat zegt Vlaams parlementslid Hermes Sanctorum (Groen). Volgens Sanctorum ligt de bal in het kamp van de N-VA en met name van Vlaams minister-president Geert Bourgeois. 'Is hij in staat om een akkoord in het belang van de Vlaamse economie te sluiten, of niet?' Het blijft wachten op een intra-Belgisch klimaatakkoord. Al liet Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) eerder op de dag verstaan dat hij hoopt dat er maandag een akkoord uit de bus komt, maar dat hij niet wil werken met deadlines.












De wereld zucht en kraakt en sterft
en België is ecologisch zesgedeeld -
wie in haar tricolore lichaam kerft
heeft zich wellicht een komend heil verbeeld
dat honderdduizend stemmen werft
maar van voorbije eeuwen steelt.

Nu ligt die oude droom helaas in scherven.
We kunnen dus de N-VA wel derven.

zaterdag 28 november 2015

Joost Zwagerman gaat religieus

CONTACT


Iemand belt mij telkens op, zegt niets,
vaag hoor ik een ademhaling zweven,
het kan de mijne zijn, maar ook die
van de ander, die hardnekkig zwijgt.
Ik leg weer op. Ben nu een man
die vreemde telefoontjes krijgt.

De display toont een nummer
met de code van een land dat ik niet ken.
Ik toets dat nummer, een voice mail klinkt.
'Hallo met God, Ik ben er niet.
Laat naam noch boodschap achter,
Ik bel nooit terug. Leef rustig verder,
wacht desnoods tot piep, maar zwijg.'

Prompt word ik door de beller toch teruggebeld.
Weer hoor ik niets, hooguit die vage adem.
Ik ben de man die stil zijn hartslag telt.

Ooit bel ik Hem terug en zeg dan
wél iets na de piep. Dat doe ik niet meteen.
Ik wacht tot ik een geheim nummer krijg.

Die dag is nu, het contact is hier. Ik toets
Zijn nummer in. Krijg geen gehoor. Hij was me
voor. Hij heeft mijn nummer ingesteld.

HIER

Al met al stelt de schepping
niet zo heel veel voor.

Een uit Gods hand gevallen
ansichtkaart, een onnauwkeurig schilderij,
een onduidelijk beduimeld formulier,
meer is de schepping niet.

Waarom dan toch naar sterren reiken,
waarom graaft in miljoenen tuinen
één en dezelfde mol zich naar omhoog?

Zo mompel ik en mompelt met mij
heel de mensheid, zonder oog voor
portokosten, textuur van verf,
de duimafdrukken op het formulier.

De schepping is al tijden door
God in de steek gelaten, bestaat
niet meer, hooguit nog hier.

'The enemy within' als tweede in een drieluik

Seumas Milne, The enemy within

Om de politieke strijd van vandaag te begrijpen is wat anders nodig dan de geschiedenis van het Vlaams nationalisme (hoewel de geringe aandacht voor de sociale kwesties daarin wel kan helpen). Daarom stel ik in een reeks bijdragen drie belangrijke boeken voor die een geïnformeerd man moet hebben gelezen. Dit is het tweede boek in de reeks.

(inleiding en commentaar van Lode Vanoost)


Inleiding

De manier waarop dertig jaar geleden de grootste mijnstaking in de Britse geschiedenis werd gebroken door politie en staatsveiligheid, met enthousiaste medewerking van de media, werd in 1994 door journalist Seamus Milne uitgeschreven in The Enemy Within. De recente heruitgave met nieuw naschrift blijft essentiële literatuur voor wie de hedendaagse aanvallen op de vakbonden wil doorgronden.

Commentaar

The Enemy Within vertelde in 1994 voor het eerst het volledige verhaal achter de bittere campagne die de Britse conservatieve regering van Margaret Thatcher voerde tegen de mijnwerkersstaking die van maart 1984 tot maart 1985 duurde.
Thatcher wilde de in 1946 genationaliseerde steenkoolmijnen terug privatiseren en tegelijk de vakbond van de mijnwerkers, de National Union of Mineworkers(NUM) breken. De NUM was als een van de sterkste en meest militante vakbonden van Groot-Brittannië al jaren een doorn in het oog van de economische elite in Londen.

Guardian-journalist Seumas Milne schreef in het lijvige boek The Enemy Within een uiterst gedetailleerde analyse van een georchestreerde campagne, rechtstreeks geleid vanuit het kabinet van eerste minister Thatcher om de NUM te vernietigen. Twintig jaar na de eerste publicatie leest de hernieuwde uitgave (met nieuw post-scriptum) nog steeds als een verontrustende thriller.
Hedendaagse syndicale activisten en alle strijders voor sociale rechten doen er goed aan dit boek te lezen en de vergelijking te maken met wat er nu in de hele EU aan het gebeuren is.
Het kan wel degelijk ook hier, ook nu gebeuren.

Zowat alle middelen werden ingezet om de stakers te saboteren, te ondermijnen, te criminaliseren. Ze hielden desondanks een jaar lang stand. Ook de Britse media deden hun duit in het zakje en hernamen alles wat de inlichtingendiensten hen inlepelden met grote gretigheid zonder de minste poging tot dubbelchecken. Er werd ook niet geaarzeld om provocateurs in te zetten, om vernielingen aan te brengen, stakingbrekers ('scabs') te betalen, om intern geweld tussen de stakers uit te lokken en dat dan op de vakbondsleiding af te schuiven.

De opvattingen van Seumas (zeg 'sheemus') Milne

De leiders van de NUM, in hoofdzaak voorzitter Arthur Scargill, werden het onderwerp van een ongeziene lastercampagne die nog jaren na de staking aanhield. Beschuldigingen gingen van het achteroverslaan van het lidgeld van vakbondsleden om de eigen hypotheek af te betalen, tot het verduisteren van miljoenen ponden geld van Libisch dictator Khaddafi tot het verduisteren van het steungeld dat Russische mijnwerkersvakbonden hadden verzameld om hun Britse collega's solidair te steunen.

Een moddercampagne van historisch ongeziene proporties werd jarenlang over Scargill en zijn vakbondscollega's uitgestrooid. Er was maar één detail mis met al die beschuldigingen: er was niets van waar.

Van de meeste beschuldigingen wisten de betrokken journalisten reeds op voorhand dat het valse geruchten waren. Zo bleek NUM-voorzitter Scargill nooit een hypotheek gehad te hebben op het huis waar hij woonde. Journalist Terry Pattinson van de Daily Mirror wist reeds voor hij zijn artikels schreef dat Scargills collega Peter Heathfield, secretaris-generaal van de NUM, er wel een had, maar die netjes afbetaalde met zijn eigen loon.

Met behulp van al die lopende beschuldigingen kon de regering-Thatcher het gerecht zo ver krijgen om beslag te laten leggen op alle bankrekeningen van de NUM. De vakbond slaagde er echter in om tijdens de staking met cashgeld te werken, tot grote woede ook van de bankwereld, die zich niet kon voorstellen dat grote bedragen al die jaren konden circuleren zonder dat één vakbondsmilitant met de buit ging lopen (alle mediaroddels ten spijt).


Jaren later nadat Scargill, zijn collega's en de NUM al hun processen hadden gewonnen (in 1994) duurde het nog tot 2002 voor Pattinson en een aantal collega's hun officieel excuus aanboden, weliswaar met een verwrongen uitvlucht 'dat ze erin waren geluisd'.
Het verraad bleek ook diep in eigen rangen te zitten, meer bepaald in de persoon van de financiële secretaris van NUM Roger Windsor. Die bleek een zeer intieme band te hebben met de inlichtingendiensten en liet zich betalen voor het verspreiden van de roddels. Ironisch genoeg is hij de enige die later wél werd veroordeeld voor financiële malversaties.
Ook het verdraaien van feiten hoorde bij dat amalgaam. Scargill had bij voorbaat openlijk verklaard dat hij zeer graag financiële steun van Russische mijnwerkers zou aanvaarden en daarvoor ook naar zijn collega's in Rusland was geweest. Toen die Russische mijnwerkers bereid bleken dat ook echt te willen doen, werd dat door de Britse media echter voorgesteld als de 'ontdekking van een groot geheim'.


Uiteindelijk hield Mikhail Gorbatsjov die betaling tegen, omdat hij (vier jaar voor de uiteindelijke ondergang van de Sovjet-Unie) geen problemen wilde met de Britse regering. Ook dat wisten zowel MI5 als de media. Toch stelden ze het jarenlang voor alsof dat geld wel was gestort en door Scargill en zijn collega's was achtergehouden. Stella Rimington, de grote baas van MI5, de Britse binnenlandse inlichtingendienst, hield zich persoonlijk bezig met de coördinatie van die aanvallen op Scargill en de NUM. Wie de details wil kennen raad ik dit boek ten zeerste aan.


Ook de arbeiderspers en Labour

Dat de Britse rechtse tabloidpers zoals The Sun niet bepaald vriendelijk stond (en staat) tegenover sociale organisaties in het algemeen en tegenover vakbonden in het bijzonder was niet bepaald een verrassing. Hun moddercampagne was routine. Scargill en de NUM waren daar op voorbereid.
Veel nefaster voor Scargill was dat ook de zogenaamd linkse tabloids zoals deDaily Mirror – een krant met een lange traditie als arbeiderskrant - even hard aan de moddercampagne meededen als hun rechtse evenknieën. Bovendien deden de Britse sociaal-democraten van Labour, onder leiding van toenmalig voorzitter Neil Kinnock, er alles aan om olie op het vuur te gooien, door de staking te veroordelen of het zogenaamde 'gebrek aan realiteitszin' van de leiding en hun 'fanatiek syndicalisme' openlijk aan te klagen.
De Daily Mirror was een jaar voor de staking opgekocht door Robert Maxwell, een zakenman met zeer dubieuze praktijken. Een paar jaar nadat de roddels over financiële malversaties van de NUM werden uitgebracht door zijn kranten kwam hij ironisch genoeg zelf in de problemen voor... financiële malversaties, in zijn geval echte.
Hij kon een gerechtelijk onderzoek via zijn uitgebreid netwerk nog jarenlang tegenhouden. Dat onderzoek is er uiteindelijk nooit gekomen omdat hij op 5 november 1991 om het leven kwam. In duistere omstandigheden verdronk hij naast zijn yacht in de Atlantische Oceaan. De meeste observatoren gaan ervan uit dat hij zelfmoord pleegde, omdat hij zwaar depressief was toen duidelijk werd dat hij uiteindelijk vervolging en een lange gevangenisstraf niet meer zou kunnen ontlopen.
Als eigenaar van de Daily Mirror kwam hij tijdens de mijnstaking dagelijks tussenbeide op de redactie om de aanvallen op Scargill te coördineren. Vanaf het einde van de staking in maart 1985 tot in 1991 bleef zijn krant de ene na de andere beschuldiging van corruptie en zelfverrijking publiceren. Het verplichtte de NUM en Scargill tot jarenlange procedures voor het Britse gerecht.

In 1991 feliciteerde Labourvoorzitter Neil Kinnock de journalisten Frank Thorne, Ted Oliver en Terry Pattinson voor de British Press Award 'Reporter of the Year', voor hun verhalen die compleet op los zand en suggesties van MI5 bleken gebaseerd te zijn. Enig eigen ernstig journalistiek onderzoek hadden ze nooit verricht. Kinnock wist toen reeds dat alle beschuldigingen in de betrokken artikels onjuist waren. Het hield hem niet tegen, het doorzetten van de perceptie was belangrijker.
Jaren later is uit verder onderzoek gebleken dat de Britse staatsveiligheid nauw samenwerkte met journalisten om deze moddercampagne te coördineren. Men ging er zelfs van uit dat dat ooit wel zou uitkomen, maar dat deerde niet. Het echte doel was immers de NUM uit te putten door rechtszaken, door constante aanvallen om zo twijfels te zaaien onder de publieke opinie.
Hoe effectief dergelijke technieken en campagnes zijn in het creëren van een foutieve perceptie blijkt uit de vaststelling dat tot op vandaag in perscommentaren wordt verwezen naar de vermeende corruptie binnen de NUM als 'een vaststaand feit'.
Zo staat in het toch wel zeer degelijke boek In Europa van Geert Mak volgende korte zin over de mijnstaking: “Toen uitkwam dat de NUM geld had aangenomen van de Libische dictator Moeammar Kaddafi, was het afgelopen".

Het boek 'In Europa' verscheen in 2004, tien jaar nadat alle beschuldigingen door de Britse rechtbanken waren weerlegd.1 De door de Britse media gecreëerde perceptie blijft met andere woorden tot vandaag overleven, alle feiten ten spijt.

Van Groot-Brittannië in 1985 naar België dertig jaar later

Een vergelijking tussen het beleid van de huidige Belgische regering van Charles Michel en dat van de Britse conservatieve regering van Margaret Thatcher toont zowel grote verschillen als gelijklopende trends. Margaret Thatcher had dankzij het Britse kiessysteem met 43,8 procent van de uitgebrachte stemmen (ongeveer 60 procent van de stemgerechtigde Britten ging stemmen) een parlementaire meerderheid en kon een éénpartijregering vormen. Dat is in het Belgische systeem alsnog niet mogelijk.
Steenkoolmijnen zijn er in België niet meer. De vakbonden die vandaag in het Belgische oog van de storm zitten zijn de spoorvakbonden. Zij zijn weliswaar niet de grootste vakbonden van het land, maar wel de enigen die nog sociale acties kunnen voeren over het hele grondgebied. Net als Thatcher met de steenkoolmijnen (en later ook met de spoorwegen) is deze regering gebrand op de privatisering van de spoorwegen en de vernietiging van de weerbaarheid van de spoorvakbonden.
De Belgische media hebben nog niet de vulgaire traditie van de bagger van de Britse tabloidpers, maar het systematisch bashen van alles wat vakbond en sociale actie is hoort wel al tientallen jaren tot het vaste jargon. De gretigheid waarmee het incident in Luik werd aangegrepen om het stakingsrecht aan te vallen is tekenend.


Al jaren wordt het personeel van de NMBS in de berichtgeving aangevallen voor zijn slechte prestaties, zonder dat de werkelijke oorzaak voor dat falen - dat door niemand wordt ontkend, ook niet door het NMBS-personeel zelf - met de vinger wordt gewezen, namelijk de overheid zelf die de NMBS al jaren onderfinanciert voor de taken die er van geëist worden.
Het publiek wordt ondertussen warm gemaakt voor die privatisering door de immens grotere problemen van het autoverkeer nooit kritisch te beoordelen op dezelfde manier als met de NMBS gebeurt (en te verzwijgen dat degelijk gefinancierde openbaar vervoer een degelijk alternatief biedt). De toon en omkadering van de dagelijkse berichten over verkeerschaos en files is totaal anders dan die over problemen van het spoor. Voor het éne geldt 'neutrale' berichtgeving - alsof het een om een onvermijdelijk natuurfenomeen zou gaan -, voor het andere geldt de 'kritische' aanpak.

Het sociale overleg heeft in België veel diepere historische wortels dan in Groot-Brittannië ooit het geval is geweest, zelfs tijdens de voorspoedige jaren 1950 en 1960. Hele generaties vakbondsleiders zijn hier opgegroeid met het idee dat uiteindelijk op het einde van de dag wel een of ander eerbaar compromis zal worden gevonden. Dat zou wel eens een zware inschattingsfout kunnen worden.

Deze regering is de eerste rechtse regering sinds 1945 die zich niet tevreden zal stellen met een conservatieve invulling van het sociaal overleg. Wat deze regering wil is niet meer of niet minder dan de vernietiging van het principe zelf van sociaal overleg.
Het is met andere woorden zeer naïef om te denken dat deze regering in de huidige terreursfeer van de strengere aanpak met nieuwe wetten geen gebruik zal maken om ook sociale actie te criminaliseren.

The Enemy Within toont hoever de Britse economische elite bereid was te gaan om de strijd voor sociale rechten van de gewone Brit te breken. Hoe groot de verschillen tussen Groot-Brittannië en België ook zijn, de komende jaren zullen tonen hoe relevant dat verschil nog is.
Alle strijders voor sociale rechten doen er goed aan de lessen van The Enemy Within ernstig te nemen.

The Enemy Within - The Secret War Against the Miners, Seumas Milne, Verso, 1994 (new edition with new Postcript)

Seumas Milne (1958) was heel zijn loopbaan politiek journalist bij de Guardian, tot hij op 26 oktober 2015 directeur communicatie werd van nieuw Labour partijvoorzitter Jeremy Corbyn. Owen Jones noemt zijn boek 'een angstaanjagende veroordeling van het Britse establishment.

dinsdag 24 november 2015

Owen Jones als eerste van een drieluik

Owen Jones, Het Establishment

Om de politieke strijd van vandaag te begrijpen is wat anders nodig dan de geschiedenis van het Vlaams nationalisme (hoewel de geringe aandacht voor de sociale kwesties daarin wel kan helpen). Daarom stel ik in een reeks bijdragen drie belangrijke boeken voor die een geïnformeerd man moet hebben gelezen. Ik bespreek in het kort de teneur van het boek en dan citeer ik een uittreksel.

Het boek van Owen Jones Het Establishment (hij bedoelt het Britse) is een logisch vervolg op zijn eerste boek Chavs, waarin hij het over de lagere sociale klassen van Groot-Brittannië heeft en de manier waarop die in de Britse media systematisch worden gemarginaliseerd en belachelijk gemaakt. Het Establishment toont de andere zijde van die ‘medaille’. 'Not the Chavs'.

In dit boek toont Jones hoe de kleine minderheid van de Britse elite zijn economische overmacht weet te handhaven in een democratisch bestel. Daarin spelen de Britse media en cruciale rol. Zij zijn de filters waardoor het ‘juiste’ gedachtengoed passeert. In dit uittreksel uit het boek neemt hij ons mee naar de verkiezingen van 1992 en vertelt hij hoe de Britse media zich inschakelden in het verspreiden van een eenzijdige boodschap ten voordele van de status quo.

Uittreksel

Het was de hevigste verkiezingscampagne in Groot-Brittannië sinds een generatie. In april 1992, na dertien jaren van electorale verliezen – jaren van massale werkloosheid, onderdrukking van de vakbonden en de uitverkoop van publieke eigendommen – stonden Labour en zijn voorzitter Neil Kinnock aan de vooravond van de herovering van de macht ten koste van de Conservatieve Partij, die toen geleid werd door de opvolger van Thatcher John Major. Op 2 april, een week voor de kiezers verwacht werden in scholen en gemeentehuizen om daar hun stem uit te brengen, voorspelde een opiniepeiling dat Labour op weg was naar een afgetekende overwinning. De achterban kreeg er kippenvel van en zijn gejubel werd alleen geëvenaard door de kreten van afkeer van de Britse media-elite bij de gedachte aan een overwinning van Labour. Nadat ze een cruciale rol had gespeeld in het betonneren van het thatcherisme en in het slopen van de oppositie, wilde Fleet Street* niet het risico lopen dat ook maar een van de grote successen van de jaren 1980 zou worden tenietgedaan. En dus werden Labour en zijn leider het slachtoffer van een van de giftigste mediacampagnes in de naoorlogse Britse politieke geschiedenis.

Bijna een kwarteeuw na te zijn neergesabeld in de media, neemt Neil Kinnock me voor een koffie mee naar de kantine van het Hogerhuis. Hoewel hij zowat heel zijn leven heeft geijverd voor de afschaffing van het Hogerhuis, zit hij daar als baron nu zelf. Wat nog is overgebleven van zijn fameuze rosse kapsel kleurt nu grijs, maar zijn zwaar Welsh accent heeft hij behouden. Kinnock werd ooit afgeschilderd als de ‘blaaskaak uit Wales’, en het is makkelijk te begrijpen waarom: hij zegt de dingen maar zelden in één zin wanneer het ook met een volledige paragraaf kan. Alhoewel hij dus breedsprakerig kan zijn, blijft hij een vloeiend en gepassioneerd spreker. Maar zijn antwoorden zijn gekruid met bitterheid, niet alleen tegenover rechts maar ook tegenover leden van zijn eigen partij en beweging.

Zoals Kinnock het ziet, was de mediahetze niet op de eerste plaats een persoonlijke campagne tegen hem, maar was ze eerder gericht tegen ‘het stijgende succes en de aantrekkingskracht van de Labour Party’. Vastbesloten om Labour van de overwinning te houden, ‘kwamen de hoofdredacteurs van de roddelpers samen, met uitzondering van de Daily Mirror, op de donderdag voor de verkiezingen’, legt Kinnock uit. ‘Ze besloten hun aanvallen op de Labour Party te coördineren.’ Twee dagen later haalden The Sun, de Daily Express en de Daily Mail een oude speech van Toryminister van Binnenlandse Zaken Kenneth Baker uit de kast, waarin die beweerde dat Labour plannen koesterde voor een opendeurbeleid tegenover immigranten. Kinnock herinnert zich dat de Daily Express zelfs zover ging gratis duizenden kranten te verspreiden in streken met felbetwiste zetels. ‘Een deel van de campagne was tegen mij gericht,’ zegt hij, ‘maar in essentie was ze gewoon anti-Labour. Tegen de Labour Party, want zij vreesden dat Labour zou winnen.’ Op de dag van de verkiezingen kwam The Sun op de proppen met een schandelijke waarschuwing op haar voorpagina: ‘Als Kinnock vandaag wint, kan de laatste persoon die Groot-Brittannië vaarwel zegt, dan de lichten doven?’ De Tory’s kaapten de overwinning weg onder de neus van Labour, waardoor ’s anderendaags de feestvierende krant blufte: ‘Het is The Sun die won’.

Niet dat het volledig aan de media lag. De Labourleiders brachten maar weinig bezieling teweeg onder het kiezerspubliek, en een domme, al te triomfalistische meeting in Sheffield op de avond vóór de verkiezingen hielp natuurlijk ook niet (Kinnock was het podium opgeklommen en stond er opgewonden te roepen: ‘Wij zijn geweldig!’). Maar deze episode zet wel een essentiële waarheid over de Britse media in de verf: een vrije pers bestaat niet in Groot-Brittannië. Onze pers is wel vrij van directe regeringsinmenging, maar dat is iets heel anders. In de plaats van door de overheid worden de meeste populaire media gecontroleerd door een klein aantal politiek gemotiveerde eigenaars. Hun greep op de media is een van de efficiëntste vormen van politieke macht en invloed in het moderne Groot-Brittannië. De grenzen van het aanvaardbare politieke debat worden meedogenloos bewaakt, vooral door de roddelbladen. Wie daarop een inbreuk pleegt, mag een kruisiging door het dagblad verwachten. Met andere woorden, de media zijn een reële pijler van het establishment – hoewel vele journalisten dit een onaangename waarheid zullen vinden.

‘Het is zonneklaar dat er geen vrije media bestaan’, vertelt schaduwminister van Labour Angela Eagle me terwijl we samen in Portcullis House zitten, het café van het parlement dat wemelt van ministers, backbenchers, journalisten en ambitieuze onderzoekers. ‘De media worden ideologisch gestuurd door hun eigenaars, die er specifieke zienswijzen op nahouden waarmee jij of ik voor het grootste deel waarschijnlijk niet akkoord zou gaan. Ik wilde dat dat wat meer zou worden benadrukt en begrepen.’

In 1992 vond het systematisch bekladden van Kinnock en Labour niet alleen zijn oorsprong in de vrees dat het beleid van de jaren 1980 – dat het moderne establishment had vormgegeven – zou worden teruggedraaid. In de jaren 1970 had de belangrijke wegbereider Madsen Pirie over een ‘omgekeerd palrad’ gesproken om de naoorlogse consensus te doorbreken. Wie zou er zijn hand voor in het vuur durven steken dat een overwinning van Labour in 1992 niet hetzelfde effect zou kunnen hebben voor het establishment van na 1980? Tijdens zijn voorzitterschap had Kinnock laten vallen dat de macht van de media onder een Labourregering zou kunnen beknot worden. In 1986 had hij voorgesteld om, naar het voorbeeld van de Verenigde Staten, buitenlands eigenaarschap van Britse media aan banden te leggen. Dat zou het ogenblikkelijk onmogelijk hebben gemaakt voor Rupert Murdoch, van Australische komaf maar later Amerikaans staatsburger geworden, om nog eigenaar te zijn van Britse kranten. ‘En als eigenaars er zouden aan denken om de Britse nationaliteit te verwerven om met de wetsbepalingen in orde te zijn’, gniffelt Kinnock, dan zouden tijdens een Labourregering ‘deze aanvragen onder een dikke laag stof in een schuif van de minister van Binnenlandse Zaken zijn blijven liggen.’ Dat was volgens Kinnock het moment waarop Murdoch ‘besloot dat het antagonismeniveau moest worden verhoogd naar “aanvalsoorlog”’.

* Fleet Street is een straat in het centrum van Londen waar tot het einde van de jaren 1980 de meeste Britse nationale kranten waren gevestigd. Het persagentschap Reuters vertrok er als laatste in 2005, maar de term ‘Fleet Street’ bleef behouden als een synoniem voor de Britse nationale pers. (noot van de vertaler)

Owen Jones, Het Establishment, EPO, Antwerpen, 2015.

zaterdag 21 november 2015

Het juiste gebruik (6461 - 6480)

Een verheldering van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (6461 - 6481)


6461. Hollande: opdat hij opnieuw president kan worden riskeert hij met plezier een grootschalige oorlog. Omdat ook Frankrijk eeuwenlang een nogal onplezierige koloniale macht was past dit land veeleer een flinke portie bescheidenheid en een even grote dosis publiek berouw. Bovendien, omdat het land de moeder is van de Revolutie zou het in het openbaar en met grote kracht de gelijkheid en de broederlijkheid moeten afficheren. Omdat dit alles niet plaatsvindt zal het blinde en onbarmhartige Rechts heel spoedig niet zozeer de zogenaamde terroristen, maar in de eerste plaats de machteloze kinderen van de Revolutie beginnen te verscheuren.

6462. de intellectuelen: uit zichzelf zijn ze arm en maatschappelijk van weinig betekenis. Ze verwerven macht, aanzien en bezittingen door de verkoop van hun ideeën. Daarom zijn zij de eerste en (op papier) de vurigste handlangers van iedere Nieuwe Baas, van welke strekking ook.

6463. rampenvampirisme: pas is de ramp gebeurd of daar zijn ze: vampirische politici, sensatiezoekende journalisten, de onmiddellijk belanghebbenden bij ieder item van human interest; een heksenkring van krijsende kraaien, een vlucht roofvogels met een verborgen motief, zeer egocentrische bijtmonsters die het dieet van de universele liefde prediken.

6414. publieke rouwrituelen: ik wantrouw ze, ze zijn vooral sentimenteel en ze leiden tot een collectieve, door leed verzwaarde zwijgzaamheid terwijl de verborgen schuldigen nu precies luidop, agressief en doelgericht moeten worden toegeblaft.

6465. maatregelen tegen IS (1): een nieuwe oorlog, okay, maar geen taboes op de westerse wapenleveringen!

6466. maatregelen tegen IS (2): het is voortaan verboden te denken dat 'onze' politici van vroeger en nu ook maar een beetje schuld hebben aan de radicalisering van jonge moslimmannen.

6467. maatregelen tegen IS (3): omdat het al heel lang duidelijk is dat de economische en financiële machten de politiek koloniseren is het - na een of andere terreurdaad - een verrassing te vernemen dat de politiek eindelijk afdoende maatregelen gaat nemen. Zowel in dit geval als in alle andere is afdoende politieke slagkracht onmogelijk indien niet vooreerst die financiële en economische machten definitief in het gareel zijn gebracht.

6468. de altijd gelijkhebbende gezagsdrager: het spijt me dat ik de romanschrijver Robert Walser moet citeren, maar wat hij schrijft vat zo precies mijn mening over de gemiddelde gezagsdrager samen dat ik niet aan de verleiding kan weerstaan: "Mensen als u hebben het lef ten aanzien van armoede en kwetsbaarheid hard, grof, brutaal en gewelddadig te zijn. Mensen als u bezitten de ongewone schranderheid te geloven dat het noodzakelijk is overal aan de top te staan, op alle plekken te domineren en op elk moment van de dag te triomferen. Mensen als u doorzien niet dat dit dwaas is, en noch binnen het bereik der mogelijkheden ligt noch wenselijk kan zijn. Mensen als u zijn protsers en te allen tijde bereid de bruutheid ijverig te dienen. Mensen als u zijn er buitengewoon moedig in om elke ware moed zorgvuldig te vermijden omdat ze weten dat elke ware moed hen schade belooft toe te brengen; verder zijn ze er moedig in om steeds met vertoon van ongemeen veel genoegen en ongemeen veel ijver te pretenderen alle goedheid en aardigheid zelve te zijn. Mensen als u respecteren noch leeftijd noch verdienste, en vast en zeker geen arbeid. Mensen als u respecteren geld en zijn door dit soort respect verhinderd iets anders hoog te achten. Wie redelijk zijn werk doet en zich trouw afslooft, is in de ogen van mensen als u een uitgesproken ezel. Hierin vergis ik mij niet : want mijn pink zegt mij dat ik gelijk heb . Ik moet het risico nemen u recht in ‘t gezicht te zeggen dat u uw positie misbruikt omdat u heel goed weet met hoeveel narigheid en ingewikkeld gedoe het gepaard zou gaan u op de vingers te tikken. Ondanks de gunst en genade die u geniet en de u omringende gunstige voorwaarden bent u toch uitermate verontrust omdat u zonder twijfel voelt hoezeer u wankelt.
U maakt misbruik van vertrouwen, u houdt uw woord niet, u schaadt zonder nadenken de eer en het aanzien van degenen met wie u verkeert, u buit ongenadig uit terwijl u voorgeeft weldaad te bewijzen, u verraadt de dienst en belastert de dienaren, u bent wankelmoedig en onbetrouwbaar en u vertoont eigenschappen die men niet snel vergeeft. Neemt u mij niet kwalijk als ik mij veroorloof u zonder meer zwak te vinden ......”

6469. geloof: men kan op een religieuze wijze in de wetenschap geloven. Dat is bijvoorbeeld het geval met het sciëntisme. Precies zoals de godsdienst dekt dit alomtegenwoordige geloof vele maatschappelijke feilen af zoals het misbruik van medicijnen, de overdreven macht van de medische en vooral van de farmaceutische sector. Het schenkt een verheven, meestal niet te verantwoorden aureool aan iedereen die beweert in naam van de wetenschap te spreken. Het legt - en dit is misschien wel het meest nadelige gevolg van het sciëntistische bijgeloof - een sluier van twijfel, een aura van verdachtmaking en een onwelriekende geur over alle menselijke fenomenen die niet direct in getallen te vatten zijn.

6470. het dialect op onze TV: uiteraard gaat het daarbij om elementaire klantenbinding. Een gemiddelde Vlaming - ik weet dat zeer uit eigen ervaring- veert enthousiast op als zijn dialect te horen valt. Op een dieper niveau gaat het wellicht om een onbewuste beschermingsstrategie waarin de moeder (in de vorm van de vertrouwde streektaal) plotseling uit de vergetelheid opduikt, het kind in haar armen neemt en het zachtjes aait.

6471. culturele rijkdom: culturele rijkdom bestaat er onder andere in dat een nadenkend mens beweringen over menselijke fenomenen begrijpt en kan natrekken ook als die in het taalspel van een ander dan het eigen vakgebied zijn verwoord.

6472. rationalistische afweermechanismen: tot de afweermechanismen van het dominante rationalisme behoort de onderbelichting van die personen die niet aan het rationalistisch ideaalbeeld voldoen: hier wordt een persoon gewoon niet waargenomen, daar verschijnt hij als een wazige figuur, en dan weer lijkt hij een meelijwekkend sujet of een 'geval' dat correctie behoeft of dat minachting verdient omdat het oncorrigeerbaar is. Op den duur leidt dit soort rationalisme tot eenkennigheid en die is weer de oorzaak van onbarmhartigheid en een gebrek aan liefde.

6473. de psychoanalyse: zelfs als men er geen geloof aan hecht, als men er voldoende studietijd aan heeft besteed (hoe kan men anders weten dat het gaat om een bijgeloof als een ander?) is men door een vervreemdende leerschool gegaan. Zelfs als men haar plechtig afzweert, met houdt nooit meer op heel anders over de mens te denken en te oordelen.

6474. misschien is Parijs toch een beetje onze schuld: heel wat opiniemakers wijzen er niet onterecht op dat wij begonnen zijn met de oorlog. Zij zien de terroristische acties (in Parijs, maar ook de aanslag op het Russisch vliegtuig) als een vergelding voor ‘onze’ bombardementen op IS. Frankrijk voert al sinds 2014 luchtaanvallen uit op IS-doelen in Irak, en sinds september van dit jaar ook in Syrië. Voor De Correspondent schreef de Rotterdamse socioloog Willem Schinkel er een stuk over. ‘Parijs was geen aanval op onze waarden, dit was een aanval op onze mensen. Net zoals nu al geruime tijd aanvallen op mensen uitgevoerd worden in Irak en Syrië.’ Schinkel gaat nog verder. ‘Zijn terroristen lafaards? Is het laffer jezelf op te blazen dan op afstand vliegtuigen of drones te sturen om bommen te werpen op mensen die je nooit in de ogen hoeft te kijken?’.

6475. de antropologische instelling: mensen in andere tijden en culturen voelen de druk van voor ons soms echt onbegrijpelijke hartstochten, motieven of verlangens. Als welopgevoede, nadenkende mensen van nu lezen we over hun afwijkende ideeën, hun zielsavonturen en hun vreemde gedrag. Daardoor verrijken we onze geest. Onze empathie wordt veelzijdiger en beweeglijker. Tegelijk maken we onszelf minder geschikt om het eigentijdse leven het hoofd te bieden. Geen wonder dat we vreemd overkomen, als een schaduw van wat normaal heet.

6476. lulletje rozenwater: de zopas overleden protestzang Armand (zie foto) destijds over Balkenende: "Monsieur Harry Potter noemden ze hem in de Europese Raad. Nou, ik kwam niet meer bij. Lulletje rozenwater. Want dat vinden we hier in Nederland toch ook van hem, hoor. Ach, Balkenende is een marionet in dienst van het kapitaal. De hielenlikker van Bush, bah. Dat is net zoals Blair, weet je wel. Ik voel me niet vertegenwoordigd door zo’n man. Wat een idee, zeg".

6477. spitse citaten uit de oudheid: Plato was van mening dat een lid van de overheid nooit meer dan viermaal het loon van een arbeider mocht verdienen. Socrates zei ooit: "Democratie heeft geen remmen. Als een gek de massa meekrijgt zijn we allemaal de lul.’

6478. onideologische tijden: we leven in een tijd die meent onideologisch te zijn en nog nooit was het geloof zo sterk dat er objectieve antwoorden bestaan voor elk probleem. De reactie van Hollande op de Parijse gebeurtenissen heet in de media een 'no nonsense' en 'common sense' aanpak zonder 'tijdsverspillende' discussies. Een beangstigend feit: retorisch geweld wordt geaccepteerd en als een normale reactie voorgesteld, democratisch debat en reflectie worden voorgesteld als 'zwak' en 'tijdsrovend'. Dit soort onnadenkend, bijna automatisch optredend, vrijwel vanzelfsprekend pragmatisme is precies de ideologie van deze tijd. Je vindt het ook in de zakenwereld en uiteraard in de financiële sector. Het is de rechtse, neoliberale 'pensée unique', die helaas ook de socialistische partijen in haar greep heeft.

6479. ons lieve landje: het Amerikaanse nieuwsagentschap Politico schrijft naar aanleiding van de aanslagen in Parijs onomwonden: 'Belgium is a failed state', een land waar de overheid weinig of geen controle heeft over haar grondgebied. België wordt hier genadeloos gefileerd: ons land schiet op politiek en bestuurlijk vlak tekort, politie en gerecht laten grote steken vallen, fiscaal en economisch is het een puinhoop. De conclusie luidt onverbiddelijk: 'In combination they created the vacuum that is being exploited by jihadi terrorists', ons uitgeteerd landje is de ideale voedingsbodem voor moslimterrorisme.

6480. onze lieve regering: er is na de aanslagen in Parijs absoluut niets te verwachten van onze regering, een verzameling niet al te dappere, erg burgerlijke en goedverdienende broekschijters die in hun belastingspolitiek niet eens één cent durven af te nemen van rijken, multinationals, bankiers of andere machthebbers. Hoe zouden die de wapenhandel aan banden durven te leggen? Hoe zouden die bijvoorbeeld de van invloed en geld bulkende Saoudi's enigszins tot rede proberen te brengen?

vrijdag 20 november 2015

Regressieve empathie

Regressieve empathie - Omdat onze hersenen voorzien zijn van zogenaamde spiegelneuronen kunnen wij ons inleven in de anderen, met hen meevoelen en ons gedrag naar hun voorbeeld modelleren of aanpassen. De spiegelneuronen zijn de biologische onderbouw van ons vermogen tot empathie. De alledaagse ervaring laat heel duidelijk zien dat die empathie geen almachtig automatisme is, niet noodzakelijk in iedere situatie een beslissende rol speelt en zeker geen garantie vormt voor een door de natuur geregelde liefdevolle omgeving. Ons vermogen tot empathie moet worden ontwikkeld in een lang proces, waar veel kan lukken en veel kan misgaan. Dit betekent dat dat vermogen in een concrete mens verschijnt in allerlei mengvormen, in velerlei gedaantes en gradaties. Onlangs fietste ik in een voorstad van Luik voorbij een door de vervuiling zwartgeworden bakstenen kerk, met een geplaveid pleintje ervoor, voorzien van struiken en drie hoge bomen. Links en rechts van het pleintje rezen hoge gebouwen de lucht in, zodat die plotseling voor mijn oog opduikende site mij voorkwam als een religieus restant uit een vergane tijd. Wie mijn stukjes leest weet direct dat dit tafereel mij terugvoerde naar vroeger, naar een tijd waarin het geloof zo alomvattend was dat zelfs de donkerste metallurgische wijk in Luik erdoor werd aangeraakt. Dit was de tijd dat het geloof een lichtende hemel uitspande boven de al te grauwe, meestal onverteerbare werkelijkheid, een platonische sfeer die de mensen ondanks hun vele verschillen met elkaar verbond en die hun leven een warme betekenis verleende, een zin die zich uitstrekte ver voor hun geboorte en ver na hun dood. Onmiddellijk beeldde ik mij in hoe ooit een Vlaamse onderpastoor daar in die kerk rondliep, in zijn zwarte soutane en met zijn brevierboek, een jonge kerel die na zijn seminarietijd naar het gevaarlijke, rode Wallonië was uitgezonden om daar wat zwart was in religieus wit te veranderen. Zijn moeder (eentje die leek op die van Gezelle en op de mijne) was bijzonder trots op haar zoon die door de Allerhoogste voor het altaar was geroepen. Toch was ze vaak droef, vooral 's avonds na het werk op het veld, omdat ze wel wist hoe haar zoon heimwee had naar de ouderlijke hoeve, naar het Vlaams en naar zijn vertrouwde geliefden. Dan bad ze voor hem.
Toen ik enkele seconden later mijn fietstocht vervolgde bedacht ik dat ik zopas was meegevoerd door een vlaag van regressieve empathie. En misschien is dat een bijzonder genoegen dat onbetaalbaar is, zelfs in onze moderne tijd waarin, naar verluidt, alles te koop is. Het is een exclusief voorrecht van diegenen die zich vooraf in het verleden hebben verdiept.

maandag 16 november 2015

Brief aan Bush Bis

David Van Reybrouck

Brief aan de Franse president



Monsieur le Président,

Wat een buitengewoon roekeloze woordkeus was dat van u om in uw speech van zaterdagmiddag het voortdurend over een ‘oorlogsdaad’ te hebben, uitgevoerd door ‘terroristisch leger’. Letterlijk zei u:

‘Wat gisteren is gebeurd in Paris en Saint-Denis is een oorlogsdaad, en tegenover een oorlog moet het land gepaste maatregelen treffen. Een daad die werd begaan door een terroristisch leger, Daesh (IS), tegen datgene wat wij zijn, een vrij land dat met de hele planeet praat. Een oorlogsdaad die werd voorbereid en gepland, van buitenaf, met externe steun die het onderzoek zal uitwijzen. Een daad van totale barbarij.’

Met die laatste zin ben ik het volkomen eens, maar de rest van uw discours is een griezelige, bijna woordelijke herhaling van wat GW Bush in het Amerikaanse Congress zei kort na de aanslagen van 11 september: ‘De vijanden van de vrijheid hebben een oorlogsdaad tegen ons land gesteld.’

De gevolgen van die historische woorden zijn bekend. Wie als staatshoofd een gebeurtenis als een oorlogsdaad kwalificeert, moet er gepast op reageren. Het leidde Bush tot de invasie van Afghanistan, wat nog te billijken viel, omdat het regime onderdak had geboden aan Al Qaeda - daar was zelfs de VN het over eens. Daarna volgde de volslagen krankzinnige invasie van Irak, zonder VN-mandaat, enkel en alleen omdat Amerika er massavernietingswapens vermoedde. Die waren er niet, maar die inval leidde tot een volkomen destabilisering van de regio, tot op vandaag. Na het vertrek van de Amerikaanse troepen in 2011 ontstond er een machtsvacuüm. Toen kort daarna in buurland Syrië een burgeroorlog losbarstte in de nasleep van de Arabische Lente, werd pas echt duidelijk hoe ondermijnend het Amerikaans militair optreden was geweest. In het noordwesten van het ontwortelde Irak en het oosten van het kapotte Syrië was er kennelijk voldoende ruimte om naast het regeringsleger en het Free Syrian Army een grote, derde speler te laten opstaan: ISIS, later IS.

Kortom, zonder Bush’ idiote invasie van Irak was er nooit sprake geweest van IS.

Met miljoenen hebben we er toen tegen betoogd in 2003, ik ook, het protest was wereldwijd. En we hadden verdomme gewoon gelijk. Niet dat we twaalf jaar ver in de toekomst konden kijken, zo helderziend waren we niet. Maar nu beseffen we het wel: wat vrijdagnacht in Parijs is gebeurd is een onrechtstreeks gevolg van de oorlogsretoriek die uw collega Bush in september 2001 gehanteerd heeft.

En wat doet u vervolgens? Hoe reageert u minder dan 24 uur na de aanslagen? Door exacte dezelfde terminologie te hanteren als uw Amerikaanse ambstgenoot destijds! Door godallemachtig uit hetzelfde vaatje te gaan tappen!

U bent erin getuimeld, met open ogen nog wel. U bent erin getuimeld, Monsieur le Président, omdat u de hete adem van rauwdouwers als Nicolas Sarkozy en Marine Le Pen in de nek voelt. En u had al zo lang de reputatie een slappeling te zijn, een verliefde sukkel die met zijn brommer ‘s nachts door de straten van Parijs reed, met aan het stuur croissants voor zijn maîtresse. U bent erin getuimeld. Er zitten verkiezingen aan te komen in Frankrijk op 6 en 13 december, en al zijn dat slechts regionale verkiezingen, na de aanslagen zullen ze niettemin in het teken staan van de nationale veiligheid. U bent erin getuimeld, omdat u precies geeft waar de terroristen op hoopten: een oorlogsverklaring. U hebt hun uitnodiging tot jihad met graagte aanvaard. In uw poging om kordaat te reageren loopt u het levensgrote risico de spiraal van geweld nog verder te laten escaleren.

U had het over een ‘terroristisch leger’. Ten eerste bestaat zoiets niet. Dat is een contradictio in terminis. Een ‘terroristisch leger’, dat is zoiets als boulemisch diëten'. Landen en groeperingen kunnen legers hebben; als ze er niet in slagen om zoiets op te bouwen kunnen ze kiezen voor terrorisme, dat wil zeggen incidentele acties met maximaal psychologische impact in plaats van structurele militaire machtsontplooiing met geopolitieke ambities.

Maar een leger? Laat ons wel wezen: het gaat om acht volstrekt losgeslagen individuen, wellicht voornamelijk Franse staatsburgers die zijn teruggekeerd uit Syrië waar ze ervaringen met springtuigen en vuurwapens hebben opgedaan en waar ze een onderdompeling hebben meegemaakt in de totalitaire ideologie, crypto-theologie en oorlogshandelingen. Monsters zijn het geworden, stuk voor stuk, maar nog steeds geen leger.

Het perscommuniqué van IS roemde ‘de minutieus gekozen plekken’ van de aanslagen, uw eigen diensten beklemtonen ook het professionalisme van de plegers, wat dat betreft spreken jullie dezelfde taal. Maar daar lijkt het toch niet op?

De drie die naar het Stade de France gingen waar u de vriendschappelijke voetbalmatch tegen Duitsland bijwoonde, leken wel amateurs. Kennelijk wilden ze binnendringen om een aanslag op u te plegen, dat kan. Maar wie zichzelf opblaast naast een MacDonald’s en slechts één iemand meesleurt in de dood is een slechte terrorist. Wie met drie zelfmoordaanslagen slechts vier doden maakt, terwijl er even later 80 duizend mensen naar buiten kwamen, zoals iemand op Facebook terecht opmerkte, is een prutser. Wie met vier kompanen een zaal wil uitmoorden maar niet eens de nooduitgang blokkeert, is geen strategisch genie. Wie uit een auto stapt en enkele terrassen beschiet met ongewapende, onschuldige burgers, is geen tactisch onderlegd militair, maar een lafaard, een klootzak, een volkomen ontspoorde enkeling die zijn lot heeft verbonden aan dat van andere volkomen ontspoorde enkelingen.

Uw analyse van een ‘terroristisch leger’ klopt niet. Uw term ‘oorlogsdaad’ is buitengewoon tendentieus, al wordt die krijgszuchtige retoriek ondertussen onbeschaamd overgenomen door Mark Rutte in Nederland en Jan Jambon in België.

In uw poging de natie te sussen heeft u de wereld onveiliger gemaakt. In uw poging tot krachtdadig taalgebruik, heeft u zwakheid getoond. Er bestaan andere vormen van fermheid dan oorlogstaal. U verwees in uw rede naar de vrijheid. U had ook naar die twee andere waarden van de Franse republiek moeten verwijzen: gelijkheid en broederlijkheid. Daar lijkt mij op dit ogenblik meer nood aan dan aan uw zeer bedenkelijke oorlogsretoriek.

donderdag 12 november 2015

Het gepaste gebruik (6441 - 6460)

Een verheldering van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (6441 - 6460)


6442. een eeuwenoud inzicht in de kleinheid van het ik: het Gilgamesj-epos vertelt het verhaal van Gilgamesj, de egoïstische koning van Oeroek, die zijn volk onderdrukte. Hij raakte bevriend met Enkidoe, die half mens, half beest was. Samen gingen ze op reis in de hoop glorieuze avonturen mee te maken, zodat de naam van Gilgamesj onsterfelijk zou worden. Ze versloegen monsters (waaronder Humbaba, de bewaker van het cederwoud) en tartten de goden. Die pikten dat niet en wilden dat iemand voor hun daden zou boeten. Enkidoe raakte ernstig ziek, en beschreef op zijn sterfbed hoe de hel eruit zag. Wanneer zijn vriend sterft, raakt de koning in een crisis. Hij werd bang om dood te gaan en ging op zoek naar zijn voorouder die de geweldige watervloed (waarschijnlijk dezelfde die in de Bijbel als de 'zondvloed' wordt omschreven en bedoeld was om de mensheid te vernietigen) had overleefd en als gevolg daarvan onsterfelijk was geworden. Onderweg beleeft Gilgamesj weer vele avonturen en hoort hij vele wijsheden. Als hij bij zijn voorouder aankomt, leert hij uiteindelijk dat hij zich moet neerleggen bij zijn sterfelijkheid, en keert hij weer terug naar huis.

6443. de laatste neologismen: geen vagina's meer op de pagina's (Playboy); daar krijg ik de stenen kloten van; de Kezenhaat van Kompany; een Vlaams Belang-bevlooiing van de NV-A (Herman De Croo); bumperklevers, snelheidsduivels en andere tempofielen; de nieuwe baby-Thatcher (Gwendolyn Rutten); sjoemelolijfolie.

6444. de Nobelprijs literatuur 2015: de Wit-Russische auteur en onderzoeksjournaliste Svetlana Alexijevitsj (foto)schreef indringende boeken over de oorlog in Afghanistan en de ramp in Tsjernobyl. Boeken die in haar eigen Wit-Rusland verboden zijn, omdat het portret van de 'homo sovjeticus' dat hieruit oprijst, de autoriteiten niet beviel. 'Ik ben niet een vrouw van de pen, maar een vrouw van het oor', zei Svetlana Alexijevitsj (67) in 2013 tegen het Moskouse tijdschrift Afisha, over haar boek dat in Nederland dit voorjaar verscheen onder de titel 'Het einde van de rode mens'. Hierin laat ze honderden getuigen aan het woord over hun leven tijdens en na de Sovjet-Unie. Schuldigen en hun slachtoffers, hardnekkige stalinisten en extreme individualisten, nietsnutten en dronkenlappen, worstelend op zoek naar een nieuwe identiteit. Een worsteling die nu al meer dan twintig jaren duurt.

6445. geld en politiek: 158 rijke families hebben tot nu toe de helft van de campagnes voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen gefinancierd. Het grootste deel van het geld ging naar de kandidaten van de Republikeinse partij. Die beloven nog minder belastingen voor de superrijken, de afbouw van de regulering van Wall Street en nog meer speciale voordelen voor de oliesector. Niet toevallig bestaan die families uit superrijken die hun vermogen vooral in Wall Street en de oliesector hebben opgebouwd.

6446. deze belastingsregering: tegenover al de nieuwe belastingen, staat een evenwaardige lastenverlaging op arbeid. De liberale partijen blijken echter slechte verkopers van het product waar ze het meest trots op zijn. De beloftes blijven ook zo vaag. Op het einde van de legislatuur komt er 100 euro netto bij op ons loonbriefje, maar wie hecht daar geloof aan? En de extra jobs door de lagere loonlasten? De regering kan maar beter bidden dat de economie snel aantrekt, anders zullen de socialisten hen de 80.000 beloofde banen in elk verkiezingsdebat aanwrijven. Samen met die hoge belastingen, uiteraard.

6447. herfst:

Wachtend op een voorlopig niets
staan de leeggehaalde bomen in de herfst.
Van de volheid van het leven,
blijft er amper iets:
een mistig gat in groter gaten ingeweven.

6448. onpassend: als een film over de Holocaust met een happy ending.

6449. de lieve Benelux: Nederland heeft samen met de andere Benelux-landen de afgelopen jaren systematisch discussie binnen de Europese Unie over omstreden belastingvoordelen voor bedrijven geblokkeerd. Dat concludeert het Duitse weekblad Der Spiegel op basis van Duitse diplomatieke bronnen en documenten van de Europese Commissie. Het zou vooral gaan om aantrekkelijke constructies met patenten. Nederland, Luxemburg en België bieden multinationals de mogelijkheid hun merkrecht en patenten in een bedrijf onder te brengen, het zogeheten patentbox-model. Via zo'n bedrijf brengen multinationals dochterondernemingen in andere landen forse kosten in rekening voor het gebruik van de merknaam of het patent.

6450. de lieve pillenindustrie: de pillenindustrie heeft meer doden op haar geweten dan de maffia. De Europese Commissie schat dat jaarlijks 200.000 burgers van EU-lidstaten overlijden aan bijwerkingen; in de VS sterven ieder jaar 100.000 mensen aan geneesmiddelen die op een correcte manier zijn toegediend, en eenzelfde aantal door verkeerd gebruik (een te hoge dosis, of omdat ze contra-indicaties hebben). Dat betekent dat in de EU en de VS geneesmiddelen doodsoorzaak nummer drie zijn, na hartziekten en kanker.

6451. een onbegrijpelijke spagaat: zoals die van de Europese christelijke partijen en hun standpunt over de migratiecrisis.

6452. de ondergang van de liberalen: Hugo Camps: "Het lijkt wel of Gwendolyn Rutten alle ideologische veren heeft afgeschud. Sociaalliberalisme is dood in België. In alle grote thema's hinken de liberalen de N-VA achterna. De trots van een eigen standpunt lijkt zoek. Nu ook weer in de hetze tegen de vakbonden voert een Vlaams-nationalistische furie het hoge woord. Belastingen en bezuinigingen, arbeidsduur, klimaat, aanvallen van censuur op de VRT... Open Vld is gedegradeerd tot hondenkar van Bart De Wever".

6452. Wouter Deprez: "Was sind das für Zeiten, wo ein Gespräch über Bäume fast ein Verbrechen ist?" (Bertold Brecht).

6453. de domst mogelijke naam voor een bedden- en matrassenwinkel: "Dodo".

6454. de Vlaming: een dialect spuwende plebejer met al te plotseling al te veel geld in zijn zakken.

6455. Europese waarden: Marc Reynebeau: "Wat rest er nog van de Europese waarden als vrijheid er alleen is voor de handel en niet voor de mensen? Of van de humanistische verlichting als individuele gelijkheid van kansen er alleen is voor autochtonen en niet voor lui met een badge?"

6456. een nadenkend mens: omdat hij een knooppunt van relaties is (terwijl hij weet dat hij precies door die relaties tot zichzelf komt) vloeit hij zonder angst, zelfs met een zekere wellust uit naar alle kanten, naar toestanden, personen, plaatsen en tijden waarvan hij weet dat ze van hemzelf zijn. In dat soort weldadige zelfvervreemding wortelt zijn identiteit, daarin komt zijn vaak tegenstrijdige en veelvuldig samengestelde ik het kleurrijkst tot zijn voltooiing.

6457. een domheid: het is ergerlijk, het is een leugen voortdurend te horen dat een gebrek aan medelijden en goedheid neerkomt op pragmatisch realisme.

6458. de nadelen van een rationalistische epistemologie: het is al te eng waarachtig begrip en serieuze waarheidsvinding te reserveren voor uitspraken die wortelen in een objectieve grond. Rationalisten begrijpen niet volledig dat de hele menselijke cultuur voor een flink stuk gestolde subjectieve (collectieve) waarheden bevat en dat zelfs een individuele waarheid van subjectieve snit zo belangrijk kan zijn dat het idioot zou wezen er geen rekening mee te houden, ook in de menswetenschappen, die een zo rationeel mogelijke benadering zoeken voor het subjectieve en het irrationele dat het menselijk gedrag zo typeert.

6459. het bewijs dat politici niet kunnen (of willen) rekenen: volgens Eric Van Rompuy ontbreekt er 3 miljard euro om de beloofde tax shift te financieren, begrotingsminister Sophie Wilmès houdt het op 2 miljard en minister van Financiën Van Overtveldt ziet er helemaal geen graten in. Er is volgens die laatste zelfs uitgegaan van "zeer conservatieve schattingen".

6460. wat er moet gebeuren om de rijken belasting te laten betalen: in Groot-Brittannië zijn bedrijven als Starbucks en Google berucht om de creatieve methodes waarmee ze belastingen ontduiken. Winkeliers in het plaatsje Crickhowell in Wales pikken het niet langer. Uit protest zijn ze met het hele dorp 'offshore gegaan', net als een machtige multinationaal. Met hulp van belastingexperts en gevolgd door een cameraploeg van de BBC hebben de ondernemers uit het dorp het brede scala aan belastingtrucs van wereldmerken zorgvuldig bestudeerd, gekopieerd en ingediend bij de Britse fiscus.

zondag 8 november 2015

Vlaamse scheten

Eigentijdse dilemma's












Freud in plaats van fruitsap, vlug! De Kesel houdt
de stoel van Bonny warm (nu is hij blijkbaar koud),
Francken speelt zijn ingewikkeld dubbelspel:
- op één been danst hij als De Wever (op diens tel
een heks, een rabiaat, een Hitleriaans geval),
op twéé wordt hij een slikker van zijn eigen groene gal,
onwillige behoeder van vluchteling en immigrant;
nu weer schieten zijn verklaringen in brand,
dan weer gooit hij vrome schietgebeden in het land,
voorwaar, hij houdt de zetel van de haters heet,
onwelriekend als een volle, Vlaamse scheet.

vrijdag 30 oktober 2015

Eigentijdse beschouwingen

An die Nachgeborenen

Telkens als ik de ochtendkrant lees denk ik aan dit beroemde gedicht van Bertold Brecht.Ik ben het zeer met de dichter eens, ook als het gaat om het huidige tijdsgewricht.


I

Wirklich, ich lebe in finsteren Zeiten!
Das arglose Wort ist töricht. Eine glatte Stirn
Deutet auf Unempfindlichkeit hin. Der Lachende
Hat die furchtbare Nachricht
Nur noch nicht empfangen.
Was sind das für Zeiten, wo
Ein Gespräch über Bäume fast ein Verbrechen ist
Weil es ein Schweigen über so viel Untaten einschließt!
Der dort ruhig über die Straße geht
Ist wohl nicht mehr erreichbar für seine Freunde
Die in Not sind?

Es ist wahr: ich verdiene noch meinen Unterhalt
aber glaubt mir: das ist nur ein Zufall. Nichts
Von dem, was ich tue, berechtigt mich dazu, mich sattzuessen.
Zufällig bin ich verschont. (Wenn mein Glück aussetzt, bin ich verloren.)

Man sagt mir: Iß und trink du! Sei froh, daß du hast!
Aber wie kann ich essen und trinken, wenn
Ich dem Hungernden entreiße, was ich esse, und
Mein Glas Wasser einem Verdurstenden fehlt?
Und doch esse und trinke ich.

Ich wäre gerne auch weise.
In den alten Büchern steht, was weise ist:
Sich aus dem Streit der Welt halten und die kurze Zeit
Ohne Furcht verbringen
Auch ohne Gewalt auskommen
Böses mit Gutem vergelten
Seine Wünsche nicht erfüllen, sondern vergessen
Gilt für weise.
Alles das kann ich nicht:
Wirklich, ich lebe in finsteren Zeiten!

II

In die Städte kam ich zur Zeit der Unordnung
Als da Hunger herrschte.
Unter die Menschen kam ich zu der Zeit des Aufruhrs
Und ich empörte mich mit ihnen.
So verging meine Zeit
Die auf Erden mir gegeben war.

Mein Essen aß ich zwischen den Schlachten
Schlafen legte ich mich unter die Mörder
Der Liebe pflegte ich achtlos
Und die Natur sah ich ohne Geduld.
So verging meine Zeit
Die auf Erden mir gegeben war.

Die Kräfte waren gering. Das Ziel
Lag in großer Ferne
Es war deutlich sichtbar, wenn auch für mich
Kaum zu erreichen.
So verging meine Zeit
Die auf Erden mir gegeben war.

III

Ihr, die ihr auftauchen werdet aus der Flut
In der wir untergegangen sind
Gedenkt
Wenn ihr von unseren Schwächen sprecht
Auch der finsteren Zeit
Der ihr entronnen seid.

Gingen wir doch, öfter als die Schuhe die Länder wechselnd
Durch die Kriege der Klassen, verzweifelt
Wenn da nur Unrecht war und keine Empörung.

Dabei wissen wir doch:
Auch der Haß gegen die Niedrigkeit
Verzerrt die Züge.
Auch der Zorn über das Unrecht
Macht die Stimme heiser. Ach, wir
Die wir den Boden bereiten wollten für Freundlichkeit
Konnten selber nicht freundlich sein.
Ihr aber, wenn es so weit sein wird
Daß der Mensch dem Menschen ein Helfer ist
Gedenkt unsrer
Mit Nachsicht.