vrijdag 25 december 2015

Het precieze gebruik (6521 - 6540)

Een verheldering van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (6521 - 6540)


6521. de staat als roversbende: van de denker Augustinus is de waarneming dat de staat in weinig verschilt van een roversbende, als hij niet is onderworpen aan het recht. Daarmee is de betekenis van publieke controle in een oogwenk duidelijk. De controlerende machten, voorop het parlement en de rechter, behoren scherp in de gaten te houden of de staat zich aan de rechtsregels houdt. De burgers moeten daarop kunnen vertrouwen. Op dat vertrouwen stoelt de democratische rechtsstaat. Welnu, wie de krant leest weet dat zij er niet op kunnen betrouwen. Dit is een inzicht waarvoor een gematigd mens vijf jaar nodig heeft om het te verteren. Misschien komt hij er nooit toe vanuit dit inzicht voor zichzelf een alternatief te formuleren. Om dat in het publiek te horen verkondigen vergt misschien wel verscheidene generaties.

6522. populisme: het is de hoogste tijd dat de linksen zich organiseren in een hevig soort onburgerlijk, agressief en dreigend populisme dat de gematigde, weldenkende medeburgers zeer tegen de haren in strijkt. Wie niet met dezelfde wapens strijdt als zijn tegenstander delft het onderspit. Helaas zijn onze politici en vooral onze kiezers daarvoor veel te braaf. Zij durven niet eens een kleine scheet te laten als die in de linkse richting moet.

6523. de laatste neologismen: de school als een typisch middenklasse-instituut; coalitiemonisme; de linke Michel; hij heeft het uiterlijk van een holenmens met een ziel die blootligt als een horloge waarvan iemand het glas heeft verwijderd; snoerloze stofbijters; de Joods-Franse romancier Emmanuel Bove (1898-1945), de meester-chirurg van de antiheld.

6524. mijn vijanden: ook de vriendjes van de rijken en al hun klerken behoren tot mijn politieke tegenstrevers.

6525. de zaak Teeven (Nl): ja, uit de VVD komt niet veel goeds, Verdonck, Wilders, Teeven, en zo kunnen we nog wel even doorgaan! En met die partij ligt de PVDA innig in bed.

6526. het mogelijke aftreden van Rutten na de affaire Teeven (Nl): een lezersbrief in Trouw: "Rutte gaat helemaal niet aftreden, of dat moet voor hem worden besloten. Hij bepaalt namelijk niets zelf, dat doen hogere machten voor hem. En wat die hogere machten willen, dat doet hij. En omdat zijn missie nog niet is volbracht, acht ik de kans klein dat hij aftreedt. Eerst moet het Nederland in zijn oude staat geheel worden gesloopt, pas als die missie is volbracht en het woord Nederland alleen nog maar bestaat, dan treedt hij misschien af, eerder niet. Was het maar waar, dan ging hier de vlag uit en de champagne open!".

6527 de eerlijke banken: nadat bekend raakte dat BNP Paribas Fortis duizend banen schrapt, bleek vorige week dat de bank een ongezien dividend van twee miljard euro doorsluist naar Frankrijk. Wie heeft de mogelijkheid daartoe georganiseerd of toegestaan?

6528. de P.C. Hooft-prijs 2015: de schrijfster Astrid Roemer (68) krijgt de prestigieuze P.C. Hooft-prijs voor haar 'scherpe en relevante interventies in het publieke debat en complexe literaire verbeeldingen van de geschiedenis van Suriname'. Dat heeft het bestuur van de Stichting P.C. Hooft-prijs voor Letterkunde bekendgemaakt. Politiek engagement en literair experiment gaan bij Roemer hand in hand, stelt de jury. "Dat leidt tot romans die tegelijk scherpe en relevante interventies in het publieke debat zijn en complexe literaire verbeeldingen van de geschiedenis van Suriname. Het is een geschiedenis die voor velen in Nederland nog tamelijk onbekend is, buiten de steekwoorden 'slavernij' en 'Decembermoorden', maar die onlosmakelijk met ons land verbonden is, en daarmee ook met onze literatuur." Opmerkelijk is dat de grote kanshebber A. Grunberg de prijs niet krijgt.

6529. de Nederlandse regering: een (naar mijn mening zeer terechte) lezersbrief op de website van Trouw: "Bij dit kabinet hebben ze allemaal een blik in het gezicht, van overheersing en arrogantie, en onverschilligheid naar ons. En een ziel er achter die zwarter is dan de donkerste nachten. Dit kabinet verdiend de schandpaal en daarna pek met veren en verbanning naar het kleinste abc eilandje dat we hebben. Wij als volk zijn de verloedering en het schofferen van deze arrogante hoogdravende populisten meer dan zat. Ze verarmen het volk, en vernietigen en gunnen de mindere klasse geen welzijn".

6530. religie: Richard Dawkins: "Een georganiseerde licentie om aanvaardbaar stompzinnig te zijn".

6531. Jeroen Dijsselbloem: Yaris Varoufakis: "Een onbeduidend 'popje' dat aan de touwtjes hangt van de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble".

6532. Antwerpen: Remco Campert: "Ik keerde terug naar Amsterdam, een stad waar ik opnieuw aan wennen moest. Zo hard en Hollands, vergeleken met Antwerpen. Iemand plompverloren de waarheid zeggen. De Belgen doen dat veel omzichtiger, zodat het pas thuis tot je doordringt en je het in je slaap kunt verdringen".

6533. Judas: de bedenker, de impresario, de regisseur en de producent van het spektakel van de kruisiging.

6534. een eerste zin: 'De meesten van ons zitten aan de veilige kant" (Michael Cunningham, Een Wilde zwaan).

6535. een middenzin: Thomas Rosenboom, Publieke werken: "Het was ver na middernacht toen Vedder doorweekt en zwaar bij drank thuiskwam. Hij was op tril geweest ergens in een bierhuis met kelnerinnenbediening, de dameskapel walste nog voort in zijn hoofd."

6536. dubbelzinnigheid: Rik Torfs over over Willem Otterspeer: "Hij is een meester van de dubbelzinnigheid, wat weel vaker het noodlot is van mensen die er niet in slagen hun intelligentie te verbergen."

6537. een merkwaardig dilemma: Rik Torfs: "Als u Otterspeers voorstel om de positieve wetenschappen aan de universiteit wat terug te dringen ten faveure van allerlei vakken van de humaniora (in ieder geval de retorica) maar niets vindt of er storende contradicties in ontwaart of als een gevoel van tijdverlies u bekruipt: stort u dan op de verzamelde gedichten van Richard Dawkins of op de drank. Bij voorkeur het laatste."

6538. de gevolgen van het populisme: Tommy Wieringa (zie foto): "Al die populisten - én de klassieke partijen die hen met veel ijver imiteren - zaaien niets dan angst en haat. De gevolgen van het mensbeeld dat ze verspreiden zijn in Europa goed te zien. De Hongaarse verslaggeefster die naar migranten schopt, de Hongaarse politie die brood gooit naar Syrische vluchtelingen, de brandende asielzoekerscentra in Duitsland een de opgehitste menigten die in Nederland betogen tegen diezelfde centra: manifestaties van courante sentimenten ten aanzien van niet-westerse vluchtelingen".

6539. waarop verkiezingen grotendeels nutteloos zijn: een Bulgaarse denker: "In 2009 zei 60 procent van de Europeanen dat hun stem er niet toe doet. Ze hadden gelijk. In China vindt men het geen probleem om het economische beleid aan te passen, op voorwaarde dat de regering dezelfde blijft. In Europa is het omgekeerd: de kiezers mogen de regeringen wel wegstemmen, op voorwaarde dat het economische beleid niet verandert. Onze begrotingstekorten worden tegenwoordig zelfs in de grondwet ingeschreven. Het zijn de nieuwe mensenrechten. Men heeft alle economische keuzes uit de politiek geëvacueerd. Daardoor blijft er alleen identiteitspolitiek over".

6540. de armen: de armen worden dubbel uitgebuit. Eenmaal door de lokale elites en een tweede maal door het economische wereldsysteem.

maandag 21 december 2015

Normale Wensen!

Tegengif tegen Kerst en Nieuwjaar

Als tegengif tegen de onwelriekende walm van Kerst en Nieuwjaar zendt mijn vriend Raf mij het volgende gedicht:

Wunschzettel an einen Weihnachtsmann

Ich wünsche mir
Abenteuerliche Geborgenheit
Romantischen Sex
Fürsorgliche Dramatik
Freundschaftliche Leidenschaft
Durchschnittliche Faszination
Sehnsüchtige Erfüllung
Geheimnisvolles Vertrauen
Befreiende Eifersucht
Ordinäre Liebe
Fröhliches Ableben
Und wenn du das alles nicht schaffst,
dann wenigstens einen Fick,
bei dem die Mütze fliegen geht.

Linda Verhaelen

zondag 13 december 2015

Het precieze gebruik (6501 - 6520)

Een verheldering van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (6501 - 6520)


6501. het nut van lezen: de onderzoekers Raymond Mar en Keith Oatley argumenteren dat volwassenen die vaak fictie lezen andere mensen beter begrijpen, kortom, empathischer zijn. Lezen is dus niet zomaar een ontsnapping uit het leven, maar juist een manier om er dieper in te duiken. Huff haalt daarbij Julian Barnes aan: 'Lezen en leven zijn symbiotisch.' Lezen kan een geïsoleerde bezigheid lijken, 'maar de effecten zijn bij uitstek socialer dan die van menig zogenaamd social medium'. Nu hoort u het eens van een ander!

6502. de laatste neologismen: mijn bewering werd ook lichaamstaalmatig niet aanvaard; chronische pijn als een dichte bunker; solidaire bombardementen; een muilkorfwet; ideetjes met een hoog hoeragehalte; de populistische schijndemocratie.

6503. een waarachtige lezersbrief: Wilfried Luyten, Bonheiden: "Er zijn in ons land zoveel mensen die om hun afkomst geen kansen krijgen. Taalachterstand nekt veel kinderen al in de lagere school. Diploma's zijn hen niet voldoende om aan werk te geraken. Vrouwen en meisjes worden nog veel gekortwiekt. Een verloren generatie is een gevaar voor de toekomst. Politiek is langetermijn-denken. Politiek moet oog hebben voor het welzijn van heel de bevolking en met grote zorg voor de zwaksten van de samenleving. Wanneer hoor ik dat verhaal?".

6504. het makkelijke cynisme: daarnaast bestaat er ook een moeilijk cynisme dat na jaren zijn nadenkende bezitter ertoe noopt negatieve conclusies te trekken over de kwaliteit van het leven, de medemensen, de maatschappij of de toekomst. Zo'n cynisch mens weet uit ervaring en reflectie dat simpele en directe oplossingen niet voorhanden zijn, en, als dat wel het geval zou zijn, ze niet zomaar tevoorschijn kunnen worden getoverd. Daarover Franky D'Argent in een lezersbrief: " Het is opmerkelijk hoeveel je het woord "oplossing" hoort. Mijn antwoord is altijd "het dichtste waar je bij een oplossing komt en zeker in de geneeskunde is als je een Dafalgan in water legt"'.

6505. vluchten in abstracta: steeds meer wordt ik er mij van bewust hoe abstracta ons bedriegen, hoe ze (onbedoeld) over de werkelijkheid een dikke laag dons leggen, een deken dat alles daaronder veilig wegstopt. Redeneren is dan niets anders dan stukken verschuiven op een abstract speelveld. Van handelen (en zeker van efficiënt handelen) is dan al lang geen sprake meer. Want ook het handelen wordt in onze beschaafde maatschappijen steeds abstracter. Zo schrijft de eindejaarsconferencier Michel van Peel: "Samen lachen om iets wat een grote macht over ons heeft - namelijk angst - is ons krachtigste wapen". Ja, dat zal wel. De bronnen van die angst moeten daarentegen in het openbaar worden genoemd en dat zonder eufemismen en zonder gelach. En bovendien, er moet onmiddellijk worden opgetreden. Als het over grijpbare, van hogerhand aangewezen en volstrekt onnozele zondebokken gaat is dit alles nog denkbaar. Als het echter gaat over de machtige heren (die juist die zondebokken nodig maken) heerst er oorverdovende stilte en gaat men over tot alleen maar zitstoelretoriek met humoristische inslag, ongevaarlijke thuisbetogingen of louter symbolische bloemenleggerij.

6506. voelen: ik heb heel mijn leven mijn trots gevonden in een zogenaamd verlicht rationalisme. Nu ik oud word zie ik daarvan de beperkingen in. Ik voel me verwant met en heb veel sympathie voor Joost Zwagerman die het waagde niet lang voor zijn dood een paar religieuze gedichten te schrijven (zie hieronder, in een van mijn vorige bijdragen). Wat ik geleerd heb is het volgende: de objectieve kennis van de fysische wereld is geen garantie voor de daarover heenhangende subjectieve 'waarheden' die mijn geluk regelen en dat van de mijnen. Een Bildungsintellectueel zoals ik moet leren dingen intens aan te voelen (ook en vooral buiten de kunst), zich streetwise in de low culture te bewegen en het lichaam en zijn geneugtes te waarderen ( ook buiten het driesterrenrestaurant). Daarom was ik getroffen door de volgende tekst van Griet Op De Beeck, een alinea die bovendien in een meesterlijke stijl is gezet:

"Ik zie ze vaak, mensen die, gewapend met ingesleten overlevingsmechanismen, vaak al van kleinsaf aangeleerd, de moeilijkere gevoelens zoveel mogelijk uit de weg gaan. Zo in één beweging ook de feestelijkere varianten, of toch althans een deel ervan, of de intensiteit ervan. Want zoals licht alleen maar kan bestaan bij gratie van het donker, de stilte bij gratie van de storm, de droom bij gratie van de tekortschietende realiteit, zo kan een mens ook niet partieel aan voelen doen. De poorten staan open, of ze blijven dicht. We zijn bang om het leven te laten, maar terwijl we het hebben, gaan we het niet echt aan".

6507. het dwingende systeem: niet alleen de dominante ideologie dwingt je op een bepaalde manier te denken en te voelen, er is ook nog de waarneming. Ook die is voorgeprogrammeerd door gewoontes en allerlei denk- en voelkaders die de blik richten en je dwingen personen, dingen of situaties op een bepaalde manier te zien. Ontkennen dat er iets te zien valt, kan dan de ergste vorm van een dergelijke blindheid zijn.

6508. de Europese burgers: ze zingen graag een strijdlied, maar ze willen in geen geval zelf ten strijde trekken. Er is altijd een afstand tussen opvattingen en daden, maar als die afstand al te groot wordt kunnen we terecht spreken van culturele decadentie. Zie ook nr. 6505.

6509. België, o dierbaar vaderland: Johannes Nissen, Laurien Spruyt & Julie Reniers op hun blog: " Dag één van de onderhandelingen, en ons land valt al in de prijzen. Meer dan 950 ngo’s verenigd in Climate Action Network lauwerden België met met hun ‘Fossil of the Day’-award, samen met Nieuw-Zeeland. Hoe heeft ons land dat gepresteerd? Door het perfecte voorbeeld te zijn van wat een rijke geïndustrialiseerde staat vooral níet moet doen.

De jury had zo zijn redenen:

1) Terwijl de rest van de wereld druk bezig was met de voorbereidingen voor de COP21, maakten de Belgische overheden meer dan 6 jaar ruzie over de interne verdeling van de klimaatinspanningen en -inkomsten.

2) Door dat stuntelige klimaatbeleid is België een van de weinige EU-landen die er niet in slagen de CO2-doelstellingen te halen.

3) Het lukt ons land ook niet om voldoende bij te dragen aan een duurzame klimaatfinanciering. De Belgische bijdragen gaan zelfs achteruit.
Een nationaal klimaatakkoord is er ook vandaag nog niet. Naar verluidt gaan onze ministers onderhandelend de nacht in. Wat kwam er wel door? De deal met Electrabel, om de kerncentrales van Doel 1 en 2 tien jaar langer open te houden. En zo was het Belgische energiebeleid weer bij af.

6510. Deus sive natura: zopas las ik bij Spinoza (zie foto) een opmerking over de relatie tussen oorzaak (bijvoorbeeld God) en gevolg (bijvoorbeeld de natuur). Beide impliceren elkaar: het gevolg kan er alleen zijn als het de oorzaak op een of andere manier toestaat op zichzelf in te werken. De oorzaak is alleen oorzaak als ze een gevolg produceert. Op die manier zijn ze wederkering, ze vooronderstellen elkaar. Misschien is hun onderscheid alleen een kwestie van een redeneerwijze (beginnen we met het gevolg of met de oorzaak?) of misschien een kwestie van taal (dat zou een modern denker eraan toevoegen). In ieder geval, volgens Spinoza zijn oorzaak en gevolg één. Zo is God de natuur en omgekeerd.

6511. Theo Francken uit de schijnwerpers en daardoor gered: terreur redt werkelijk niemand, laat dat duidelijk zijn. Maar door de aanslagen stonden de schijnwerpers van de media wel gericht op Parijs en Molenbeek. En niet op enkele straten verder, waar bij Dienst Vreemdelingenzaken duizend asielzoekers op straat staan. Francken moet zich sinds vrijdag de dertiende maar weinig bekommeren om de voorpagina's van de kranten, de openers van de sites en de stroom aan tweets. Daar heerst de terreur. Zonder de aanslagen in Parijs gingen nu nochtans alle nieuwsalarmen af over de asielcrisis in België. Want er verblijven duizend asielzoekers op straat. Vrijwilligers leggen hen te slapen in kerken en op kamers. Tweeduizend mensen wachten op hun eerste afspraak bij de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ). De wachttijden voor die afspraken lopen op tot drie weken. De chaos voor het registratiekantoor neemt toe. Steeds meer jongeren, vrouwen en kinderen vinden geen onderdak.

6513. de vriendjes van de rijken: in Nederland zijn er gemeentes die experimenteren met een basisinkomen van 800 euro voor mensen in de bijstand. Tegenstanders van het basisinkomen - onder wie premier Rutte - vrezen dat mensen er lui van zouden worden en dat de herverdeeleffecten te groot zijn.

6514. het politieke 2015: de regering vervormde vakkundig het vakbondsidee van de tax-shift en verkocht een sociaal regressief voorstel onder dezelfde naam. En let nu op: bij de uitvoering van die shift zullen dezelfde beleidsmensen deze shift nog verder naar rechts duwen tot er niets anders overblijft dan een zoveelste extra-belasting voor de middenklassen.

6515. onze sociale onzekerheid: Jeroen Jacobs in zijn artikel 'J'accuse':

'Sociale zekerheid op z'n Belgisch:
Wie werkloos is krijgt een vervangingsinkomen, dop.
€935 in mijn geval.
In het begin van de maand betaal je huur: €673 (nog 2 jaar van het contract te gaan)
Energie: €87
Internet: €73
Gsm: €15
Dan nog een 3 maandelijkse afrekening: Water: €60
Resteert er nog €27 voor eten, drinken, kledij, leven...
Mag ik nog eten, drinken, en misschien af en toe eens een klein beetje genieten van het leven?
Want deze stress is nog niet genoeg voor onze formidabele overheid en hun enforcers RVA en VDAB'.

6516. de scheiding der machten volgens Verhofstadt: in 2002 braken rellen uit in Borgerhout, Jahjah en zijn Arabisch Europese Liga controleerden de politie op racistisch gedrag. Iedereen kent nog de beelden van Jahjah, neus aan neus met politiecommissaris Luc Lamine. Toenmalig premier Guy Verhofstadt (VLD) lapte daarop de scheiding der machten aan de laars door in de Kamer 'actie tegen Jahjah' aan te kondigen: als er geen wet bestond om de man achter de tralies te krijgen, dan moest die maar snel gemaakt worden. Jahjah werd dezelfde dag nog aangehouden op verdenking van de vorming van een privémilitie.

6517. politiek inzicht in een notendop: Charles Ducal: "Wie richt de loop? Wie blijft buiten schot?" Het antwoord op die vragen geeft een klare kijk op uw politiek standpunt.

6518. vakbondbashing (1): net die partijen die doof blijven voor het sociale overleg gaan als gekken te keer tegen sociale actie. Alle registers worden opengetrokken, gaande van het recht op werk voor werkwilligen over rechtspersoonlijkheid voor de vakbonden, blokkerende stakersposten verbieden tot het kapittelen van de vakbonden als ‘privémilities’. Is het toeval dat die aanvallen net nu weer losbarsten? Of zijn vakbonden een sta-in-de-weg om het neoliberale besparingsbeleid ongehinderd te kunnen doorvoeren en moeten ze daarom aan de leiband?

6519. vakbondbashing (2): géén enkele sociale verworvenheid is er gekomen in ons land zonder staking. Zelfs de OESO en het IMF geven schoorvoetend toe dat de sociale rechten in landen zonder syndicale tegenmacht schaars zijn en dat de ongelijkheid daar groot is. Het recht op vereniging, op vrije meningsuiting, op sociale actie zijn grondrechten die iedereen aanbelangen. Vakbondsrechten zijn mensenrechten. Ze zijn essentieel in de strijd voor sociale rechtvaardigheid en een eerlijke verdeling van de welvaart.

6520. twee soorten profitariaat: de N-VA wil een doortastende indruk geven met symbooldossiers met hoog showgehalte op basis van een discours dat de nadruk legt op een sociaal profitariaat (dat zeker bestaat, maar in een minderheid van de gevallen) dat onze welvaart dreigt te ondergraven door een al te groot beslag te leggen op de publieke middelen. Daar wordt dan met een 'kanon' op geschoten, terwijl de partij een van de drijvende krachten is in deze regering om hard te snoeien in de publieke middelen. De grote vermogens en bedrijven waar zich veel renteniersprofitariaat bevindt, worden daarbij ongemoeid gelaten.

zondag 6 december 2015

Nieuwjaarswensen voor 2016

Wat in de eerste plaats brengt beterschap in het nieuwe jaar?


Ik wens al mijn volgers, mijn (trouwe en occasionele) lezers en mijn talloze abonnees een zeer gezond en gelukkig Nieuwjaar!

Deze maand is een maand van ongemakkelijke inzichten: de Belgische overheden werpen de burgers doelbewust terug in het ancien regime en dat onder druk van de overheersende partij die van 'de kracht van verandering' haar programma had gemaakt. Overal zie je zonnekoningen in dure pakken die majesteitelijk hun grote gelijk etaleren, terwijl ze de burgers straffeloos doen bukken en ze voor alles doen betalen. Zij zijn het immers die grote invloed uitoefenen op de verdeling van de staatssubsidies, ze grotendeels zelf ontvangen en daarbij geen of weinig belasting betalen. Voor de minder gelukkigen schiet er dan niet veel meer over, wat leidt tot nieuwe, enorme besparingen. Wie dagelijks de kranten leest (van welke strekking ook) kan niet anders dan besluiten dat die stelling helaas hout snijdt, in telkens wisselende opzichten en in voortdurend veranderende intensiteiten.

Ik wens mijn lezers de moed toe deze bittere waarheid recht in het oog te kijken, zonder zelfbedrog, want ieder optimisme dat niet in de smeltoven van dit terechte pessimisme is gesmeed is broos en weinig duurzaam. Ik wens hen daarenboven de kracht van de hoop toe: het niet klein te krijgen geloof dat het anders kan en dat we daaraan zelf kunnen bijdragen, door eigen denken en doen!

vrijdag 4 december 2015

Leon Blum over onderwijs en ongelijkheid

Het onderwijs als een stapsteen naar eerlijke ongelijkheid

Uit allerlei rapporten blijkt dat het zo geprezen Vlaamse onderwijs de klasseverschillen nog altijd vasthoudt en voortdurend reproduceert. Hieronder een tekst van Leon Blum, 'Brief aan mijn zoon' (schrijfjaar onbekend). De vertaling is slechts enigszins aan het moderne Nederlands aangepast.


Men zal ons antwoorden: de samenleving deelt aan ieder van haar leden de rol, de taak uit, die met zijn bekwaamheid overeenstemt. Het is onvermijdelijk dat de een beveelt en de ander gehoorzaamt, dat de een leidt en de ander uitvoert, dat de een met zijn geest werkt en de ander met zijn armen. Er bestaat noodzakelijkerwijs iets als een hiërarchie, een rangopvolging in de maatschappelijke bediening, waarin een beschaafde gemeenschap voorziet, naar het verschil van bekwaamheid, het is te zeggen van verstand en van cultuur.

Goed. Er moeten mannen zijn voor alle taken en het ware gek zo iedereen zou eisen de anderen te leiden. Maar waar vinden wij de verzekering dat de zoon van de bezitter daartoe waardiger zou zijn dan de zoon van de proleet? Wanneer toch heeft men door een openbare gedachtewisseling hun bekwaamheid, het is te zeggen hun vernuft en hun ontwikkeling gemeten? De een is geleerder dan de ander? Dit spruit hier uit voort, dat een eerste voorrecht, een eerste willekeurige afbakening hen heeft gescheiden zodra hun brein voor het leven ontlook. De zonen van de bezitters hadden hun eigen scholen, waar het onderwijs als het ware geen einde kent, waar de middelmatigste geest, dankzij tijd en toewijding, zich ten slotte een schijn van kennis toeeigent. De zonen van de proleten hebben de hunne, waar de studie zich beperkt in haar programma’s en in haar duur en die de bekwaamsten zeer snel moeten opgeven om aan hun huisgezin een aanvulling van leeftocht te verschaffen, om op hun beurt in dienstbaarheid te treden van het bezoldigde werk.

Zo men beweert aan de waardigsten de bestuurs- en commandoposten voor te behouden, laat men dan beginnen met aan iedereen gelijke kansen te geven. Laat het onderwijs voor alle kinderen gemeenschappelijk zijn en voor allen gelijk, laat het onder hen een middel worden van nauwkeurige keus... En dan zullen wij wel zien aan wie de prijs van verdienste zal worden toegekend. De nationale school zou van graad tot graad het hoger onderwijs en de hoge maatschappelijke bedieningen moeten voorbehouden aan hen die zich daartoe het waardigst zullen betonen, en aan hen alleen, al waren ze de kinderen van bezitters. Die dag zullen wij kunnen waarnemen in welke klasse van de samenleving de levenskracht van de gemeenschap met de meeste wakkerheid en de meeste frisheid opborrelt. Tot dan toe zal men het ene voorrecht hebben verrechtvaardigd door een ander.

Bron: Germinalreeks 12e jrg, nr. 6, oktober 1945, brochure van S.M. “Het Licht”, Sint-Pietersnieuwstraat, Gent – In samenwerking met Dacob, Archief en Bibliotheek voor de Studie van het Communisme

donderdag 3 december 2015

Het juiste gebruik (6481 - 6500)

Een verheldering van belangrijke begrippen met raadgevingen van de auteur voor hun juiste gebruik (6481 - 6500)



6481. girl power: een manier om in het openbaar en zonder gezichtsverlies te koop te lopen met de welgevormdheid van de eigen borsten, lippen en dijen, alle in goeden doen en wel geëtaleerd.

6482.the Big Mac: de ultieme metafoor voor de Amerikaanse moderniteit.

6483. de laatste neologismen: een vuilbekkende oma; mindfoolness; het groene apocaholisme; de Gentse Übernonkel (Luc De Vos); het opgaan, blinken en verzinken van de katholieke stroming in de Nederlandse politiek; die muffige empirestijl; met veel gehakketak weiden die romanpersonages uit over de neus van Karel de Grote, beginnende kaalheid bij vrouwen of pijnbomen die je verleiden je eraan op te knopen; het heeft iets gênants en ranzigs om als romanauteur aan de haal te gaan met de ervaringen van zwakke mensen; het kan vriezen of dooien. Inderdaad, soms koken de aardappelen over, soms niet.

6484. een thema voor de hermeneutiek: sommige mensen - en vaak gaat het dan om met getallen strooiende liefhebbers van exacte wetenschappen - halen zeer ten onrechte hun neus op voor de eerder filosofische of cultuurwetenschappelijke interpretatiekunde, die volgens eigen regels en methodes allerlei menselijke fenomenen probeert te begrijpen. Een geoefend interpreet ontwikkelt op den duur een bijzonder gevoel voor veranderingen, hoe klein ook, voor nauwelijks merkbare verschuivingen in gevoelstoon en verbeelding, van variaties in het coloriet en in het timbre die de menselijke verschijnselen mee gestalte geven. Zo is het opmerkelijk dat de laatste jaren romanciers, in plaats van de verleden tijd, steeds meer en meer de tegenwoordige tijd gebruiken. Dit verschijnsel is interessant en moet worden uitgelegd.

6484. de optimist: "Der Lachende had die furchtbare Nachricht nur noch nicht emphangen"(Brecht)

6485. irritante woorden: irritant vind ik managementtaal waarbij fysieke arbeid als metafoor wordt gebruikt. Denk aan 'uitrollen' en 'ombuigen'. Managers maken zelfs de taal van hun 'klassevijanden' of hun 'onwillige objecten' tot sierlijke verlengstukken van zichzelf.

6486. het huidige sociaal overleg: deze regering is de eerste rechtse regering sinds 1945 die zich niet tevreden zal stellen met een conservatieve invulling van het sociaal overleg. Wat deze regering wil is niet meer of niet minder dan de vernietiging van het principe zelf van sociaal overleg.

6487. het bashen van de vakbonden: het zijn niet alleen de rechtse stemmers (en dito kranten) die deelnemen aan het propagandaoffensief tegen de vakbonden: ook linkse stemmers (en dito kranten) laten zich manipuleren door de rechtse elites. Vooral voor gestudeerden van allerlei snit is de roep van rechts (en dus de openbare afkeer van de vakbonden) onweerstaanbaar: zij leven immers van de verkoop van zichzelf aan diegenen die dat kunnen betalen. Zij zullen er ongetwijfeld wel bij varen maar tegelijk en zeer terecht verliezen ze de aanspraak op de eretitel 'intellectueel' (zie ook nr. 6491).

6488. sterk nationalisme is ook terrorisme: het nationalisme is de ultieme pest die de bloem van onze Europese cultuur vergiftigd heeft. Zo schreef de Oostenrijks-Joodse schrijver Stefan Zweig in zijn memoires van 1942. Hij stuurde het manuscript op aan de uitgever daags voor hij en zijn echtgenote zelfmoord pleegden, vermoedelijk omdat ze niet konden aanzien wat er met Europa gebeurd was. Het zou nog jaren duren voor de Europese natiestaten beseften dat Zweig gelijk had. Nu bloeit het nationalisme overal weer op en bovendien ontstaat er zoiets als een rabiaat staatsterrorisme in de gewapende strijd tegen echte of vermeende terreur. Als de rechtse krachten daarbij luid in de handen klappen weet ik wel zeker dat zij met de versterking van het repressieapparaat nog andere bedoelingen hebben.

6489. een betaalbare zorg nu: iedereen naar de dokter voor maximum zes euro, dat is wat Test-Aankoop wil. Momenteel kan alleen een beperkte groep gebruikmaken van de derdebetalersregeling. Volgens de consumentenvereniging moet de regeling gelden voor alle patiënten, en zelfs voor alle zorgverleners.
De consumentenorganisatie merkt dat gezinnen een doktersbezoek soms uitstellen omdat die kosten niet ingerekend zitten in het gezinsbudget. ‘Voor sommige mensen die geen gebruik kunnen maken van de derdebetalersregeling, blijft de financiële drempel hoog’, zegt woordvoerder Simon November.‘Door alle patiënten alleen het remgeld te laten betalen, vrezen sommigen dat mensen voor de kleinste kwaaltjes naar de arts zullen gaan. Maar uit een Frans onderzoek blijkt dat een derdebetalersregeling niet tot een overconsumptie leidt. De regeling kan er wel toe leiden dat onderconsumptie (mensen die hun doktersbezoek uitstellen) minder voorkomt.’

6490. het onverschillige landschap: W.G.Sebald (zie foto)

Moeilijk te begrijpen
is namelijk het landschap
wanneer je in de sneltrein van daar
naar ginds voorbijrijdt
terwijl het zwijgend
toekijkt hoe jij verdwijnt.

6491.waarom de vakbonden broodnodig zijn: De Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) merkt op dat de daling van het loonaandeel in de ganse wereld is vast te stellen, maar dat de trend in de geavanceerde West-Europese economieën het meest uitgesproken is. In België ging het loonaandeel er ongeveer met 5% op achteruit tussen het midden van de jaren 1980 en nu. Concreet betekent dit dat de vruchten van de economische ontwikkeling steeds ongelijker verdeeld worden tussen arbeid en kapitaal.

6492. wie van de kerk is steunt de conservatieve reactie: vrouwenmishandeling en kindermisbruik waren tot een paar decennia geleden ook hier vrij normaal. Dat is het niet meer. We vinden het onacceptabel. Dat is geen verval van waarden, maar een enorm krachtige morele verandering. Het feminisme is daar heel belangrijk in geweest, want veel van dit soort veranderingen begon bij vrouwen die zeiden: 'Wij pikken dit niet meer". Het christendom is niet behulpzaam geweest. Kerkleiders hebben de veranderingen niet omarmd. De meeste kerken waren heel traag in het bestrijden van kindermisbruik, ze boden er zelfs weerstand tegen. Zoals ze aanvankelijk weerstand boden tegen de emancipatie van de arbeiders en later tegen de gelijkheid voor vrouwen. In bepaalde opzichten zijn ze het dus roerend eens met de fundamentalisten. En dat is jammer, want verreweg het grootste deel van de gelovigen was en is voorstander van al die grote sociale veranderingen. Maar binnen de kerken krijgen zij geen stem.

6493. lege politici: een lezersbrief in Trouw: "Toen hadden politici nog inhoud en stonden voor iets. Ik vind het moeilijk tegenwoordig om het bonte samenraapsel van techneuten, kleuterleidsters en geitenharensokkentypes nog serieus te nemen. Kleurloze talking heads, ik kan er nog geen 2 minuten naar luisteren en ze zijn zo weer door een andere talking head te vervangen. Totaal geen uitstraling of kaliber, alsof ze zo van de straat geplukt zijn. Wie van dit stel zal in de toekomst nog herinnerd worden?".

6494. de lege rijkaards: rijkaards zijn mensen met veel geld en macht. Ze kunnen daarom zowat alles kopen behalve de kennis en de daarvoor noodzakelijke geestesgesteldheid achter een diploma. Evenmin kunnen ze naar wens de bezitter worden van artistieke vaardigheden of plotseling doorgaan voor de eigenaar van een indrukwekkende dosis Bildung. Daarom kopen ze een welgevulde bibliotheek, een reeks antieke of juist zeer moderne kunstwerken en nemen ze assistenten ( 'vrienden') in dienst die in hun plaats een gedegen filosofische of literaire wijsheid in het openbaar kunnen etaleren. In een wat meer ideale maatschappij zouden artiesten en geleerden weigeren met hun moeizaam verworven eigenschappen de geldbuidel van alleen maar rijke opdrachtgevers te legitimeren met kunst en wijze woorden.

6496. de evolutietheorie als een obstakel voor het (extreme) rationalisme: wat nuttig is voor het overleven is niet noodzakelijk de (rationele) waarheid. Wie wil overleven kan het best gebruik maken van emoties en verbeelding, illusies, rasechte leugens, ideologieën en schijnwaarheden. Als ze maar 'werken'! Wie te veel nadenkt is al opgevreten voor hij zijn reflectie heeft beëindigd. Een tegenvoorbeeld tegen deze bewering is het feit dat er nog rationalisten in deze wereld rondlopen, maar die zijn niet met veel. En bovendien gaat het meestal om als denkmensen verkleedde ruwe schoolproducten, die de maniertjes van een kleine nadenkende minderheid vaardig weten te imiteren.

6497. het gelijk van het filosofisch idealisme: door bepaalde neuronen in te schakelen wisten Amerikaanse wetenschappers de smaakperceptie van muizen te veranderen. Daardoor proefden de muizen een lekkere zoete smaak in doodnormaal water, aldus de onderzoekers in Nature.

6498. het vloeken: de durf om de hele bandbreedte van de taal te gebruiken, ook al is die her en der met stront geplaveid.

6499. de feitelijke beperkingen van een premier (in Nederland, maar nog meer in België): niemand heeft de mogelijkheden en marges van de minister-president scherper beschreven dan de (Nederlandse) staatsrechtsgeleerde A.M. Donner, zowel de zoon als de vader van een minister van justitie. Hij noemde het de voornaamste taak van de premier te voorkomen dat het woord 'onaanvaardbaar' valt 'en niet meer kan worden gesust'. De machinerie van ons stelsel is immers zo, redeneerde hij, dat de macht van elk onderdeel zit in de kracht iets tegen te houden, meer dan in de kracht iets tot stand te brengen.

6500. de feitelijke beperkingen van de berichtgeving: slecht nieuws blijkt veel beter te 'scoren' dan goed. Als je nr. 6499 en 6500 samen leest wordt het duidelijk dat het negatieve beter werkt dan het positieve. Paradoxalerwijze komt dit wellicht in beide gevallen omdat wij het positieve zoeken: wij zijn immers wezens die het lijden en moeizame inspanningen willen vermijden.